NASA Қора денгиздаги ноодатий ҳодисани коинотдан суратга олди

NASA мутахассислари Қора денгиз юзасида сув рангининг кескин ўзгаришини қайд этишди. Коинотдан олинган тасвирларда денгизнинг улкан қисмлари ёрқин фируза рангга киргани акс этган. Бу табиат ҳодисаси сув остидаги микроскопик организмларнинг оммавий кўпайиши билан боғлиқ бўлиб, у экотизимдаги муҳим ўзгаришлардан дарак беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ушбу ноёб манзарани Халқаро коинот станцияси (МКС) бортидаги астронавт ва NASA нинг океан ҳамда атмосферани ўрганишга мўлжалланган ПАСE (Планктон, Аэросол, Cloud, осеан Экосйстем) сунъий йўлдоши муҳрлади. ixbt.com маълумотига кўра, сув рангининг бундай ўзгаришига фитопланктонлар сабаб бўлган. Баҳорнинг охирига келиб, ушбу организмлар сони кескин ортади ва уларнинг ёруғликни қайтарувчи оҳакли қобиқлари сув юзасини ҳатто коинотдан кўринадиган оқиш-мовий рангга бўяйди.

Коинотдан кузатув ва технологик имкониятлар

27-май куни 74-экспедиция астронавти Nikon Z9 камераси ёрдамида Қора денгизни Мармар денгизи билан боғловчи Босфор бўғози яқинидаги фируза рангли гирдобларни суратга олди. Oraдан салкам бир ой ўтиб, 22-июн куни ПАСE сунъий йўлдоши ўзидаги Осеан Колор Инструмент (ОСИ) асбоби орқали фитопланктонларнинг бутун денгиз бўйлаб тарқалишини кенгроқ форматда қайд этди.

Қора денгизнинг ранги йил давомида ундаги микроскопик организмлар таркибига қараб ўзгариб туради. Масалан, бошқа фаслларда бу ерда диатом сувўтлари устунлик қилиши мумкин, бу эса сувга тўқроқ тус беради. Сунъий йўлдош орқали кузатувлар олимлар учун жуда муҳим, чунки улкан сув ҳавзаларидан бевосита намуна олиш техник жиҳатдан мураккаб ва қиммат жараён ҳисобланади.

Глобал иқлим ва фитопланктоннинг роли

Фитопланктонлар нафақат визуал гўзаллик, балки сайёрамизнинг экологик мувозанатида ҳам катта рол ўйнайди. Улар глобал углерод айланишининг ажралмас қисмидир. Ўсиш жараёнида фитопланктонлар атмосферадаги углеродни ютади. Улар нобуд бўлгач эса, бу углеродни денгиз тубига олиб тушади ва у ерда узоқ вақт давомида сақланиб қолади.

Ушбу жараён Ер атмосферасидаги иссиқхона газлари миқдорини камайтиришга ёрдам беради. NASA томонидан тақдим этилган янги маълумотлар олимларга денгиз экотизимларининг иқлим ўзгаришига қандай мослашаётганини чуқурроқ таҳлил қилиш имконини беради. Ўзбекистонлик мутахассислар ва қизиқувчилар учун ҳам ушбу тадқиқотлар сув ҳавзаларидаги биологик жараёнларни масофадан туриб мониторинг қилишда замонавий технологияларнинг аҳамиятини кўрсатиб беради.