Ustalar siri: Avtomat uzatmalar qutisi uzoq xizmat qilishi uchun nimalarni bilish shart?

Zamonaviy avtobozorda avtomat uzatmalar qutisiga (AKPP, variator yoki robot) ega avtomobillar qulayligi tufayli haydovchilarning asosiy tanloviga aylanib ulgurdi. Biroq ushbu murakkab va qimmatbaho agregatga noto‘g‘ri munosabatda bo‘lish ko‘pincha egasini kutilmagan yirik moliyaviy ta’mirlash xarajatlariga duchor qiladi.

Avtomutaxassislar har bir haydovchi kundalik harakat davomida amal qilishi shart bo‘lgan va uzatmalar qutisining umrini bir necha yilga uzaytiradigan to‘rtta asosiy texnik qoidani qayd etdi.

1. Svetoforda «D»dan «N»ga o‘tkazish shart emas

Ko‘pchilik haydovchilar orasida svetoforning qizil chirog‘ida to‘xtaganda uzatma richagini neytral («N») holatiga o‘tkazish korobkani «dam oldiradi» degan yanglish fikr mavjud:

• Nima qilish kerak: Qisqa muddatli (1–2 daqiqalik) to‘xtashlarda selektorni «Drive» (D) rejimida qoldirib, shunchaki oyoq tormozini bosib turish kifoya qiladi;

• Nega bu muhim: Har safar behuda «D»dan «N»ga va yana «D»ga o‘tkazish gidroblok va friksion disklarning ortiqcha ishlashiga, vaqt o‘tishi bilan tizimda zarbalar (pinki) paydo bo‘lishiga olib keladi. Selektorni faqat uzoq vaqtli (masalan, temiryo‘l kesishmasidagi yoki ulkan tirbandlikdagi) to‘xtashlardagina neytralga olish tavsiya etiladi.

2. Parkovka qilish algoritmi: «P» rejimiga shoshilmang

Avtomobilni to‘xtatish joyiga qo‘yishda ko‘pchilik e’tiborsizlik bilan darhol «P» (Parking) rejimiga o‘tadi. Ayniqsa qiyalikda bu odat korobka fiksatoriga ulkan og‘irlik tushiradi:

• To‘g‘ri ketma-ketlik: Mashinani to‘liq to‘xtating — tormoz pedalini bosib turing — qo‘l tormozini («ruchnik») torting — keyingina selektorni «P» rejimiga o‘tkazing;

• Xavfsizlik kafolati: Bunday ketma-ketlik avtomobilning butun og‘irligini korobka ichidagi kichik temir fiksatorga emas, aynan tormoz kolodkalariga yuklaydi va agregatni sindirish xavfidan asraydi.

3. Harakat vaqtida «N» rejimidan mutlaqo foydalanmang

Mexanik korobkadagi «nakatom» (neytralda yumalab ketish) odatini avtomat korobkada takrorlash — korobka uchun chinakam fojiadir:

• Moy ochligi xavfi: Trassada yoki qiyalikdan tushayotganda yuqori tezlikda «N»ga o‘tkazilganda, dvigatel aylanishi pasayadi, moy nasosi bosimi keskin tushib ketadi;

• Natija: Bu paytda harakatlanishda davom etayotgan ichki val va tishli g‘ildiraklar yetarlicha moylanmay, qizib ketadi va resursi bir necha barobar tez tugaydi. Harakat paytida selektor doimo faqat «D» holatida bo‘lishi shart.

4. To‘liq to‘xtamasdan revers («R»)ga olishni unuting

Oldinga harakatlanib kelayotgan mashina hali butunlay qotib to‘xtamasdan turib, shoshma-shosharlik bilan «R» (orqaga harakat) rejimiga ulash transmissiya uchun eng og‘ir zarba hisoblanadi:

• Mexanizmning keskin qarshiligi: Mashina inersiya bilan oldinga siljiyotgan paytda reversni yoqish tizim ichidagi sayyoraviy mexanizmlarning keskin qisilishiga va friksionlarning yemirilishiga sabab bo‘ladi;

• Oltin qoida: Yo‘nalishni o‘zgartirishdan avval mashina g‘ildiraklarining 100 foiz to‘xtaganiga to‘liq ishonch hosil qiling.

Ushbu oddiy texnik tartiblarga kundalik hayotda odatlanish transmissiya moyini o‘z vaqtida yangilab borish bilan birgalikda avtomat uzatmalar qutisining 200–300 ming kilometrdan ortiq benuqson xizmat qilishini kafolatlaydi.