Xitoy neft giganti Rossiya xomashyosini «supurib olmoqda»: Xususiy zavodlar xomashyosiz qoldi

Dunyoning eng yirik neftni qayta ishlash korporatsiyalaridan biri bo‘lgan Xitoyning davlatga qarashli Sinopec kompaniyasi Rossiya neftini misli ko‘rilmagan sur’atda sotib olmoqda. Xitoy gigantining bozordagi bunday faolligi natijasida Rossiya xomashyosi narxi keskin ko‘tarilib, mamlakatdagi mustaqil va xususiy neftni qayta ishlash zavodlariga yetkazib berish hajmi sezilarli darajada qisqarib ketdi.

Arzon xomashyo va yuqori daromad: Nega aynan Rossiya nefti?

Reuters nashrining ma’lum qilishicha, Yaqin Sharq, Braziliya yoki G‘arbiy Afrikadagi muqobil navlarga nisbatan sezilarli darajada arzon bo‘lgan Rossiya nefti Sinopec korporatsiyasiga ulkan moliyaviy ustunlik bermoqda.

Xitoy hukumati yonilg‘i eksportiga qo‘yilgan cheklovlarni yumshatganidan so‘ng, davlat kompaniyasi arzon xomashyoni qayta ishlab, ichki bozorda qo‘shimcha foyda ko‘rmoqda hamda tashqi bozorlarga yuqori daromadli tayyor mahsulot chiqarishni jadallashtirmoqda. Bundan tashqari, rus xomashyosi Yaqin Sharqdan keladigan ta’minotdagi uzilishlarni qoplash uchun asosiy manbaga aylandi.

Muddatidan bir oy oldin tuzilgan bitimlar va $10 lik premiya

Xalqaro neft treyderlarining qayd etishicha, oktyabr oyi uchun xomashyo xarid qilish jarayoni odatdagidan ancha erta — avgust oyidayoq to‘liq yopilgan. Sinopec asosiy urg‘uni Rossiyaning flagman eksport navi bo‘lgan ESPO‘ga qaratmoqda:

• ESPO navi bo‘yicha kelishuv: Xitoy konserni oktyabr oyida yetkazib berish uchun 10 tadan 15 tagacha tanker partiyasini sotib olgan, bu kuniga 235 mingdan 353 ming barrelgacha xomashyo deganidir;

• Boshqa yo‘nalishlar: Saxalindan chiqariladigan Sokol navi va Yevropa portlaridan jo‘natiladigan Urals neftini qo‘shib hisoblaganda, umumiy xarid 20 ta yirik partiyadan oshadi;

• Narxlar sakrashi: Davlat monopoliyasining kuchli talabi ortidan rus nefti uchun to‘lanadigan qo‘shimcha ustama (premiya) narxlari bir barrel uchun birdaniga 10 dollargacha qimmatlashdi.

Xususiy zavodlar bozordan siqib chiqarilmoqda

Energy Aspects konsalting kompaniyasi tahlilchisi Sun Szyananning ta’kidlashicha, davlat gigantining bu harakati Xitoydagi mayda va xususiy korxonalarni og‘ir ahvolga solib qo‘ydi. «Sinopec Yaqin Sharq ta’minotidagi yo‘qotishlarni qoplash uchun Rossiya neftini ommaviy ravishda sotib olishda davom etmoqda. Bu esa bozordagi narxlarni oshirib, mustaqil zavodlarning xomashyodan keskin uzilishiga sabab bo‘ldi», — deydi ekspert.

Xitoy va Rossiya o‘rtasidagi bunday ulkan energetik savdo G‘arb sanksiyalari sharoitida Pekinga arzon energiya evaziga sanoat qudratini oshirish, Moskvaga esa Osiyodagi eng yirik bozorda barqaror naqd pul oqimini saqlab turish imkonini bermoqda.

Sizningcha, Xitoy davlat kompaniyalari tomonidan Rossiya neftining bu qadar ko‘p hajmda sotib olinishi global neft bozoridagi narx-navo va G‘arb cheklovlarining samaradorligiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Fikr va xulosalaringizni izohlarda baham ko‘ring!