Нефть 106 доллардан ошди: Ҳусийлар Қизил денгизни тўсиб, АҚШга зарба бермоқдами?

Глобал энергетика бозори навбатдаги ҳалокатли шок ҳолатига тушди: Brent маркали қора олтин нархи бир кун ичида кескин сакраб, баррели учун 106,9 долларгача кўтарилди. Бир томонда — стратегик денгиз йўлларини назоратга олиб, Саудия Арабистонини қамал қилиш ва Эроннинг АҚШ билан урушида ғалабасини таъминлашга уринаётган яманлик ҳусийлар. Иккинчи томонда эса — танкерлар хавфсизлигини таъминлаш учун зарбалар бераётган Вашингтон ва нефть бозорининг кейинги тақдирини ҳал қилувчи Пекин турибди. Ҳусийлар Бобил-Мандеб бўғози бошланишидаги Моха портини босиб олиб, Ҳаниш оролларига ҳужум бошлагач, дунё бўйлаб танкерлар уруши янги босқичга чиқди.

Биринчи томон: Ҳусийлар ва Эроннинг геосиёсий қамали

Ямандаги «Ансор Аллоҳ» ҳаракати жанг майдонида ташаббусни тўлиқ ўз қўлига олишга ҳаракат қилмоқда:

• Стратегик порт эгалланди: Ҳусийлар Қизил денгиз бўйида жойлашган ва Бобил-Мандеб бўғозининг дарвозаси ҳисобланган стратегик Моха портини тўлиқ назоратга олди;

• Саудияга денгиз қамали: Ушбу портнинг эгалланиши ҳусийларга Сувайш канали томон йўл олган Саудия танкерларига тўғридан-тўғри ҳужум қилиш учун янги плацдарм яратди;

• Ҳаниш ороллари нишонда: Reuters хабарига кўра, гуруҳ бир вақтнинг ўзида денгиздаги муҳим саналган Ҳаниш оролларига ҳам фаол ҳужумларни бошлади;

• Иккинчи коридорнинг ёпилиши: Ҳусийлар тўлиқ назорат ўрнатса, уларнинг ҳомийси бўлган Эрон иккинчи йирик нефть транзит йўлини бўғиб қўйиш орқали АҚШ билан қарама-қаршиликда ҳал қилувчи устунликка эга бўлади.

«Агар ҳусийлар бу сув йўлини тўлиқ назоратга олса, бу уларнинг ҳомийси бўлган Эронга АҚШ билан урушда катта устунлик беради, таъминотни кескин қисқартиради ва нефть нархининг мислсиз даражада ошишига сабаб бўлади», — деб ёзмоқда Reuters агентлиги.

Иккинчи томон: АҚШнинг жавоб зарбалари ва бозор мувозанати

Вашингтон ва халқаро таҳлилчилар вазиятни қурол кучи ва иқтисодий дастаклар билан тўхтатишга уринмоқда:

• Ормуз бўғозидаги кескин зарбалар: АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) Эрон нефтини ташувчи бешта танкерга қақшатқич зарба берди, уларнинг бири тўлиқ чўкиб кетди;

• Муқобил йўллар хавф остида: Саудия Арабистонининг асосий экспорт тармоғи бўлган Ормузда ҳарбий тўқнашувлар авжига чиққан бир пайтда, унинг муқобил Қизил денгиз йўли ҳам хавфли тузоққа айланди;

• Хитойнинг ҳал қилувчи роли: ING банки таҳлилчилари нархларнинг бундан кейинги ўсиши фақат ҳусийларга эмас, балки дунёнинг энг йирик нефть харидори бўлган Хитойнинг кейинги қарорларига боғлиқ бўлиб қолишини қайд этмоқда.

«Хитой сўнгги ҳафталарда нефть харидини қайта кучайтирди. Агар Пекин томонидан харидлар ўсишда давом этса, бу таъминотдаги ҳар қандай узилиш таъсирини икки баробар ошириб, нархларни янада баландга кўтариб юборади», — дея огоҳлантирмоқда ING экспертлари.

Тарози палласи: Ким ютмоқда ва ким йўқотмоқда?

Тарозининг бир томонида муҳим бўғозларни бўғиб, нефтни геосиёсий қуролга айлантираётган ҳусий-эрон коалицияси турган бўлса, иккинчи томонида денгиздаги ҳужумларни қайтаришга ожизлик қилаётган АҚШ ҳарбий кучлари ва Хитойнинг кутилмаган талаби турибди. Бу қарама-қаршилик яқин кунларда нефть нархининг янги тарихий антирекордларни янгилашига сабаб бўлиши мумкин.

Сизнингча, ҳусийлар Қизил денгизни тўлиқ ёпиб қўйишга муваффақ бўладими ёки АҚШ ҳарбий денгиз кучлари бу қамални ёриб ўтиш учун кенг кўламли операция бошлайдими? Баррели 106 доллардан ошган нефть жаҳон иқтисодиётига қандай зарба беради? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва қайноқ энергетик интрига таҳлилини яқинларингиз ҳамда мутахассисларга улашинг!