Rossiya S-400 bilan bir kunda 10 ta MiG-29 urib tushirilganini da’vo qildi

Rossiya harbiylari 2023 yilda S-400 «Triumf» zenit-raketa tizimlaridan foydalanib, bir sutka ichida Ukrainaning o‘nta MiG-29 qiruvchi samolyotini urib tushirganini ma’lum qildi.

Bu haqda Rossiya Mudofaa vazirligining «Voyennaya misl» jurnalida chop etilgan maqolada aytilgan. Biroq keltirilgan natijalar Ukraina tomonidan tasdiqlanmagan, ochiq manbalarda ham o‘nta samolyotning bir kunda yo‘qotilganini isbotlovchi yetarli dalillar mavjud emas.

Rossiya nashri qanday raqamlarni keltirdi?

Maqola Rossiya Havo-kosmik kuchlari zenit-raketa qo‘shinlari boshlig‘i general-mayor Aleksandr Romanenkov ishtirokida tayyorlangan.

Unda qayd etilishicha, 2023 yilda S-400 tizimlari yordamida ilk bor ufq ortidagi nishonlarga qarshi jangovar otishlar amalga oshirilgan.

Rossiya tomonining da’vosiga ko‘ra:

— bir sutka ichida o‘nta MiG-29 qiruvchisi urib tushirilgan;
— bir hafta davomida jami 24 ta Ukraina harbiy samolyoti yo‘q qilingan;
— ayrim samolyotlarning aniq turi maqolada ko‘rsatilmagan.

Bu raqamlar tasdiqlangan yo‘qotishlar emas, Rossiya harbiy nashri taqdim etgan ma’lumotlar hisoblanadi.

Avvalgi rasmiy xabarlarda boshqa raqamlar aytilgan

2023 yil oktyabrida Rossiya Mudofaa vazirligi tarqatgan kunlik hisobotda bir sutkada yettita Ukraina MiG-29 samolyoti urib tushirilgani aytilgan edi.

O‘sha hisobotda bir hafta ichida jami 12 ta samolyot — o‘nta MiG-29 va ikkita Su-25 yo‘q qilingani bildirilgan.

Oradan bir necha kun o‘tib, Rossiyaning o‘sha paytdagi mudofaa vaziri Sergey Shoygu besh kun ichida 24 ta Ukraina samolyoti urib tushirilganini ma’lum qilgan.

Shu tariqa, turli vaqtlarda e’lon qilingan rasmiy raqamlar bir-biriga to‘liq mos kelmaydi:

— avval bir sutkada yettita MiG-29;
— bir haftada 12 ta samolyot;
— keyinchalik besh kunda 24 ta samolyot;
— yangi maqolada esa bir sutkada o‘nta MiG-29 va bir haftada 24 ta samolyot.

Bu farqlar voqeaning aniq sanasi, nishonlar turi va yo‘qotishlar soni bo‘yicha qo‘shimcha mustaqil tasdiq zarurligini ko‘rsatadi.

«Ufq ortidagi otish» qanday ishlagan?

Yerning egriligi sababli yerdagi radar past balandlikda uzoq masofada uchayotgan samolyotni har doim ham bevosita ko‘ra olmaydi.

Rossiya nashrida tasvirlangan usulda S-400 tizimlari «pistirma» holatida joylashtirilgan. Ukraina samolyotlari havoga ko‘tarilganidan keyin raketa qurilmalari oldinga surilib, ular nishonlar o‘t ochish hududiga kirishi mumkin bo‘lgan nuqtalarga olib chiqilgan.

Ufq ortidagi nishonga zarba berishda boshqa radarlar yoki havodagi uzoq masofali radiolokatsion kuzatuv vositalaridan olingan ma’lumotlardan foydalanilishi mumkin. 2023 yilda Rossiya harbiy manbalari S-400 tizimlari A-50 uzoq radiolokatsion kuzatuv samolyoti bilan birgalikda qo‘llangani haqida ham yozgan edi.

Biroq aynan qaysi samolyotlar, qayerda va qanday sharoitda urilgani haqida texnik dalillar ommaga taqdim etilmagan.

S-400 qancha masofadagi nishonni ura oladi?

S-400 «Triumf» uzoq va o‘rta masofadagi havo mudofaa tizimi bo‘lib, Rossiya armiyasi qurollanishiga 2007 yilda qabul qilingan.

