Ветнамда болалар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишнинг ўзига хос тартиби жорий этилади

Дунё бўйлаб вояга етмаганларнинг ижтимоий тармоқлардан фойдаланишини чеклаш тенденцияси кучайиб бормоқда. Хусусан, Ветнам ҳукумати ёш авлодни интернетнинг салбий таъсиридан ҳимоя қилиш мақсадида мутлақо янгича ва ўзига хос ёндашувни таклиф қилди. Reuters агентлиги хабарига кўра, мамлакат Маданият, спорт ва туризм вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган янги қонун лойиҳаси 16 ёшга тўлмаган фойдаланувчилар учун ижтимоий платформаларда фаол ҳаракатларни чеклашни кўзда тутади. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ветнам таклиф қилаётган моделнинг ўзига хослиги шундаки, у болаларни платформалардан бутунлай ҳайдаб чиқармайди. Бунинг ўрнига, 16 ёшгача бўлган фойдаланувчилар ўз аккаунтларига эга бўлишлари мумкин, бироқ уларга пост жойлаш, изоҳ қолдириш ёки контентга реакция билдириш (лайк босиш) тақиқланади. Яни, болалар фақат кузатувчи мақомида қоладилар, бу эса уларнинг ижтимоий тармоқлардаги рақамли изини ва мулоқотдаги хавфларни камайтиради.

Ота-оналар назорати ва техник чекловлар

Янги тартибга кўра, 16 ёшга тўлмаган болаларнинг аккаунтлари мажбурий тартибда ота-оналарининг маълумотлари асосида рўйхатдан ўтказилиши шарт. Ота-оналар фарзандларининг қанча вақт интернетда бўлиши ва қандай контентни кўраётганини назорат қилиш учун масъул этиб белгиланади. Facebook, Instagram ва TikTok каби платформалар эса ўз навбатида фойдаланувчиларнинг ёшини аниқлайдиган техник воситаларни ишга тушириши ва фақат ёшга мос контентни кўрсатиши талаб этилади.

Ветнам Маданият вазири ўринбосари Пҳан Тамнинг таъкидлашича, ҳукуматнинг мақсади болаларнинг ахборот олиш ҳуқуқини чеклаш эмас, балки улар учун хавфсиз ва ёшига мос рақамли муҳит яратишдир. Шунингдек, лойиҳада онлайн ўйинлар учун ҳам чекловлар кўзда тутилган: 16 ёшгача бўлганлар бир кунда битта ўйин учун 60 дақиқадан ортиқ вақт сарфлай олмайдилар.

Глобал миқёсдаги тақиқлар тўлқини

Ветнам бу борада кашфиётчи эмас. Австралия ўтган йилнинг охирида 16 ёшгача бўлган болалар учун ижтимоий тармоқларни бутунлай тақиқлаган дунёдаги биринчи мамлакат бўлди. Австралия қонунчилигига кўра, Facebook, Instagram, Snapchat, Х ва YouTube каби платформалар болаларни ўз хизматларидан узоқ тутиши шарт, акс ҳолда улар 34,4 миллион АҚШ долларигача жаримага тортилиши мумкин.

Франция ҳам шунга ўхшаш қатъий чораларни кўриб чиқаётган давлатлар қаторига қўшилди. Бундай қонунларнинг қабул қилинишига ижтимоий тармоқлардаги кибербуллинг (онлайн ҳақорат), интернетга қарамлик, руҳий саломатлик муаммолари ва ёшларнинг турли жиноятчилар тузоғига тушиб қолиш хавфи сабаб бўлмоқда.

Бироқ, бу каби чекловлар танқидлардан холи эмас. Амнестй Теч каби ташкилотлар ёшни аниқлаш жараёнида шахсий маълумотларнинг махфийлиги бузилиши ва бундай тақиқлар замонавий авлод ҳаёти реаллигига мос келмаслигини айтиб, уларнинг самарасиз эканини таъкидламоқда. Шунга қарамай, кўплаб давлатлар ёшларни ҳимоя қилишни устувор вазифа деб билмоқда.