Quyosh tizimining oʻtmishidagi sir: Yulduz yaqinlashishi Oort bulutini oʻzgartirgan boʻlishi mumkin

Yevropa kosmik agentligining (ESA) Gaia missiyasi maʼlumotlari asosida olib borilgan yangi tadqiqot Quyosh tizimining chekka hududlarida sodir boʻlgan yirik gravitatsion hodisani ochiqladi. Olimlarning taʼkidlashicha, taxminan 2,5 million yil avval HD 7977 yulduzining Quyosh tizimi yaqinidan oʻtishi muzlagan jismlar rezervuari hisoblangan Oort bulutining dinamikasini butunlay oʻzgartirib yuborgan boʻlishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Odatda, uzoq davriy kometalarning harakatiga Somon yoʻli galaktikasining gravitatsion toʻlqinlari (galaktik suv koʻtarilishlari) taʼsir koʻrsatadi deb hisoblanardi. Biroq kometalar orbitalarining tahlili shuni koʻrsatdiki, ularning Quyosh tizimi ichkarisiga kirib kelish yoʻnalishlari kutilganidan koʻra tartibsizroq va tasodifiy xarakterga ega. Bu esa tashqi tomondan qandaydir kuchli taʼsir boʻlganidan dalolat beradi.

HD 7977 yulduzining kometa yomgʻiriga taʼsiri

Matematik modellarga koʻra, HD 7977 yulduzi Quyoshdan 6 000 dan 10 000 gacha astronomik birlik masofada oʻtgan boʻlishi mumkin. Bunday yaqinlashuv yulduzning gravitatsiya maydoniga Oort bulutidagi jismlarni oʻz oʻrnidan qoʻzgʻatishga imkon bergan. Natijada, ushbu obʼyektlarning bir qismi Quyosh tizimining ichki qismiga yoʻnalgan va millionlab yillarga choʻziladigan "kometa yomgʻiri"ni yuzaga keltirgan.

Tadqiqotchilar 1989-yildan beri kuzatilgan 112 ta kometa orbitalarini oʻrganib chiqib, ularning harakati aynan yulduz taʼsiri modeliga koʻproq mos kelishini aniqladilar. Agar ushbu nazariya tasdiqlansa, hozirgi vaqtda biz kuzatayotgan kometalarning koʻpligi oʻsha qadimiy toʻqnashuvning soʻnggi aks-sadosi boʻlishi mumkin.

Ushbu kashfiyot Oort bulutidagi obʼyektlarning umumiy soni haqidagi tasavvurlarimizni ham qayta koʻrib chiqishga majbur qiladi. Agar hozirgi kometa oqimi yulduz taʼsirida sunʼiy ravishda kuchaygan boʻlsa, demak, tashqi kosmosdagi jismlarning haqiqiy zichligi biz oʻylagandan ikki baravar kam boʻlishi ehtimoli mavjud.

Kelgusi kuzatuvlar va noaniqliklar

Shuni taʼkidlash joizki, model hali toʻliq mukammal emas. Olimlar kometa orbitalarining oʻlchamlari va hisob-kitoblar oʻrtasida tafovutlar borligini qayd etishmoqda. Bunga kometalar yadrosidan chiqadigan gaz va chang oqimlari kabi gravitatsiyaga bogʻliq boʻlmagan omillar ham sabab boʻlishi mumkin. Shuningdek, HD 7977 yulduzining aniq trayektoriyasi boʻyicha maʼlumotlarni yanada aniqlashtirish talab etiladi.

Yaqin kelajakda Vera C. Rubin Observatory observatoriyasi va Gaia missiyasining yangi maʼlumotlari ushbu gipotezani tekshirishga yordam beradi. Quyosh tizimining chekka hududlaridagi bunday anomaliyalarni oʻrganish nafaqat astronomiya, balki Yer sayyorasining oʻtmishdagi iqlimiy va biologik oʻzgarishlarini tushunish uchun ham muhim ahamiyatga ega.