Samsung va KRISO atom energiyasi bilan ishlaydigan ulkan konteyner kemasini yaratmoqda

Janubiy Koreyaning Samsung Heavy Industries kompaniyasi va Koreya kemasozlik hamda okean muhandisligi ilmiy-tadqiqot instituti (KRISO) dengiz tashuvlari sohasida inqilobiy loyihani taqdim etdi. Mutaxassislar ikki dona kichik modulli reaktor (SMR) bilan jihozlangan, 15 000 ta konteyner sigʻimiga ega boʻlgan yangi avlod kemasi konsepsiyasini ishlab chiqishdi. Ushbu loyiha allaqachon Amerika kemachilik byurosi (ABS) tomonidan dastlabki maʼqullash (AIP) sertifikatini oldi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, kema anʼanaviy dizel dvigatellari oʻrniga suyuq tuzli reaktorlar (MSR) texnologiyasiga tayanadi. Bu turdagi qurilmalar odatiy suv-suvli reaktorlardan farqli oʻlaroq, past bosim ostida ishlaydi, bu esa tizimdagi avariya xavfini sezilarli darajada kamaytiradi va xavfsizlik darajasini oshiradi. Eng muhimi, bunday reaktorlar kemani koʻp yillar davomida yonilgʻi quyishsiz energiya bilan taʼminlash imkoniyatiga ega.

Texnologik ustunlik va xavfsizlik choralari

Muhandislar oldida turgan eng murakkab vazifalardan biri — oʻzgaruvchan yuklama sharoitida atom qurilmasining barqaror ishlashini taʼminlash boʻlgan. Buning uchun reaktorlar maxsus energiya jamlash tizimi (ESS) bilan birlashtirildi. Agar reaktorlardan biri quvvatni kamaytirsa yoki texnik xizmat koʻrsatish uchun toʻxtatilsa, akkumulyatorlar va ikkinchi reaktor avtomatik ravishda yetishmayotgan energiyani qoplaydi.

Yadroviy kuch qurilmasidan foydalanish kemaning konstruksiyasini ham butunlay oʻzgartirib yubordi. Ulkan yonilgʻi baklari va moʻrilarning yoʻqligi qoʻshimcha konteynerlar uchun joy boʻshatdi. Reaktor boʻlmasi korpusning markaziy qismiga joylashtirilgan — bu nuqta tebranishlarga kamroq moyil va yon tomondan toʻqnashuv sodir boʻlgan taqdirda eng yaxshi himoyalangan hudud hisoblanadi. Ekipaj yashash joylari esa xavfsizlik nuqtayi nazaridan kemaning burun qismiga, reaktorlardan iloji boricha uzoqroqqa koʻchirildi.

Ekologik toza transport kelajagi

KRISO mutaxassislari oʻtkazgan gidrodinamik sinovlar natijasida kemaning maxsus shakli tanlab olindi. Bu shakl konteyner kemasiga noqulay ob-havo sharoitida ham 25 uzel (taxminan 45 km/soat) tezlik bilan harakatlanish imkonini beradi. Loyiha ustida bir nechta tashkilotlar, jumladan, Marina reaktorini yaratgan Koreya atom energiyasi instituti (KAERI) hamkorlikda ish olib bormoqda.

Hozircha olingan sertifikat kema qurilishini boshlash uchun ruxsatnoma emas, balki loyihaning xavfsizlik talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatdir. Keyingi bosqichda batafsil loyihalashtirish va yakuniy sertifikatlashtirish ishlari amalga oshiriladi. Agar ushbu loyiha muvaffaqiyatli yakunlansa, u jahon dengiz tashuvlarida karbonat angidrid chiqindilarini keskin kamaytirishga xizmat qiluvchi yangi davrni boshlab beradi.

Oʻzbekiston kabi dengizga chiqish imkoniyati cheklangan, ammo xalqaro savdo yoʻlaklariga bogʻlangan mamlakatlar uchun bunday texnologiyalar kelajakda logistika xarajatlarining pasayishi va global yetkazib berish zanjirining barqarorlashishi nuqtayi nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi.