«Исломий НАТО»да бўлиниш: Покистон Саудия Арабистонини ҳимоя қилмади

Ислом оламида ҳали бир ой аввалгина катта тантана билан тузилган ва глобал сиёсатда «Исломий НАТО» деб баҳоланган қудратли мудофаа иттифоқи биринчи жиддий синовдаёқ муросасиз зиддиятга тўқнаш келди. Яманлик ҳусийлар тўрт йиллик сулҳни бузиб, Саудия Арабистонининг жанубий шаҳарларига ёпирилма ракета ва дрон зарбаларини ёғдира бошлаган бир паллада, иттифоқчилардан бири — Покистон кутилмаганда Риёдга ҳарбий ёрдам беришдан бош тортди. Нуфузли Reuters ахборот агентлиги тарқатган хабарга кўра, Исломобод 7 август куни имзоланган уч томонлама мудофаа шартномасига қарамай, ҳозирда бундай аралашув кўриб чиқилмаётганини расман эълон қилди.

Хўш, Саудия жанубидаги шаҳарлар олов ичида қолган бир вақтда Покистон дипломатияси қайси баҳонани рўкач қилмоқда, «ҳужум ҳаммага тегишли» деган қоида нега четга сурилди ва мусулмон дунёсининг ядровий қудрати ҳисобланган Исломободнинг бу қарори ортида нима ётибди?

Тўқнашув нуқтаси: Жануб шаҳарларига зарбалар ва «НАТОча» келишув

Қизил денгиз бўйида 4 йилдан буён сақланиб келаётган нисбий тинчлик бир лаҳзада парчаланиб кетди:

• Тўрт йиллик сулҳнинг қулаши: «Ансор Аллоҳ» (ҳусийлар) ҳаракати Саудия Арабистонига қарши кенг кўламли ҳарбий ҳаракатларни қайта тиклади;

• Шаҳарлар ракеталар остида: Ҳусийлар Саудиянинг жанубидаги Абҳа, Хамис-Мушайт, Жиззан ва Нажрон шаҳарларига баллистик ракеталар ва зарба берувчи дронлар билан тинимсиз ҳужум уюштирмоқда;

• Ар-Риёднинг қақшатқич жавоби: Саудия ҳарбий ҳаво кучлари ҳусийлар назоратида бўлган Мариб, Таиз, Ҳодейда ва Ал-Жауф вилоятларига кучли авиазарбалар бермоқда;

• Маккадаги тарихий иттифоқ: Бор-йўғи бир ой аввал, 2026 йилнинг 7 августида Маккада Туркия, Саудия Арабистони ва Покистон ўртасида худди НАТОнинг 5-моддасига ўхшаш — иштирокчиларнинг бирига қилинган ҳужум барчасига қилинган тажовуз деб ҳисобланадиган тарихий коллектив мудофаа шартномаси имзоланган эди.

Биринчи томон зарбаси: Саудия Арабистони ва жамоавий ҳимоя талаби

Ар-Риёд расмийлари Макка келишувига таяниб, иттифоқчилардан стратегик тўхтатувчи куч сифатида амалий ҳарбий ҳаракатларни кутган эди:

• Коллектив хавфсизлик бурчи: Саудия томони уч давлат бирлашган блоки минтақадаги умумий таҳдидларга қарши қатъий жавоб бериши, ядровий салоҳиятга эга Покистон армияси эса чегараларни ҳимоя қилишда фаол иштирок этиши кераклигини илгари сурмоқда;

• Шаҳарлар ва энергетика хавфсизлиги: Ракета зарбалари остида қолган подшоҳлик ўзини агрессия қурбони деб ҳисоблайди ва шартноманинг мудофаа моддаларини зудлик билан фаоллаштиришни мантиқий қадам сифатида баҳолайди.

Иккинчи томон жавоби: «Ҳозир эмас, вақти келганда...»

Бироқ Исломободдан келган баёнот Ар-Риёд кутган кескин ҳарбий сафарбарликни совуқ душдек тўхтатиб қўйди:

• Ёрдам беришдан воз кечиш: Покистон Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Сажжад Ҳайдер Хон Саудияга ҳусийларга қарши курашда ёрдам бериш масаласи ҳозирда умуман кун тартибида эмаслигини маълум қилди;

• Вазиятни пайсалга солиш: Дипломат Покистон фақатгина «ўз вақти келганда» ва шартнома шартларига мувофиқ тарзда ҳаракат қилиши мумкинлигини таъкидлаб, аниқ муддат ва режалардан қочди;

• Минтақавий нейтралитет хавфи: Покистон қўшни Эрон билан чегарадош экани ва ҳусийларнинг ортида Теҳрон турганини ҳисобга олиб, Исломобод Теҳрон билан муносабатларни бузишни ва бегона урушга тортилишни асло истамаяпти.

«Ҳозирча бунга ўхшаш ҳеч нарса муҳокама қилинмаяпти... Вақти келгандагина биз келишувга мувофиқ иш кўрамиз», — дея кескин таъкидлади Покистон ТИВ расмий вакили Сажжад Ҳайдер Хон.

Тарози палласи: Ким ютаяпти, ким стратегик тузоқда?

Мазкур дипломатик келишмовчилик томонларнинг реал имкониятлари ва йўқотишларини очиб берди:

Тарози палласида бир томонда ўз ҳудуди бомбардимон қилинаётган ва иттифоқчиларининг мажбуриятига умид боғлаган Саудия Арабистони турган бўлса, иккинчи томонда иқтисодий ва сиёсий хатарларни ҳисоб-китоб қилиб, қоғоздаги битимни амалиётга кўчиришни пайсалга солаётган Покистон турибди. Бу қарама-қаршилик Туркия, Саудия ва Покистон иттифоқининг келажагига жиддий соя солмоқда.

Сизнингча, Покистоннинг Саудия Арабистонига ёрдам беришдан қочиши миллий манфаатларни ҳимоя қилиш йўлидаги тўғри стратегиями ёки имзоланган мудофаа шартномасига хиёнат? Ушбу қарор яқиндагина ташкил этилган уч томонлама «Исломий НАТО» блокининг тарқалиб кетишига олиб келиши мумкинми? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва мусулмон дунёсидаги ушбу кутилмаган геосиёсий интрига таҳлилини яқинларингиз ҳамда сиёсат ихлосмандларига улашинг!