Сунъий интеллект орқали вафот этганлар билан мулоқот: тадқиқот кутилмаган натижаларни берди

Замонавий технологиялар инсониятнинг энг нозик туйғулари, жумладан, айрилиқ дарди билан ишлашнинг янги усулларини таклиф қилмоқда. Колорадо университети (Боулдердаги) тадқиқотчилари ўтказган янги тажриба шуни кўрсатдики, инсонлар вафот этган яқинларининг сунъий интеллект (СИ) томонидан яратилган рақамли нусхалари билан мулоқот қилишни нафақат ижобий қабул қилмоқда, балки бу жараён кучли ҳиссий боғлиқликни юзага келтирмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотда 22 ёшдан 50 ёшгача бўлган 16 нафар кўнгилли иштирок этди. Уларнинг ҳар бири яқин қариндоши ёки дўстини йўқотган инсонлар эди. Zoom платформаси орқали ўтказилган сессияларда катта тил моделлари (LLM) ёрдамида марҳумларнинг хотиралари асосида реал вақт режимида уларнинг "рақамли реконструкцияси" яратилди. Ушбу технология ixbt.com нашри хабарида "генерация қилинган арвоҳлар" деб таърифланган.

Биринчи шахс тилидан сўзлашувнинг аҳамияти

Тажриба давомида иштирокчилар икки хил мулоқот усулини синаб кўришди. Биринчи вариантда сунъий интеллект марҳум номидан, яни биринчи шахсда гапирди (масалан, "Мен соҳилга борганимизни эслайман"). Иккинчи вариантда эса учинчи шахс тилидан маълумот берилди ("У соҳилга боришни яхши кўрарди"). Натижалар шуни кўрсатдики, одамлар марҳумнинг ўзи билан гаплашаётгандек ҳис қилишни афзал кўришади ва айнан биринчи шахс тили кўпроқ ҳиссий таъсир кўрсатади.

Қизиғи шундаки, фойдаланувчилар сунъий интеллект томонидан йўл қўйилган баъзи фактик хатоларга кўз юмишга тайёр бўлишган. Бироқ, тилнинг ўзига хос жиҳатлари ва эркалаш исмларидаги хатолар дарҳол салбий реакцияга сабаб бўлган. Масалан, иштирокчилардан бири СИ унга марҳумга хос бўлмаган тарзда мурожаат қилганида, мулоқотни дарҳол тўхтатган. Бу инсонлар учун фактлардан кўра, марҳумнинг ўзига хос нутқ услуби муҳимроқ эканини англатади.

Рақамли нусхалар ва келажакдаги хавфлар

Ҳозирда Прожект Десембер ва ҲереАфтерАИ каби тижорий сервислар аллақачон вафот этган инсонларнинг рақамли нусхаларини яратиш хизматини таклиф қилмоқда. Ушбу технологиялар мотам тутаётган инсонларга тасалли бериши мумкин бўлса-да, тадқиқот иштирокчилари жиддий хавотир ҳам билдиришган. Уларнинг фикрича, бундай тизимлар инсонларда кучли руҳий боғлиқлик ва қарамликни келтириб чиқариши мумкин.

Тадқиқотчилар гуруҳи айни дамда руҳий саломатлик бўйича мутахассислар билан ҳамкорликда янги босқични бошлаган. Ундан кўзланган мақсад, бундай "рақамли арвоҳлар"нинг инсон психикасига узоқ муддатли таъсирини ва терапевтик салоҳиятини ўрганишдир. Бу сунъий интеллект нафақат ахборот берувчи восита, балки ижтимоий ва ҳиссий алоқаларни симуляция қилувчи янги босқичга ўтаётганидан далолат беради.

Ўзбекистон шароитида ҳам бундай технологиялар келажакда ахлоқий ва диний нуқтаи назардан катта муҳокамаларга сабаб бўлиши тайин. Шунга қарамай, глобал технологик трендлар инсон ва машина ўртасидаги мулоқот чегаралари тобора йўқолиб бораётганини тасдиқламоқда.