NASA Ay'ın arka yüzüne uçuşu iptal etti: 73 milyon dolarlık proje durduruldu

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ve Draper şirketi, Ay'ın arka yüzüne iniş yapmayı öngören CP-12 görevini iptal etme konusunda anlaştı. Commercial Lunar Payload Services (CLPS) programı kapsamındaki bu projenin durdurulmasına, cihazın geliştirilmesindeki ciddi gecikmeler ve takvim kaymaları neden oldu. Başlangıçta 2025 yılına planlanan uçuş, uzay aracındaki teknik değişiklikler nedeniyle 2030'lu yıllara sarktı. Bu bilgiyi Ixbt.com aktarıyor.

2022 yılında imzalanan sözleşmenin toplam değeri 73 milyon doları buluyordu. Edinilen bilgilere göre NASA, proje durdurulana kadar tamamlanan iş aşamaları için Draper şirketine 43 milyon dolar ödeme yaptı. Görev için iniş modülünü Japon ispace şirketine bağlı ispace-U.S. birimi hazırlıyordu, ancak ana sözleşme feshedilince alt yüklenici de siparişinden mahrum kaldı.

Teknik sorunlar ve takvim kaymaları

Proje süresince mühendisler defalarca ciddi engellerle karşılaştı. 2023 yılında cihazın tasarımı, NASA'nın bilimsel ekipmanlarına uyum sağlaması için yeniden düzenlendi. 2025 yılına gelindiğinde ise motorun değiştirilmesine karar verildi, daha sonra ise tek bir Ultra platformuna geçiş zorunluluğu doğdu. Bu tür değişiklikler, uzay aracının hazır olma süresini 2030–2031 yıllarına öteledi ve bu durum ajansın planlarıyla uyuşmadı.

CP-12 görevi kapsamında Ay'ın arka yüzündeki Schrödinger havzasına üç önemli bilimsel kompleksin ulaştırılması hedefleniyordu:

• Farside Seismic Suite (FSS) — Ay sarsıntılarını kaydetmek için;
• Lunar Interior Temperature and Materials Suite — yüzey altındaki ısı akışı ve elektriksel iletkenliği ölçmek için;
• Lunar Surface Electromagnetics Experiment-Lite (LuSEE-Lite) — yüzeydeki elektrik ve manyetik alanları incelemek için.

NASA bu bilimsel programdan tamamen vazgeçmek niyetinde değil. Ajans, halihazırda hazırlanan ekipmanları gelecekteki Moon Base ve Artemis programları kapsamındaki diğer CLPS görevlerine entegre etmeyi planlıyor. Ancak bu kolay olmayacak; çünkü mevcut ticari araçların çoğu Ay'ın görünen yüzüne iniş yapmak üzere tasarlandığından, sismik istasyonlar gibi özel ekipmanların yerleştirilmesi zorlaşıyor.

Bu, CLPS programı kapsamındaki ilk başarısızlık değil. Daha önce 2019 yılında Orbit Beyond şirketi ile sözleşme feshedilmiş, 2022 yılında ise Masten Space Systems'in iflası nedeniyle bir başka proje durdurulmuştu. Buna rağmen ispace şirketi, uzay programlarında yer almaya devam edeceğini ve gelecekteki CLPS 2.0 ihalelerine katılma niyetinde olduğunu açıkladı.