«Трампдан янги шов-шувли сенсация!»: У Эрон билан уруш тугаётганини эълон қилди

Яқин Шарқдаги кескин қуролли қарама-қаршилик ва глобал хавотирлар фонида Вашингтондан бутун дунёни ларзага солган баёнот янгради. АҚШ Президенти Дональд Трамп Оқ уйда журналистлар билан мулоқот чоғида Эрон билан кечаётган низо якунига яқинлашаётганини ва Теҳрон расмийлари Вашингтон билан катта битим тузишга қаттиқ интилаётганини очиқлади. Трамп ўз чиқишида: «Умид қиламанки, биз урушнинг якунига қараб ҳаракатланмоқдамиз. Улар келишувга эришишни исташмоқда, кўрамиз, бундан нима чиқади. Эрон битим тузишни жуда ҳам хоҳлаяпти», дея қатъий таъкидлади.

Энг катта сенсация эса матбуот вакилларининг аниқлаштирувчи саволига берилган жавоб бўлди: журналистлар ушбу сигналлар ҳақиқатан тўғридан-тўғри Теҳрондан олинган-олинмаганини сўраганида, Трамп иккиланмасдан ижобий жавоб қайтарди. Парда ортидаги ушбу яширин дипломатик алоқалар минтақада янги катта геосиёсий давр бошланаётганидан дарак бермоқда. Хўш, Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги тўғридан-тўғри яширин мулоқотни ким таъминлади, Трамп таклиф қилаётган янги келишув шартлари қандай ва ушбу битим Яқин Шарқдаги кучлар мувозанатини қандай ўзгартиради?

«Уруш якунига яқинлашмоқда»: Трампнинг шов-шувли баёноти тафсилотлари

Оқ уй раҳбарининг халқаро матбуотга берган изоҳлари:

• «Эрон келишувни жуда хоҳламоқда»: Дональд Трамп Эрон ҳукумати иқтисодий ва ҳарбий босимлар остида муросага келишга мажбур бўлаётганини ва битимга тайёрлигини билдирди;

• Тўғридан-тўғри сигналлар: Президент ушбу позиция учинчи шахслар тахмини эмас, балки Теҳрон расмийлари томонидан тўғридан-тўғри билдирилганини тасдиқлади;

• «Уруш тугаяпти» оптимизми: Оқ уй маъмурияти Яқин Шарқдаги кенг кўламли ҳарбий тўқнашувларни тўхтатиш ва дипломатик ечим топиш босқичига ўтилганига ишора қилмоқда;

• Натижани кутиш: Трамп ҳолатни тўлиқ олдиндан кафолатламаган бўлса-да, «кўрамиз, бундан нима чиқади» дея жараён фаол дипломатик ривожланиш босқичида эканини кўрсатди.

Парда орти дипломатияси: Вашингтон ва Теҳрон қандай боғланди?

Халқаро экспертларнинг ушбу кутилмаган яқинлашув бўйича таҳлили:

• Яширин каналларнинг очилиши: Трампнинг баёноти АҚШ ва Эрон ўртасида Швейцария ёки Уммон каби анъанавий воситачилар орқали фаол ёпиқ маслаҳатлашувлар олиб борилаётганини тасдиқлайди;

• Ҳарбий босим ортидаги музокаралар: Сўнгги ҳафталарда ҳар икки томон бир-бирининг ҳарбий объектларига берган зарбалари ортидан томонлар тўлиқ миқёсли ҳалокатли урушдан қочиш учун музокаралар столига қайтишга қарор қилган кўринади;

• Энергетика ва нефть бозорига таъсир: Ушбу хабарнинг тарқалиши жаҳон нефть бозорларидаги ваҳимани жиловлаш ва нархларнинг кескин кўтарилиб кетишининг олдини олишга хизмат қилади.

Янги битим шартлари: Томонлар нималарни талаб қилмоқда?

Бўлажак келишув атрофидаги эҳтимолий сценарийлар:

• Ядро ва ракета дастурлари: Вашингтон Эрондан уранни бойитиш суръатини чеклаш ҳамда минтақадаги прокси кучларни молиялаштиришни тўхтатишни талаб қилиши муқаррар;

• Санкцияларни юмшатиш: Теҳроннинг бош мақсади эса миллий иқтисодиётни бўғиб қўйган халқаро банк ва нефть эмбарголарини бекор қилишга эришишдир;

• Минтақавий хавфсизлик: Кўрфаз давлатлари ва халқаро кема қатнови хавфсизлиги бўйича мустаҳкам кафолатлар олиниши режалаштирилмоқда.

Дональд Трампнинг ушбу баёноти Яқин Шарқда узоқ кутилган тинчлик ва барқарорлик ўрнатилиши учун сўнгги йиллардаги энг катта дипломатик умид эшигини очди.

Сизнингча, Эрон ва АҚШ ўртасидаги тўғридан-тўғри битим тузилиши ҳақиқатга қанчалик яқин ва Теҳрон ҳақиқатан урушни тўхтатишга тайёрми? Дональд Трамп Яқин Шарқдаги ушбу катта низони якунлаб, ўз тарихий муваффақиятига эриша оладими? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта геосиёсат саҳнасидаги ушбу шов-шувли бурилиш таҳлилини барча сиёсат ихлосмандлари ҳамда дўстларингизга улашинг!