NASA oy missiyalarini xususiy kompaniyalarga topshirishni rejalashtirmoqda

AQSh Milliy kosmik agentligi (NASA) yil oxiriga qadar Commercial Lunar Payload Services (CLPS) dasturi doirasida uchta yangi oy missiyasiga buyurtma berishni rejalashtirmoqda. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu tashabbus doirasida kosmik idora xususiy kompaniyalarga ilmiy asbob-uskunalar va texnikani Oyga yetkazib berish xizmatini toʻlab beradi, bu esa kelgusidagi kosmik infratuzilmani rivojlantirishda muhim qadam boʻlishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Firefly Aerospace va Intuitive Machines rahbarlarining moliyaviy konferensiyalarda maʼlum qilishicha, kelgusidagi uchta buyurtmaning ikkitasi qoʻnish apparatlariga tegishli boʻladi. Uchinchi buyurtma esa Oy orbitasidan tasvirga olish va kartografiya qilish xizmatini nazarda tutadi, bu esa oʻz navbatida tarixiy ahamiyatga ega oʻzgarishlarni boshlab berishi mumkin.

LRO apparati oʻrnini kim egallaydi?

Intuitive Machines rahbari Stiv Altemusning aniqlik kiritishicha, gap Oy sirtini xaritalashtiradigan va 2009 yilda uchirilgan faxriy Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) apparatining oʻrnini bosadigan zamonaviy qurilma haqida ketmoqda. Hozirda kengaytirilgan missiyasi kamida 2028 yilgacha moʻljallangan LRO eskirib borayotgani va uning oʻrniga zamonaviy ilmiy asbob-uskunalarga ega voris kerakligi ilmiy hamjamiyat tomonidan bir necha yildan beri taʼkidlab kelinayotgan edi.

NASA hali kelgusi orbital apparat buyurtmasining tafsilotlarini rasman oshkor etmagan boʻlsa-da, bozordagi xususiy oʻyinchilar bu vazifaga faol tayyorgarlik koʻrmoqda. Masalan, Firefly kompaniyasi Ocula deb nomlangan tijoriy oy tasvirga olish xizmatini ishlab chiqayotganini eʼlon qilgan boʻlib, uning kameralari Blue Ghost qoʻnish apparatlari bilan birga harakatlanuvchi Elytra platformalariga oʻrnatilishi rejalashtirilgan.

Kompaniyalarning salohiyati va CLPS dasturi

Intuitive Machines esa LRO bortidagi yuqori aniqlikdagi kamerani boshqarish tajribasiga ega boʻlib, shuningdek, Janubiy Koreyaning Danuri oy orbitasidagi apparatidagi ShadowCam kamerasi ishini ham boshqaradi. Hozirda CLPS dasturi yakkalangan qurilmalardan seriyali ishlab chiqarishga oʻtmoqda va Firefly hamda Intuitive Machines kompaniyalari toʻrttadan qoʻnish missiyasini qoʻlga kiritdi.

Ushbu toʻrtta apparat bir xil turdagi asboblar toʻplamini olib yurishi shart va dasturning asosiy vazifasi kompaniyalarning standartlashtirilgan oy platformalarini qanchalik tez ishlab chiqarishini sinovdan oʻtkazishdan iborat. Intuitive Machines Xyustonda oʻz ishlab chiqarish maydonlarini sezilarli darajada kengaytirgan boʻlsa, Firefly ham toza xonalar maydonini toʻrt martadan ziyod oshirdi.

Kelgusidagi ulkan shartnomalar

Keyingi bosqich sifatida CLPS 2.0 dasturi ishga tushishi kutilmoqda. Ushbu yangi shartnoma oʻn yil davomida maksimal 10 milliard dollarni tashkil etib, uning muddatini yana 15 yilgacha uzaytirish va umumiy qiymatini 15 milliard dollargacha oshirish imkoniyatini beradi.

Ushbu moliyaviy va texnik imkoniyatlar doirasida xususiy korxonalar ogʻirroq yuk koʻtaruvchi apparatlarni tayyorlamoqda. Jumladan, Intuitive Machines kompaniyasining Nova-D apparati taxminan 500 kilogramm yukni yetkazib bera olsa, uning uch motorli versiyasi bir tonnagacha yuk tashishga moʻljallangan. Firefly ham bir necha tonna yuk koʻtarish quvvatiga ega kengaytiriladigan Blue Ghost versiyasini ishlab chiqmoqda.