Xitoyda inqilobiy texnologiya: Boʻshliqli optik tolada 51 Tbit/s tezlik qayd etildi

Xitoyning yetakchi telekommunikatsiya kompaniyalari dunyoda ilk bor boʻshliqli (ichki qismi havo bilan toʻldirilgan) optik tolali aloqa tizimini dala sharoitida muvaffaqiyatli sinovdan oʻtkazdi. Ushbu texnologik yutuq maʼlumotlarni uzatish tezligi va sifatini yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda. China Telecom, YOFC va Dekoli kompaniyalari hamkorligida amalga oshirilgan loyiha doirasida sekundiga 51,3 terabit maʼlumot uzatishga erishildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqotning eng muhim jihati shundaki, bunday ulkan hajmdagi maʼlumotlar qariyb 206 kilometr masofaga hech qanday oraliq signal kuchaytirgichlarsiz yuborildi. Bu koʻrsatkich hozirgi kunda mavjud boʻlgan anʼanaviy optik tolali tarmoqlarning imkoniyatlaridan sezilarli darajada yuqori hisoblanadi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, tajriba dunyodagi eng yirik tijoriy transchegaraviy boʻshliqli tolali aloqa liniyasida oʻtkazilgan.

Yangi texnologiyaning afzalliklari

Anʼanaviy optik tolali kabellarda yorugʻlik signali shisha tola orqali harakatlanadi. Boʻshliqli konstruksiyada esa signal havo kanali boʻylab tarqaladi. Bu usul yorugʻlikning tarqalish tezligini oshiradi va kechikishlarni (latency) minimal darajaga tushiradi. Havo muhitida yorugʻlik shishaga qaraganda 30 foiz tezroq harakatlanishi hisobiga, maʼlumot almashinuvi deyarli lahzalarda amalga oshadi.

Muhandislar ushbu natijaga erishish uchun har bir toʻlqin uzunligi uchun moslashuvchan uzatish tezligini boshqarish tizimini joriy etishdi. Shuningdek, kanallar oʻrtasida quvvatni dinamik taqsimlash texnologiyasi qoʻllanildi. Bu esa qatʼiy belgilangan parametrlardan voz kechib, real vaqt rejimida butun aloqa liniyasining ishini optimallashtirish imkonini berdi.

Xavfsizlik va kelajak istiqbollari

Yangi tizim nafaqat tezlik, balki xavfsizlik borasida ham takomillashtirilgan. Loyiha doirasida yuqori quvvatli optik liniyalarni xavfsiz ekspluatatsiya qilish uchun favqulodda oʻchirish funksiyalari va nosozliklar haqida ogohlantirish mexanizmlari ishlab chiqildi. Bu esa magistral tarmoqlarda kutilmagan uzilishlarning oldini olishga xizmat qiladi.

Mutaxassislarning fikricha, boʻshliqli optik tolalar kelajakda yirik maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (Data centers) va qitʼalararo magistral tarmoqlar uchun asosiy yechim boʻladi. Xitoyda oʻtkazilgan ushbu sinovlar yangi avlod tarmoqlarini amaliyotga tatbiq etish mumkinligini isbotladi. Oʻzbekiston kabi raqamli iqtisodiyotni rivojlantirayotgan mamlakatlar uchun ham bunday texnologiyalar kelgusida internet sifatini tubdan yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etishi mumkin.