«Rosoboroneksport» ma’lumotiga ko‘ra, tizim 40N6Е, 48N6Е3 va 9M96Е2 kabi turli raketalardan foydalanishi mumkin. Eksport variantining aerodinamik nishonlarni yo‘q qilish bo‘yicha eng uzoq masofasi 380 kilometrgacha deb ko‘rsatilgan.

Tizim quyidagi nishonlarga qarshi mo‘ljallangan:

— qiruvchi va bombardimonchi samolyotlar;
— havodagi radiolokatsion kuzatuv samolyotlari;
— razvedka va radioelektron kurash vositalari;
— qanotli hamda ayrim ballistik raketalar.

Biroq kataloglardagi maksimal masofa har qanday jang sharoitida nishon shu uzoqlikdan muvaffaqiyatli uriladi, degani emas. Samolyot balandligi, radar ko‘rinishi, radioelektron kurash, nishonning manyovri va tashqi kuzatuv ma’lumotlari natijaga ta’sir qiladi.

O‘nta MiG-29 yo‘qotilgani tasdiqlanganmi?

Ukraina Havo kuchlari bunday miqyosdagi bir kunlik yo‘qotishni ochiq ravishda tasdiqlamagan.

Harbiy texnika yo‘qotishlarini foto va videolar asosida hisoblaydigan Oryx bazasida urush boshlanganidan beri Ukrainaning 38 ta MiG-29 samolyoti yo‘qotilgani yoki shikastlangani qayd etilgan. Biroq ushbu baza faqat ochiq vizual dalillar mavjud bo‘lgan holatlarni ro‘yxatga oladi va barcha haqiqiy yo‘qotishlarni qamrab olmasligi mumkin.

Ochiq manbalardagi ma’lumotlar Rossiya tomoni aytgan o‘nta MiG-29ning aynan bir sutkada urib tushirilganini mustaqil ravishda tasdiqlamaydi. Shu bilan birga, vizual dalilning yo‘qligi hodisa umuman bo‘lmaganini ham avtomatik ravishda isbotlamaydi.

Urush sharoitida har ikki tomon o‘z yo‘qotishlarini yashirishi, raqibning yo‘qotishlarini esa oshirib ko‘rsatishi mumkin. Shu sabab samolyotlar kabi qimmat harbiy texnikalar bo‘yicha bayonotlar sputnik tasvirlari, samolyot raqamlari, uchuvchilar haqidagi ma’lumotlar yoki bir nechta mustaqil manba bilan tasdiqlanishi talab etiladi.

Rossiya harbiylari ham taktika takrorlanmasligini tan oldi

«Voyennaya misl» maqolasida Ukraina tomoni S-400 tizimlaridan foydalanishning yangi usulini o‘rganib chiqqan bo‘lishi mumkinligi ham qayd etilgan.

Mualliflar fikricha, «pistirma» taktikasi dushman tomonidan tahlil qilingach, avvalgidek yuqori natijani yana takrorlash qiyinlashadi.

Samolyotlar:

— xavfli hududlarga yaqinlashmasligi;
— past balandlikda harakatlanishi;
— S-400 qurilmalarini oldindan aniqlashga urinishi;
— uzoq masofali qurollarni frontdan ancha orqada turib ishlatishi mumkin.

Shu bois Rossiya harbiylari uzoq masofali tizimlarni doimiy bir nuqtada saqlash emas, samolyotlar havoga ko‘tarilganidan keyin kutilmagan hududlarga tezkor joylashtirish usulini muhim deb hisoblamoqda.

Katta natija, ammo hali ochiq savollar ko‘p

Rossiya harbiy nashri S-400 tizimlarining 2023 yildagi qo‘llanishini katta muvaffaqiyat sifatida taqdim etmoqda. Agar o‘nta MiG-29ning bir sutkada urib tushirilgani haqidagi ma’lumot tasdiqlansa, bu zamonaviy urushdagi eng yirik bir kunlik aviatsiya yo‘qotishlaridan biri bo‘ladi.

Biroq hozircha ushbu da’voni tasdiqlaydigan samolyot raqamlari, voqea joylari, sputnik suratlari yoki boshqa mustaqil dalillar e’lon qilinmagan.

Shu sabab xabarni «Rossiya bir kunda o‘nta MiG-29ni urib tushirdi» deb qat’iy fakt sifatida emas, «Rossiya harbiy nashri shunday natijaga erishilganini da’vo qildi» shaklida berish to‘g‘ri bo‘ladi. Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringiz hamda do‘stlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!