SpaceX'in roketlerini Starlink'e tahsis etmesi piyasayı zor durumda bıraktı

Elon Musk tarafından kurulan SpaceX, Falcon 9 roketlerini küresel Starlink uydu ağını genişletmek için seferber ederek dış müşterilere yönelik kapasiteyi ciddi ölçüde kısıtlıyor. ixbt.com'un haberine göre bu durum, uzay sektöründeki birçok startup ve diğer operatör için ciddi bir sınamaya dönüşürken gelecekteki uçuşlar için yıllarca beklemelerine yol açıyor. Konuyla ilgili Ixbt.com şunları bildiriyor.

İstatistiklere göre Falcon 9 uçuşlarının Starlink görevlerine ayrılan payı 2020'de yüzde 54 iken, 2026'da yaklaşık yüzde 79'a yükseldi. Bunun sonucunda birçok büyük uydu şirketi, cihazlarını uzaya fırlatmak için uygun kapasitenin ancak 2028–2029'da açılacağı konusunda uyarıldı.

Finansal öncelikler ve iş modeli

Bu durumun ortaya çıkmasının nedeni, SpaceX'in kendine özgü iş modelidir. Hem büyük bir ticari fırlatma operatörü hem de dünyanın en büyük uydu filosunun sahibi olan şirket için kendi uydularını uzaya göndermek çok daha kârlı. Nitekim Starlink projesi 2025'te yaklaşık 11,4 milyar dolar gelir elde ederek SpaceX'in toplam gelirinin yüzde 60'ını oluşturdu; geleneksel roket fırlatma faaliyetleri ise yaklaşık 4,1 milyar dolar gelir sağladı.

Şirket, belgelerinde kendi yüklerine ABD devlet sözleşmeleri ve ticari müşterilerden daha fazla öncelik verebileceğini açıkça belirtti. Starlink ağının genişlemesiyle bu motivasyon daha da güçleniyor. Öte yandan piyasada şu anda uydu geliştiren 500'den fazla Amerikan şirketi faaliyet gösteriyor ve bu şirketlere 2000 yılından bu yana yapılan toplam yatırımın 50 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Sektörde alternatif önlemler ve gelecek beklentileri

Çoğu genç şirket için Falcon 9, kendi araçlarını yörüngeye çıkarmanın hâlâ en uygun ve ekonomik yolu. Ancak artan fiyatlar durumu daha da zorlaştırıyor: 2013'te tek bir roket fırlatmasının maliyeti yaklaşık 54 milyon dolar iken, bugün bu rakam 74 milyon dolara ulaştı. Sorun yalnızca startupları değil, Amazon'un uydu interneti projesini de etkiliyor; çünkü United Launch Alliance'ın Vulcan roketleriyle gerçekleştirdiği uçuşlar geçici olarak durdurulmuştu.

Ortaya çıkan kapasite kıtlığı nedeniyle sektör oyuncuları yeni alternatifler aramak zorunda kalıyor. Örneğin Rocket Lab, altyapısı üzerindeki kontrolünü artırmak amacıyla uydu operatörü Iridium'u 8 milyar dolara satın alacağını açıkladı. Bu kısıtlamaların yalnızca ağır Starship roketinin düzenli hizmete alınması ve SpaceX'in toplam fırlatma kapasitesinin önemli ölçüde artırılmasıyla hafiflemesi bekleniyor.