Дунё иқлими хавф остида: “Супер Эл-Нино” эҳтимоли 81 фоизга етди

Тинч океанининг экваториал қисмида юзага келадиган глобал иқлим ҳодисаси — Эл-Нино кутилганидан анча кучлироқ тус олиши мумкин. АҚШ Миллий метеорология хизмати (НВС) томонидан эълон қилинган сўнгги ҳисоботга кўра, жорий табиий ҳодисанинг “Супер Эл-Нино” даражасига кўтарилиш эҳтимоли 81 фоизни ташкил этмоқда. Бу эса яқин йилларда сайёрамизда аномал иссиқ ҳарорат ва кескин об-ҳаво ўзгаришлари давом этишидан далолат беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мутахассисларнинг прогнозларига кўра, ушбу иқлимий тизим 97 фоиз эҳтимоллик билан камида 2027-йилнинг баҳоригача ўз таъсирини сақлаб қолади. Эл-Нино — Тинч океанининг шарқий қисмида сув юзаси ҳароратининг кўтарилиши билан боғлиқ жараён бўлиб, у атмосферадаги иссиқлик тақсимотини бутунлай ўзгартириб юборади. Натижада глобал миқёсда ҳаво оқимлари йўналиши ўзгариб, турли минтақаларда кутилмаган табиий офатларга сабаб бўлади.

Глобал ҳарорат рекордлари янгиланиши мумкин

НВС маълумотларига кўра, ҳозирда Тинч океанининг марказий ва шарқий зоналарида сув ҳарорати иқлимий меъёрдан 1 даражадан кўпроққа ошган, айрим ҳудудларда эса бу кўрсаткич 3 даражага яқинлашмоқда. Агар ҳарорат кўтарилишда давом этса, жорий эпизод 1950-йилдан бери кузатилган энг кучли “Супер Эл-Нино” ҳодисалари рўйхатига киради. Бу эса ўз навбатида 2026 ва 2027-йилларнинг инсоният тарихидаги энг иссиқ йиллар бўлишига олиб келиши мумкин.

Кучли Эл-Нино даврларида дунёнинг турли нуқталарида ёғингарчилик ва ҳарорат мувозанати кескин бузилади. Масалан, Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларида қурғоқчилик, йирик ўрмон ёнғинлари ва ҳосилнинг нобуд бўлиш хавфи ортади. Шу билан бирга, океаннинг бошқа қисмларида сув тошқинлари ва кучли бўронлар кузатилиши одатий ҳолга айланади. Қизиғи шундаки, ушбу ҳодиса Атлантика океанида довуллар фаоллигининг пасайишига ҳам сабаб бўлиши мумкин.

Олимларнинг хавотири ва чора-тадбирлар

АҚШ Океан ва атмосфера тадқиқотлари миллий бошқармаси (НОАА) июн ойидаёқ Эл-Нино шаклланганини тасдиқлаган эди. Бироқ янги кузатувлар жараён кутилганидан тезроқ кучайиб бораётганини кўрсатди. Олимлар ушбу табиий офатнинг оқибатларини юmsҳатиш учун гео-муҳандислик усулларини, яни иқлим тизимига сунъий равишда таъсир кўрсатишни муҳокама қилишган. Аммо ҳозирча бундай кенг кўламли технологиялар мавжуд эмас ва бу ғоя илмий доираларда жиддий баҳсларга сабаб бўлмоқда.

Ўзбекистон каби континентал иқлимга эга мамлакатлар учун ҳам бундай глобал ўзгаришлар эътиборсиз қолмайди. Эл-Нино бевосита минтақамизда бўлмаса-да, глобал атмосферадаги ўзгаришлар Марказий Осиёда ҳам қишнинг кутилмаган даражада илиқ келиши ёки ёз ойларида аномал иссиқ тўлқинларнинг давомийлиги ошишига таъсир кўрсатиши мумкин. Бу эса қишлоқ хўжалиги ва сув ресурсларини бошқаришда янгича ёндашувларни талаб этади.

Хулоса қилиб айтганда, “Супер Эл-Нино” нафақат экологик, балки иқтисодий муаммоларни ҳам келтириб чиқариши мумкин. Дунё ҳамжамияти 2027-йилгача давом этиши прогноз қилинаётган ушбу иқлимий тебранишларга тайёр туриши лозим. Ҳозирча асосий эътибор об-ҳаво мониторингини кучайтириш ва юзага келиши мумкин бўлган табиий офатларнинг олдини олишга қаратилган.