50 Milyon Dolarlık Tiranozor: “Gas” Rekor Tazeledi

Fotoğraf: Sotheby's/Facebook

Yaklaşık 67 milyon yıl önce yaşamış bir tiranozor-reks iskeleti, Sotheby's müzayedesinde 50,1 milyon dolara satıldı. “Gas” lakaplı bu fosil, müzayedede satılan en pahalı dinozor iskeleti olarak tarihe geçti.

Başlangıçta 20-30 milyon bekleniyordu, fiyat ise zirveye ulaştı

Sotheby's müzayedesi öncesinde “Gas” için 20-30 milyon dolar civarında bir değer biçilmişti. Ancak satış oldukça çekişmeli geçti ve nihai fiyat 50,1 milyon dolara ulaştı.

Bu sonuç, fosil piyasasında yeni bir rekor kırdı. Artık “Gas” sadece büyük ve iyi korunmuş bir tiranozor-reks değil, aynı zamanda dünyada müzayedede satılan en pahalı dinozor iskeleti olarak kabul ediliyor.

“Apex” rekoru geride kaldı

Önceki rekor, 2024 yılında Sotheby's müzayedesinde 44,6 milyon dolara satılan “Apex” lakaplı stegozor iskeletine aitti.

“Gas” ise bu rakamı da geride bırakarak paleontolojik fosil piyasasındaki fiyatların ne kadar yüksek seviyelere çıktığını bir kez daha gösterdi.

Neden özellikle “Gas” bu kadar pahalı?

Lot açıklamasına göre, “Gas” en büyük tiranozorlardan biri olarak kabul ediliyor. Yüksekliği yaklaşık 4 metre, uzunluğu ise 12 metreye yakın.

İskelet 183 kemik parçasından oluşuyor. En ilginç yanı, nadir bulunan karın kaburgalarının (gastralia) da korunmuş olması: 32 gastralyadan 30'u mevcut.

Bu tür detaylar, bilim insanları ve koleksiyoncular için fosilin değerini ciddi oranda artırıyor. Çünkü tiranozor-reks iskeletleri bulunabiliyor ancak bu seviyede korunmuş olanları çok nadir.

Kafatası da çok iyi korunmuş

“Gas”ın bir diğer önemli özelliği ise kafatası. Bilgilere göre kafatası yaklaşık yüzde 82 oranında korunmuş ve altı diş sırasının tamamını içeriyor.

Genel olarak iskelet, kemik sayısı bakımından yaklaşık yüzde 61, ağırlık bakımından ise yüzde 75-80 oranında korunmuş durumda.

Bu oranlar, 67 milyon yıllık tiranozor-reks gibi büyük bir yırtıcı için oldukça yüksek kabul ediliyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, “Gas” bir müzeye konulduğunda insanların uzaktan hayranlıkla bakacağı türden bir buluntu.

Nereden bulundu?

“Gas” iskeleti, ABD'nin Güney Dakota eyaletindeki özel bir çiftlikten çıkarıldı. Kazı çalışmaları 2021'den 2023'e kadar devam etti.

Dinozorun lakabı da bu çiftliğin sahibinin onuruna verildi.

Güney Dakota, tiranozor-reks gibi büyük dinozor fosillerinin bulunduğu önemli bölgelerden biri. Buradaki jeolojik katmanlar, milyonlarca yıl öncesine ait yaşam izlerini saklıyor.

Bilim dünyası için soru: Müzeye gidecek mi?

Bu tür fosiller satıldığında her zaman büyük bir tartışma çıkar: İskelet özel koleksiyonda mı kalacak, yoksa müzede halkın ve bilim insanlarının erişimine açık mı olacak?

AP'nin haberine göre paleontologlar, yeni sahibinin “Gas”ı bilimsel ve eğitimsel amaçlarla halka açık bir şekilde sergilemesini istiyor.

Çünkü bu tür buluntular sadece pahalı birer eser değil. Bilim insanları bunlar sayesinde dinozorların yapısı, büyümesi, hareketi, avlanma tarzı ve evrimi hakkında daha fazla bilgi edinebilir.

Fosil piyasası neden bu kadar kızıştı?

Son yıllarda dinozor iskeletleri; sanat eserleri, nadir otomobiller ve pahalı koleksiyon parçaları gibi devasa paralara satılıyor.

Bunun birkaç nedeni var:

• Tiranozor-reks gibi dinozorlar popüler kültürde çok ünlü;
• iyi korunmuş iskeletler nadir bulunuyor;
• zengin koleksiyoncular doğa tarihi objelerine ilgi duyuyor;
• müzayedelerdeki rekabet fiyatı hızla yükseltiyor;
• her yeni rekor, bir sonraki satışlar için piyasayı daha da hareketlendiriyor.

Ancak bu sürecin eleştirmenleri de var. Onlara göre, nadir fosiller özel ellere geçtiğinde bilimsel erişilebilirlik azalabilir.

67 milyon yıllık tarihin bedeli

“Gas”ın 50,1 milyon dolara satılması bir yandan hayret verici bir rekor. Diğer yandan bu satış, doğa tarihi mirasının kime ait olması gerektiği sorusunu tekrar gündeme getirdi.

Bu iskelet milyonlarca yıl yer altında saklandı, sonra bilim insanlarının ve kazıcıların eline geçti, şimdi ise dünyanın en pahalı dinozor fosili olarak yeni sahibine doğru yola çıktı.

Şimdi asıl soru şu: “Gas” özel bir koleksiyonda mı kalacak, yoksa milyonlarca insan onu bir müzede görme şansına sahip olacak mı?