O‘zbekiston dunyo miqyosida yashash xarajatlari eng past bo‘lgan mamlakatlar qatoriga kirdi. Numbeo xalqaro tahliliy platformasi e’lon qilgan reyting natijalariga ko‘ra, respublika 155 ta davlat orasida 138-o‘rinni egallagan. Bu yerda muhim nyuans bor: o‘rin qanchalik past bo‘lsa, yashash shunchalik arzon degani.
Tadqiqotda taqqoslash nuqtasi sifatida Nyu-York olingan va u shartli ravishda 100 ball deb qabul qilingan. Indeks qanchalik kichik chiqsa, mamlakatda uy-joy, xizmatlar va kundalik hayot “hamyonga yengilroq” tushadi.
O‘zbekistonda raqamlar nima deydi?
Numbeo hisob-kitobida O‘zbekistonning yashash qiymati indeksi 27,3 punkt bo‘lib chiqqan — bu global ro‘yxatdagi eng past ko‘rsatkichlardan biri. Tahlilda quyidagi yo‘nalishlar ham inobatga olingan: uy-joy ijarasi, kommunal xizmatlar, oziq-ovqat, restoran xarajatlari va aholining xarid qobiliyati.
Platforma ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda past narx darajasi asosiy toifalarning deyarli barchasida seziladi:
- Yashash qiymati indeksi (umumiy narxlar) — 27,3
- Ijara indeksi — 12,2 (ijara nisbatan arzon)
- Ijarani hisobga olgan yashash qiymati — 20,6
- Oziq-ovqat narxlari indeksi — 30,1
- Restoran va kafe narxlari indeksi — 23
- Xarid qobiliyati indeksi — 47,8
Qisqasi, narxlar past — lekin baribir “hamma narsa zo‘r” degani emas. Chunki xarid qobiliyati ko‘rsatkichi aholining daromadlari qanchalik kundalik xarajatlarni qoplay olishini ko‘rsatadi. Bu raqam esa real hayotda odamning “arzonlik”ni qay darajada his qilishiga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir qiladi.
Markaziy Osiyoda ham “arzonlik zonasi” saqlanyapti
Reytingda Markaziy Osiyo davlatlari ham ro‘yxatning quyi qismida — ya’ni yashash xarajatlari nisbatan past mamlakatlar orasida joylashgan:
- Qozog‘iston — 128-o‘rin (29,8)
- Tojikiston — 136-o‘rin (27,9)
- O‘zbekiston — 138-o‘rin (27,3)
- Qirg‘iziston — 140-o‘rin (27,3)
- Turkmaniston bo‘yicha ma’lumot berilmagan
Eng qimmat va eng arzonlar kim?
Numbeo reytingida yashash uchun eng qimmat hududlar sifatida Bermuda, Kayman orollari va Virjiniya orollari ko‘rsatilgan. Eng arzon davlatlar qatorida esa Pokiston, Hindiston va Liviya tilga olingan.
Xulosa: arzonlik — imkoniyat ham, signal ham
O‘zbekistonda xizmatlar va kundalik tovarlar narxi pastligi — bir tomondan yaxshi: yashashni rejalashtirish osonroq, ayniqsa ijara va umumiy maishiy xarajatlarda. Lekin ikkinchi tomondan, xarid qobiliyati indeksi shuni ko‘rsatadiki, kelajakda eng muhim vazifa — faqat narxni past ushlash emas, daromadlar o‘sishi va ish haqi sifatini ham birga ko‘tarish.
Ya’ni “arzon davlat” degani — start yaxshi, endi “qulay va to‘yimli hayot” bosqichiga chiqish uchun daromadlar dinamikasi hal qiluvchi bo‘ladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
