Олимлар Ерга ўхшаш сайёрада илк бор атмосфера мавжудлигини аниқлашди

Коинотни тадқиқ этиш йўлида инсоният тарихий кашфиётлардан бирига гувоҳ бўлди. Флорида университети матбуот хизмати хабарига кўра, астрономлар илк бор Ер типидаги экзопланетада атмосфера борлигини тасдиқлашди. Ушбу кашфиёт ҳаёт мавжуд бўлиши мумкин бўлган ўзга дунёларни излашда янги даврни очиб бериши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ЛҲС 1140b деб номланган ушбу сайёра Кит юлдуз туркумидаги қизил митти юлдуз атрофида айланади. У Қуёш тизимидан нисбатан яқин масофада — тахминан 48 ёруғлик йили узоқлигида жойлашган. Олимларнинг таъкидлашича, мазкур объект "супер-Ерлар" тоифасига кириб, массаси бўйича бизнинг сайёрамиздан 5,6 баравар оғирроқдир.

Ҳаёт учун қулай шароитлар

ЛҲС 1140b ўз юлдузи атрофини атиги 25 кунда тўлиқ айланиб чиқади. Энг муҳими, у юлдузнинг "яшаш зонаси"да жойлашган. Бу шуни англатадики, сайёра ўз қуёшига жуда яқин ҳам, жуда узоқ ҳам эмас, натижада унинг юзасида сув суюқ ҳолатда сақланиб қолиши учун зарур ҳарорат мавжуд. Сайёра доим бир томони билан юлдузга қараган ҳолда айланади, шу сабабли унда кун ва тун алмашиниши кузатилмайди.

Мутахассисларнинг фикрича, сайёранинг яшаш учун яроқли деб топилиши учун учта асосий омил зарур: у қаттиқ (тошлоқ) юзага эга бўлиши, суюқ сув мавжуд бўладиган ҳарорат ва энг асосийси — атмосфера билан ўралган бўлиши керак. ЛҲС 1140b ҳозирча ушбу учала талабга ҳам жавоб берадиган Қуёш тизимидан ташқаридаги энг асосий номзод бўлиб турибди.

Ноёб атмосфера кашфиёти

Флорида университети доценти Жейсон Диттманнинг сўзларига кўра, бу турдаги сайёрада атмосфера топилиши фан олами учун кутилмаган янгилик бўлди. Аввалроқ ўрганилган барча қизил митти юлдузлар атрофидаги тошлоқ сайёраларда ё атмосфера умуман бўлмаган, ёки улар эволюция жараёнида кучли нурланиш туфайли ўз ҳаво қобиғини йўқотган эди.

Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, ЛҲС 1140b атмосфераси асосан гелийга бой бўлиб, унинг таркибида оз миқдорда водород ҳам мавжуд. Ҳозирча бу ерда ҳаёт борлиги ҳақида тўғридан-тўғри далиллар йўқ, бироқ назарий жиҳатдан бундай шароитда ҳаётнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши учун имкониятлар мавжуд.

James Webb телескопи ёрдамида янги тадқиқотлар

Яқин келажакда астрономлар ушбу экзопланетани янада чуқурроқ ўрганишни режалаштирмоқда. Бунинг учун инсоният ихтиёридаги энг кучли орбитал қурилма — James Webb телескопидан фойдаланилади. Тадқиқотчилар ушбу телескоп ёрдамида сайёра атмосферасида сув буғлари бор-йўқлигини аниқлашга умид қилишмоқда.

Экспертларнинг хулосасига кўра, ЛҲС 1140b да атмосфера топилиши Ерга ҳақиқатда ўхшаш бўлган сайёраларни ўрганиш йўлидаги улкан қадамдир. Агар келгуси кузатишлар сайёрада сув ва кислород изларини тасдиқласа, бу коинотда ёлғиз эмаслигимиз ҳақидаги саволга жавоб топишга ёрдам бериши мумкин.