Инсон умрининг назарий чегараси аниқланди: 190 йил — максимал кўрсаткич

Инсоният асрлар давомида боқий ҳаёт сирларини излаб келмоқда, бироқ замонавий илм-фан бу борада маълум бир биологик чекловлар мавжудлигини кўрсатмоқда. Сколтех тадқиқотчилари томонидан ўтказилган янги илмий изланишлар шуни кўрсатдики, ҳатто қаришнинг барча маълум механизмлари тўхтатилган тақдирда ҳам, инсон умри чексиз бўла олмайди. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, инсоният учун назарий жиҳатдан энг юқори ёш чегараси 190 йилни ташкил этиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотнинг асосий эътибори ДНК таркибидаги тасодифий мутацияларга қаратилган. Инсон туғилганидан бошлаб унинг ҳужайраларида соматик мутациялар — генетик хатоликлар тўпланиб боради. Ixbt.com нашрининг ёзишича, олимлар ушбу жараённи тавсифловчи математик моделни ишлаб чиқишди. Ушбу модел барча ташқи ва ички касалликлар бартараф этилган тақдирда ҳам, айнан генетик бузилишлар организмнинг ҳаётий фаолиятини қачон тўхтатишини аниқлашга ёрдам берди.

ДНК мутациялари ва боқийлик тўсиғи

Ҳатто саратон, юрак-қон томир касалликлари ва деменция каби қариликка хос хасталиклар бутунлай енгилган гипотетик дунёда ҳам, ҳужайралардаги ДНК шикастланиши барибир ўз сўзини айтади. Вақт ўтиши билан тўпланиб борадиган бу хатоликлар органлар ва тўқималарнинг ишлашини издан чиқаради. Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, бундай сценарийда ўртача умр кўриш давомийлиги 146 ёшдан 194 ёшгача бўлиши мумкин.

Шуни таъкидлаш жоизки, олимлар ушбу рақамларни қатъий башорат сифатида қабул қилмасликка чақиришмоқда. Бу шунчаки математик баҳолаш бўлиб, инсон организмининг биологик имкониятлари чегарасини тушунишга қаратилган. Тадқиқот давомида турли тўқималарнинг турлича қариши ҳам маълум бўлди. Масалан, жигар ва тери ҳужайралари доимий янгиланиб тургани сабабли шикастланишларни узоқроқ компенсация қила олади.

Аксинча, юрак ва мия ҳужайралари деярли янгиланмайди. Айнан шу сабабли ушбу ҳаётий муҳим органларда мутациялар тезроқ тўпланади ва улар инсон умрини чекловчи асосий омилларга айланади. Ўзбекистонлик мутахассислар учун ҳам ушбу маълумотлар муҳим аҳамиятга эга, чунки генетик тадқиқотлар ва узоқ умр кўриш омилларини ўрганиш мамлакатимиз тиббиётида ҳам долзарб йўналишлардан бири саналади.

Келажакдаги технологиялар учун пойдевор

Соматик мутациялар қаришнинг кўплаб механизмларидан бири холос. Агар фақатгина шу омилнинг ўзи умрни 150–190 йил билан чеклаётган бўлса, демак, бугунги кунда кузатилаётган пастроқ умр кўриш кўрсаткичлари бошқа мураккаб биологик жараёнларга боғлиқ. Олимларнинг фикрича, ишлаб чиқилган модел келажакда қаришни секинлаштирувчи технологияларни яратишда энг истиқболли йўналишларни белгилаб беради.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, гарчи 190 ёш бугунги кун учун фантастикадек туюлса-да, бу тадқиқот инсон организмининг яширин захиралари ҳали тўлиқ ўрганилмаганини кўрсатмоқда. Келажакда ген муҳандислиги ва ҳужайра терапияси орқали ушбу назарий чегараларга яқинлашиш имконияти туғилиши мумкин.