Олимлар ёш ўтиши билан хотира нега сусайишини аниқлади

Олимлар инсон ёши катталашгани сари хотира нима учун сусайишини тушунтирувчи янги далилларга эга бўлди. Маълум бўлишича, бу жараён оддий унутувчанлик билан чекланмайди.

Тадқиқотчиларнинг фикрича, ёш ўтиши билан мия муайян воқеаларни аниқ деталлари билан қайта тиклаш ўрнига, ўхшаш хотираларни умумий категорияларга бирлаштира бошлайди. Шу сабабли одам воқеанинг ўзига хос тафсилотларини эслашда қийналиши мумкин.

Бу жараёнда гиппокамп муҳим роль ўйнайди. У эпизодик хотираларни сақлаш ва эсга туширишда иштирок этади. Бирор воқеани хотирлаганда мия аввал шаклланган нейрон боғланишларни қайта фаоллаштиради.

Бингхемтон университети олимлари 61 нафар кўнгилли иштирокида тадқиқот ўтказди. Улар турли ёш гуруҳларига — 18–30, 50–60 ва 61–74 ёшдагиларга бўлинди. Иштирокчиларга жуфт ҳолда юзлар кўрсатилиб, уларни эслаб қолиш ва кейинчалик таниб олиш вазифаси берилди. Бу жараёнда уларнинг мия фаолияти функционал МРТ орқали кузатилди.

Натижалар ёш иштирокчилар муайян деталларни аниқроқ эслай олганини кўрсатди. Кекса иштирокчилар эса умумий ўхшашликни тўғри англаган бўлса-да, айрим тафсилотларни адаштирган.

Тадқиқотда ёшлар берилган жуфтликларни 36 фоиз ҳолатда тўғри аниқлаган бўлса, катта ёшли иштирокчиларда бу кўрсаткич 20 фоизни ташкил этган. Мия фаолиятидаги фарқлар хотиранинг ёшга боғлиқ пасайишининг тахминан 30 фоизини изоҳлаган.

Олимлар бу ҳолатни хотиранинг бутунлай «ўчиб кетиши» эмас, балки миянинг маълумотларни умумлаштиришга мойиллиги билан боғламоқда. Уларнинг таъкидлашича, умумлаштириш инсон учун фойдали қобилият бўлиб, муаммо ёш ўтиши билан аниқ деталларни ажратиш қийинлашганда юзага келади.