Sayyoraning eng seryomg‘ir davlatlari reytingi e’lon qilindi...
Dunyo bo‘ylab iqlim o‘zgarishlari va global qurg‘oqchilik xavfi keng muhokama qilinayotgan bir paytda, xalqaro meteorologiya va iqlimshunoslik tashkilotlari sayyoramizning eng seryog‘in mamlakatlari reytingini ochiqladi. Ma’lumotlarga ko‘ra, Janubiy Amerikaning betakror mamlakati — Kolumbiya yiliga o‘rtacha 3 240 millimetrlik yog‘ingarchilik miqdori bilan dunyoda mutlaq peshqadam deb topildi. Xo‘sh, kuchli uchlikdan yana qaysi davlatlar joy oldi, Afrikaning yagona vakili qaysi va nega dunyoning eng seryomg‘ir nuqtasi joylashgan Hindiston ro‘yxatning yuqori pog‘onalarida yo‘q?
Quyida Yer yuzining eng nam hududlari, tabiatning betakror iqlim mo‘jizalari va seryog‘in mamlakatlar geografiyasi tafsilotlari bilan batafsil tanishamiz.
1. Mutlaq peshqadam: Yiliga 3 240 mm yog‘in va Kolumbiyaning iqlim kontrasti
Kolumbiyaning ushbu reytingda birinchi o‘rinni egallashi tasodif emas, biroq butun mamlakat hududi bir xil yomg‘ir ostida qolgan degani ham emas. Mazkur ko‘rsatkich mamlakatning alohida bir nuqtasi emas, balki butun milliy hududi bo‘yicha hisoblangan o‘rtacha yillik qiymat hisoblanadi.
Yillik o‘rtacha miqdor: 3 240 millimetr;
Iqlim xilma-xilligi: Kolumbiya hududi tabiiy kontrastlarga boy. Mamlakatning bir qismida quruq va issiq savannalar joylashgan bo‘lsa, Tinch okeani sohillari va Amazonka havzasida joylashgan qismlarida tinimsiz yog‘adigan jalalar va nam tropik o‘rmonlar hukmronlik qiladi.
Ushbu o‘ziga xos geografik joylashuv — ikkita okean (Atlantika va Tinch okeani) havo oqimlari hamda And tog‘larining to‘qnashuvi Kolumbiyani sayyoraning eng nam mamlakatiga aylantirgan.
2. Kuchli uchlik: Afrikaning yagona marvaridi va Okeaniya giganti
Dunyoning eng seryog‘in mamlakatlari shohsupasidan yana ikkita ekzotik hudud joy oldi:
2-o‘rin — San-Tome va Prinsipi (3 200 mm):
Gvineya qo‘ltig‘ida joylashgan Afrikaning ushbu mo‘jaz orol-davlati yiliga 3 200 millimetr yog‘ingarchilik bilan ikkinchi pog‘onani band etdi. Eng hayratlanarlisi, mazkur orollarda yomg‘irli mavsum deyarli 9 oy davom etadi. San-Tome va Prinsipi dunyoning eng seryog‘in top-10 davlatlari ro‘yxatiga kira olgan yagona Afrika mamlakati hisoblanadi.3-o‘rin — Papua — Yangi Gvineya (3 142 mm):
Tinch okeanining janubi-g‘arbida joylashgan mazkur ulkan davlat yiliga o‘rtacha 3 142 millimetr yog‘ingarchilik qabul qiladi. To‘xtarovsiz yomg‘irlar va qalin chakalakzorlar bu yerda bioxilma-xillikning maksimal darajada saqlanib qolishini ta’minlagan.
3. Seryog‘in mamlakatlar geografiyasi: Qaysi mintaqalar suv ichida yashaydi?
Reyting tahlili shuni ko‘rsatadiki, sayyoramizning eng seryomg‘ir davlatlari asosan uchta yirik geografik mintaqada mujassamlashgan:
Janubi-Sharqiy Osiyoning dengiz hududlari: Musson yomg‘irlari va nam okean shamollari ostida yashovchi Indoneziya, Bruney va Malayziya yuqori o‘rinlarni egallagan.
Janubiy Tinch okeani mintaqasi: Papua — Yangi Gvineyadan tashqari, ko‘plab arxipelaglardan iborat Samoa va Solomon orollari ham tinimsiz yog‘ingarchiliklar zonasi hisoblanadi.
Markaziy Amerika belbog‘i: Ikki qit’ani bog‘lab turuvchi va tropik o‘rmonlarga boy bo‘lgan qo‘shni Kosta-Rika va Panama eng nam mamlakatlar o‘nligidan mustahkam o‘rin olgan.
4. «Hindiston paradoksi»: Nega eng nam nuqta bor-u, mamlakat reytingda yo‘q?
Ko‘pchilik geografiya ixlosmandlarida haqli savol tug‘iladi: nima uchun dunyoning eng ko‘p yomg‘ir yog‘adigan mashhur maskani joylashgan Hindiston bu ro‘yxatning yetakchilari safida ko‘rinmaydi?
Gap shundaki, Hindistonning Megxalaya shtatida joylashgan Mausinram qishlog‘i haqiqatan ham Yer yuzidagi eng seryomg‘ir aholi punkti (yiliga o‘rtacha 11 800 millimetrdan ortiq yog‘in) sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan.
Ammo taqdim etilgan global reyting alohida bir shahar yoki tog‘li hudud ko‘rsatkichiga emas, balki butun mamlakat hududi bo‘yicha o‘rtacha yog‘in miqdoriga asoslangan. Hindiston hududi juda katta bo‘lib, unda ulkan qurg‘oqchil dashtlar, Tar cho‘li va yog‘ingarchilik kam bo‘lgan markaziy platolar mavjudligi sababli, umumiy milliy o‘rtacha ko‘rsatkich sezilarli darajada pasayib ketgan.
Xulosa va jamoatchilik munosabati
Yiliga 3 000 millimetrdan ortiq yog‘ingarchilik qabul qiladigan Kolumbiya va boshqa tropik mamlakatlar sayyoramizning chinakam «o‘pkasi» va ulkan chuchuk suv manbalari hisoblanadi. Bunday kuchli yog‘ingarchilik bir tomondan yashil tabiat va ulkan o‘rmonlarni ta’minlasa, ikkinchi tomondan ko‘chki va toshqinlar kabi muntazam xavflarni keltirib chiqaradi.
Sizningcha, doimiy yomg‘irli va nam iqlimda yashash inson hayoti uchun qulaymi yoki quyoshli va quruq hududlar afzalmi? O‘zingiz kuzatgan eng kuchli va uzoq davom etgan yog‘ingarchilik qayerda yuz bergan? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!
Izohlar 0
…