“Internet otasi” Vinton Cerf 83 yoshida Google kompaniyasidan iste’foga chiqmoqda

Zamonaviy internet texnologiyalarining asoschilaridan biri, dunyoga “Internet otasi” nomi bilan tanilgan Vinton Cerf texnologiya olamidagi koʻp yillik faoliyatini yakunlamoqda. 83 yoshli olim kelasi haftadan boshlab Google kompaniyasidagi vitse-prezidentlik va “bosh internet-evangelist” lavozimidan rasman iste’foga chiqadi. Bu haqda Laude instituti tomonidan tashkil etilgan Open Frontier konferensiyasida ma’lum qilindi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Tadbir davomida UC Berkeley professori va RISC protsessor arxitekturasi asoschisi Dave Patterson soʻzga chiqib, Vinton Cerfning Google’dagi 20 yillik samarali faoliyatini alohida e’tirof etdi. Pattersonning ta’kidlashicha, Cerfning texnologiya olamiga qoʻshgan hissasi beqiyos va uning nafaqaga chiqishi butun bir davrning yakunlanishini anglatadi. Hozircha Google rasmiylari ushbu ma’lumot yuzasidan qoʻshimcha izoh berishmagan.

Vinton Cerf va uning hamkasbi Robert Kahn bugungi kunda biz bilgan global tarmoqning asosi boʻlgan TCP/IP protokollarini ishlab chiqqan arxitektorlar hisoblanadi. 1970-yillarda yaratilgan ushbu qoidalar toʻplami turli kompyuter tarmoqlarining bir-biri bilan muloqot qilishiga imkon bergan. Ushbu ulkan xizmatlari uchun Cerf koʻplab nufuzli mukofotlar, jumladan, Turing mukofoti va AQSHning eng oliy fuqarolik mukofoti — Prezident Ozodlik medali bilan taqdirlangan.

Texnologiya olamidagi meros

2005-yildan buyon Google jamoasida faoliyat yuritib kelayotgan Cerf nafaqat texnik yechimlar, balki internetni butun dunyo boʻylab ommalashtirish va uning ochiqligini ta’minlash bilan shugʻullangan. Uning faoliyati davomida internet kichik bir ilmiy loyihadan insoniyat hayotining ajralmas qismiga aylandi. Bugungi kunda Oʻzbekistonda ham raqamli iqtisodiyot va IT-sohasining jadal rivojlanishi aynan Cerf poydevorini qoʻygan ochiq protokollar asosiga qurilgan.

Konferensiya davomida Cerf sun’iy intellekt (AI) sohasining kelajagi haqida ham oʻz mulohazalarini bildirdi. Uning fikricha, hozirgi kunda AI modellari bir nechta yirik laboratoriyalar qoʻlida markazlashib qolgani internetning dastlabki markazlashmagan tabiatiga ziddir. Biroq, mutaxassis kelajakda avtonom ishlovchi AI-agentlarining paydo boʻlishi kompaniyalarni yana ochiq va standartlashgan protokollarga qaytishga majbur qilishini bashorat qildi.

“Turli manbalardan olingan bir nechta agentlarning bir-biri bilan oʻzaro aloqada boʻlishi interoperabellik (tizimlarning oʻzaro mosligi) va standartlashtirish talabini keltirib chiqaradi”, — deya ta’kidladi Vinton Cerf. Uning fikricha, ushbu standartlarni birinchilardan boʻlib belgilab bergan kompaniyalar boʻlajak “agentlik iqtisodiyoti”da katta ta’sir kuchiga ega boʻladi.

Vinton Cerfning iste’fosi texnologiya dunyosi uchun katta yoʻqotish boʻlsa-da, u qoldirgan ochiq va global tarmoq tamoyillari yangi avlod dasturchilari va muhandislari uchun yoʻlchi yulduz boʻlib xizmat qilishda davom etadi. Uning faoliyati davomida erishgan yutuqlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

• TCP/IP protokollarining yaratilishi;
• Internetning global miqyosda ommaviylashishi;
• Ochiq kodli tizimlar va standartlarni qoʻllab-quvvatlash;
• Raqamli texnologiyalar xavfsizligi va ochiqligi boʻyicha xalqaro tashabbuslar.