Бетелгейзе қўшалоқ юлдуз бўлиб чиқди

Астрономлар илк бор тунги осмоннинг энг ёрқин ва яхши ўрганилган обектларидан бири бўлган Бетелгейзе юлдузининг «кўринмас» йўлдошини суратга олишга муваффақ бўлди. Париж обсерваторияси ходими доктор Мигель Монтаржес бошчилигидаги халқаро тадқиқотчилар гуруҳи қизил ўта гигант тизимида массаси учта Қуёшга тенг келадиган қўшалоқ юлдузни аниқлади. Мазкур кашфиёт илмий жамоатчилик учун коинотдаги энг сирли жараёнлардан бирини тушунишда муҳим қадам бўлди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com нашрининг ёзишича, Астрономй & Астропҳйсикс журналида чоп этилган илмий ишда Еримиздан 724 ёруғлик йили узоқлигида жойлашган Альфа Орион ҳақида янги маълумотлар келтирилган. Ушбу қизил ўта гигантнинг ёши тахминан 8 миллион йилни ташкил этиб, унинг радиуси Қуёшникидан 1400 марта катта, ёрқинлиги эса 100 000 марта ортиқдир. Юлдуз ўз ҳаётий сиклининг якунига яқинлашиб бормоқда ва келгусида қачондир ўта янги юлдуз сифатида чақнаб, кундузи ҳам бир неча ҳафта давомида кўриниб турадиган даражада нур сочади.

Янги йўлдош қандай топилди?

Мутахассислар номаълум шерикни қидириш жараёнида Европа жанубий обсерваториясининг Жуда Катта Телескопи (ВЛТ) таркибидаги СПҲEРE-ЗИMPОЛ воситасидан фойдаландилар. Дастлаб экзосайёраларни қидириш учун яратилган ушбу экстремал адаптив оптика тизими юқори контрасти тасвирларни олиш имконини берди. Кузатишлар 2024-йилнинг 3 ва 6-декабрь кунлари — айнан йўлдошнинг асосий юлдуздан максимал визуал узоқлашиши башорат қилинган вақтда амалга оширилди.

Натижада олимлар 6,1 сигма статистик аҳамиятга эга бўлган Бетелгейзе Б номзод объектини қайд этишди. Мазкур жисм асосий юлдуздан 52,32 миллисекунд ёй масофасида жойлашган бўлиб, бу тахминан 8,8 астрономик бирликдаги проекцион масофага мос келади. Таҳлиллар шуни кўрсатдики, Бетелгейзе Б массаси 2,6 дан 3,1 Қуёш массасигача бўлган ёш асосий кетма-кетликдаги одатий юлдуздир.

Илмий аҳамияти ва келгуси режалар

Олимлар томонидан ультрабинафша, рентген ёки Ҳ-альфа нурланишининг аниқланмагани бу объектнинг эрта ва фаол протоюлдуз эмаслигини тасдиқлайди. Тадқиқот раҳбари доктор Монтаржес сезгирлик етишмаслигидан хавотирланганини, бироқ юлдуз кутилганидан каттароқ чиқиб, уларнинг кўзига кўринганини мамнуният билан қайд этди. Ушбу топилма гигант сирт тузилиши ҳамда юлдуз шамолига таъсир кўрсатувчи орбитал йўлдошларнинг ҳаракати билан боғлиқ узоқ даврли ўзгарувчанлик сирини очиб берди.

Ҳозирча фон юлдузининг тасодифий тўғри келиб қолиш эҳтимоли нолга тенг эканлиги таъкидланмоқда. Бироқ тизимнинг гравитацион боғлиқлигини тўлиқ тасдиқлаш учун йўлдош ўта гигантнинг қарама-қарши томонига ўтадиган орбитал даврнинг ярмидан кейин уни яна бир бор кузатиш талаб этилади.