Sunʼiy intellekt insonni adashtirmoqda: Tadqiqot kutilmagan xavfni ochiqladi

Zamonaviy texnologiyalar rivojlanishi bilan sunʼiy intellekt (AI) tizimlari kundalik hayotimizning ajralmas qismiga aylanib bormoqda. Biroq, Fransiya va Italiyaning uchta nufuzli universiteti olimlari tomonidan oʻtkazilgan yangi tadqiqot kutilmagan xavotirli xulosalarni taqdim etdi. Maʼlum boʻlishicha, AI maslahatlariga tayanish insonning oʻz bilimini xolis baholash qobiliyatini sezilarli darajada yomonlashtiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Eksperiment davomida ishtirokchilarning oʻz bilimlariga boʻlgan ishonchi va haqiqiy natijalari oʻrtasidagi mutanosiblik oʻrganildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, sunʼiy intellekt yordamidan foydalangan shaxslar oʻzlarining nohaq ekanliklarini tan olishga qiynalib, xato javoblarni haqiqat sifatida qabul qilishga moyil boʻlib qolishgan. Eng qizigʻi, ularning oʻz javoblariga boʻlgan ishonchi keskin ortgan boʻlsa-da, aniqlik darajasi aksincha pasayib ketgan.

Ishonch ortmoqda, aniqlik esa pasaymoqda

Tadqiqotchilar ishtirokchilarga murakkab savollarni berishdi va ularni ikki guruhga ajratishdi. AI yordamisiz ishlagan guruh aʼzolari savolga javobni bilmasliklarini 44 foiz holatda ochiq tan olishgan. Biroq, tizim maslahatlaridan foydalangan guruhda bu koʻrsatkich atigi 3 foizga tushib ketgan. Yaʼni, odamlar bilmasliklarini tan olish oʻrniga, AI taqdim etgan notoʻgʻri maʼlumotga koʻr-koʻrona ishonishni afzal koʻrishgan.

Raqamlar yanada hayratlanarli: AI yordamida javob berganlarning aniqlik darajasi 27 foizdan 9 foizgacha tushib ketgan, ammo ularning oʻz haq ekanliklariga boʻlgan ishonchi oʻrtacha 30 foizdan 76 foizga koʻtarilgan. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, tajribada ataylab zamonaviy AI modellari adashishi mumkin boʻlgan savollardan foydalanilgan. Masalan, "Bend It Like Beckham" filmi qahramonlarining sport formasi rangi kabi vizual detallar soʻralgan.

Moliyaviy ragʻbat ham yordam bermadi

Olimlar tajribada Step 3.5 Flash modelidan foydalanishgan, chunki ushbu model bunday turdagi topshiriqlarda koʻpincha xato qilishi aniqlangan. Tadqiqot mualliflari ishtirokchilarni toʻgʻri javob uchun pul mukofoti bilan ragʻbatlantirib ham koʻrishdi. Moliyaviy manfaat boʻlganida ham vaziyat sezilarli oʻzgarmadi: bilmasligini tan olganlar ulushi 3 foizdan 8 foizga, aniqlik esa 16 foizga koʻtarildi, xolos. Bu koʻrsatkichlar baribir AIʼsiz guruh natijalaridan ancha past boʻlib qolaverdi.

Olimlarning fikricha, insonning "men buni bilmayman" deya olish qobiliyati juda muhimdir, chunki bu oʻz bilim chegaralarini tushunishni anglatadi. Sunʼiy intellektning doimiy mavjudligi va har qanday savolga darhol javob berishi insonning oʻz ikkilanishlarini tan olish istagini soʻndirmoqda. Bu esa tanqidiy fikrlash koʻnikmalarining pasayishiga olib keladi.

Ushbu masala, ayniqsa, tanqidiy fikrlashi hali toʻliq shakllanmagan bolalar va yoshlar uchun xavfli boʻlishi mumkin. AI tizimlariga haddan tashqari ishonish kelajakda insonlarning axborotni tekshirish va oʻz xatolarini anglash qobiliyatini butunlay yoʻqqa chiqarishi mumkinligi haqida ogohlantirilmoqda. Tadqiqot mualliflari texnologiyadan foydalanishda hushyorlikni yoʻqotmaslikka chaqirmoqda.