«Омандаги ўта махфий музокара!»: АҚШ ва ҳусийлар яширин келишувга эришди

Яқин Шарқдаги геосиёсий вазиятни ва глобал энергетика харитасини тубдан ўзгартириб юбориши мумкин бўлган мислсиз дипломатик сенсация рўй берди. Нуфузли Британиянинг «Reuters» ахборот агентлиги музокаралар жараёнидан хабардор бешта ишончли манбасига таянган ҳолда, ўтган дам олиш кунлари Уммон пойтахти Маскатда АҚШ расмийлари ҳамда Ямандаги ҳусийлар («Ансоруллоҳ») ҳаракати вакиллари ўртасида ўта махфий учрашув бўлиб ўтганини фош этди. Уммон ҳукуматининг бевосита воситачилиги ва кўмагида, АҚШнинг Маскатдаги элчихонасида кечган мулоқотда ҳусийлар томонидан Муҳаммад Абделсалом ҳамда Абделмалик ал-Ажрий иштирок этган.

Музокараларда ҳусийлар кутилмаган ва ҳайратланарли баёнот билан чиқди: улар Вашингтон билан 2025 йилда тузилган ўт очишни тўхтатиш келишувига қатъий амал қилишини, Америка кемаларига мутлақо ҳужум қилмаслигини, ҳатто Исроил ва бошқа халқаро тижорат кемаларига зарба беришни тўхтатишга тайёрлигини билдирган. Бироқ манбаларнинг таъкидлашича, ҳусийлар битта ягона истиснони очиқ қолдирди: уларнинг ягона ва сўнгги нишони фақатгина Саудия Арабистонига тегишли кемалар ва инфратузилмалар бўлиб қолади. Бу сиёсий келишув фонида ҳусийларнинг Саудиянинг «Шарқ — Ғарб» бош стратегик нефть қувурига берган зарбаси оқибатида Европа нефть бозори ларзага келиб, нархлар бир баррель учун нақ 130–150 долларгача сакраб кетди.

Хўш, Вашингтон нега ҳусийлар билан яширин битим тузди, Саудия Арабистони глобал ўйинда қурбон қилиндими ва Европани кутаётган энергетик бўҳронни қандай тўхтатиш мумкин?

«АҚШ элчихонасидаги яширин келишув»: Маскатдаги учрашув деталлари

Reuters тақдим этган махфий учрашувнинг асосий тафсилотлари:

• Махфий локация ва воситачи: Учрашув Уммон пойтахти Маскат шаҳридаги АҚШ элчихонасида, Уммон султонлиги расмийларининг фаол дипломатик далдаси остида ташкил этилган;

• Музокарачилар таркиби: Ҳусийлар томонидан юқори мартабали вакиллар — Муҳаммад Абделсалом ва Абделмалик ал-Ажрий музокаралар столига ўтирган;

• Давлат департаментининг сукути: АҚШ Давлат департаменти ушбу шов-шувли музокаралар ҳақиқатан бўлиб ўтганини расман тасдиқлашдан бош тортмоқда, бироқ дипломатик доиралар учрашувни инкор этмади;

• Вашингтон билан сулҳни сақлаш: Ҳусийлар 2025 йилда эришилган келишувга содиқ эканликларини ва Америка ҳарбий-денгиз флоти ҳамда савдо кемаларига ҳужум уюштириш ниятида эмасликларини очиқ-ойдин маълум қилган.

«Фақат Саудияга зарба берамиз»: Ҳусийларнинг янги стратегик режаси

Ямандаги вазиятдан хабардор манбалар очиқлаган сиёсий позиция:

• Исроил ва Ғарб кемаларига тегилмаслиги ваъдаси: Ҳусийлар ўзларининг халқаро савдо ва Исроил кемаларига қарши блокадасини юмшатишга ва уларга ҳужум қилишдан тийилишга тайёр эканликларини билдирган;

• Саудия Арабистони — ягона нишон: «Ансоруллоҳ» вакилларининг ягона ва қатъий мақсади фақат Саудия Арабистони қироллигига тегишли танкерлар, инфратузилма объектлари ва кемаларга зарба бериш экани таъкидланди;

• Дипломатик айирмачилик: Ҳусийлар АҚШ ва халқаро ҳамжамиятни можародан четлаштириб, ўз кучларини фақат Ар-Риёдга қарши тўплаш ва минтақавий рақибини ёлғиз қолдириш тактикасини танлаган кўринади.

150 долларлик нефть ва Европа инқирози: «Шарқ — Ғарб» қувурининг портлатилиши

Ҳусийлар зарбаси ортидан дунё бозорида юзага келган иқтисодий зарба:

• Стратегик нефть қувурининг тўхташи: Ҳусийларнинг Саудия ҳудудидаги «Шарқ — Ғарб» нефть қувурига уюштирган муваффақиятли ҳужуми сабабли хомашё оқими бутунлай тўхтаб қолди ва қироллик экспортига кескин зарба бўлди;

• Ҳурмуз бўғозидан ташқаридаги йўл кесилди: Саудия Арабистони нефтни Ҳурмуз бўғозини четлаб ўтиб Қизил денгиз орқали экспорт қилишга мўлжалланган ягона муқобил қувуридан маҳрум бўлди;

• Франция ва Польшадаги таъминот узилиши: Қувурнинг ишдан чиқиши сабабли Европа Иттифоқининг йирик давлатлари, жумладан Франция ва Польша саноатида хомашё танқислиги дарҳол сезилди;

• Баррели 130–150 доллар: Физик хомашё таъминотининг чекланиши ортидан Европа спот бозорларида нефть нархи баррели учун ақлбовар қилмас 130–150 долларгача қимматлашиб, глобал инфляцияни яна авж олдирди.

Маскатда имзоланган парда орти битимлари ва нефть бозоридаги ушбу кескин нарх портлаши Яқин Шарқдаги катта ўйин энди фақат ҳарбий эмас, балки дунё иқтисодиётини тиз чўктирувчи энергетик урушга айланганини исботламоқда.

Сизнингча, АҚШнинг ўз иттифоқчиси Саудия Арабистонини четлаб ўтиб, ҳусийлар билан алоҳида яширин тил бириктириши Ар-Риёдга нисбатан хиёнат эмасми? Нефть нархининг 150 долларга чиқиб кетиши жаҳон иқтисодиётини янги молиявий бўҳронга бошлайдими? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта геосиёсат саҳнасида юз бераётган ушбу махфий дипломатик ўйин таҳлилини барча ҳамкасбларингиз ҳамда сиёсат ихлосмандларига улашинг!