Yapay zeka yarışı: Microsoft ve girişimler füzyon enerjisine bahis oynuyor

Yapay zeka (AI) teknolojilerinin hızlı gelişimi ve veri merkezlerinin (data-center) enerji tüketiminin keskin biçimde artması fonunda büyük teknoloji devleri alternatif enerji kaynakları aramak zorunda kalıyor. Bugün bu yarışın merkezinde Washington eyaletinin iki girişimi — Helion Energy ve Zap Energy bulunuyor. Onlar, on yıllardır yalnızca teorik ve deneysel aşamada kalan füzyon teknolojisini ticarileştirmeye çalışıyor. Bununla ilgili Ixbt.com haber veriyor.

Helion Energy şirketi, Microsoft Corporation ile gelecekteki veri merkezini elektrik enerjisiyle sağlamak üzere bir sözleşme imzaladı bile. Şirket, 2028 yılına kadar dünyanın ilk ticari füzyon cihazını devreye almayı planlıyor. Şu anda bu hedef doğrultusunda 50 megavat gücündeki Orion istasyonu inşa ediliyor. Projeye toplam 1,5 milyar dolarlık yatırım çekilmiş olup, bu alandaki en büyük finansal göstergelerden biridir.

Yeni teknolojik yaklaşımlar

Helion Energy teknolojisi, plazmanın manyetik sıkıştırma yöntemine dayanıyor. Bunda, aşırı ısınmış plazma saatte 1 milyon mil hızına kadar hızlandırılıyor ve güçlü manyetik alanlar yardımıyla sıkıştırılıyor. Sonuç olarak oluşan enerjinin geleneksel buhar döngüsü olmadan doğrudan elektrik akımına dönüştürülmesi bekleniyor. ixbt.com'a göre şirket, belirlenen kısa sürelerde sonuca ulaşmak için paralel olarak Tiny Merge adı verilen daha küçük deneysel bir test düzeneği üzerinde de çalışıyor.

Öte yandan Zap Energy girişimi kendi alternatif yaklaşımını sunuyor. ABD Enerji Bakanlığı (DOE) tarafından desteklenen bu proje Z-pinch yöntemini kullanıyor. Bunda plazma güçlü elektrik akımı yardımıyla sıkıştırılarak kendi manyetik alanını oluşturuyor. Zap Energy şimdilik 330 milyon dolar yatırım topladı ve stratejisini biraz daha farklı kuruyor.

Zap Energy yalnızca füzyon değil, aynı zamanda geleneksel nükleer fisyon teknolojisinden de yararlanmayı planlıyor. Girişim, Toshiba çözümleri temelinde 10 megavatlık bir mikro-reaktör oluşturarak ara gelir elde etmeyi hedefliyor. Bu, füzyon ve nükleer fisyon stratejilerini birleştiren dünyanın ilk resmi projesidir. Şirket temsilcilerine göre bu yöntem, AI altyapısı için enerji çözümlerini daha hızlı pazara sunma ve riskleri azaltma imkanı sağlıyor.

Küresel rekabet ve gelecekteki sorunlar

Bugün dünya genelinde 50'den fazla şirket füzyon enerjisi üzerinde çalışıyor. Aralarında şu büyük projeler bulunuyor:

• Commonwealth Fusion Systems;
• Avalanche Energy;
• General Fusion;
• Çin'in kapsamlı devlet programları.

Ancak uzmanlara göre, sürdürülebilir ticari füzyon üretimine ulaşmak hâlâ karmaşık bir mühendislik görevi olarak kalıyor. Pek çok uzman, büyük yatırımlara rağmen bu teknolojinin önümüzdeki on yıllarda bile tam olarak hayata geçmeyebileceği konusunda uyarıyor. Yine de Microsoft gibi büyük tüketicilerin ilgisi, projelerin finansmanını ve araştırma hızını hızlandırıyor.

Sonuç olarak füzyon enerjisi artık yalnızca temel bir bilimsel hedef değil, aynı zamanda AI ekonomisini desteklemek için bir altyapı yarışına dönüştü. Veri merkezlerinin elektrik enerjisine olan ihtiyacının artması, bu tür yenilikçi projelerin yaşayabilirliğini belirleyen ana faktör olarak hizmet ediyor.