Xitoyga 100 mlrd kub metr gaz: Rossiya Uzoq Sharq yangi quvurini ishga tushirmoqda

Rossiya va Xitoy o‘rtasidagi strategik energetika sherikligi yangi bosqichga ko‘tarilmoqda. Vladivostokda bo‘lib o‘tayotgan Sharqiy iqtisodiy forum (VEF-2026) doirasidagi ikki tomonlama hukumatlararo komissiya yig‘ilishida Uzoq Sharq yo‘nalishi bo‘yicha yangi gaz quvurining transchegaraviy qismi to‘liq qurib bitkazilgani rasman e’lon qilindi. Rossiya gazini Osiyoning eng yirik iqtisodiyotiga yetkazib beruvchi yangi tarmoqlarni ishga tushirish orqali eksport hajmini rekord darajadagi ko‘rsatkichlarga yetkazish ko‘zda tutilmoqda.

Uzoq Sharq yo‘nalishi: 2027 yilgacha to‘liq quvvat va yangi hajmlar

Yangi gaz quvuri loyihasi ikki davlat energetika balansida muhim o‘rin tutadi:

• Qurilish yakunlandi: Quvurning chegaralararo kesib o‘tuvchi transchegaraviy qismidagi murakkab qurilish ishlari to‘liq tamomlandi;

• Ishga tushish muddati: Loyiha bo‘yicha 2027 yilga qadar to‘liq hajmda tabiiy gaz yetkazib berishni yo‘lga qo‘yish bosh maqsad qilib olingan;

• Qo‘shimcha 12 milliard kub metr: Mazkur yangi yo‘nalish orqali Xitoyga yiliga qo‘shimcha ravishda 10 milliarddan 12 milliard kub metrgacha «zangori olov» eksport qilinadi.

«Sibir qudrati»dan «Sibir boyqali»gacha: Yirik gaz arteriyalari tahlili

Rossiya Bosh vaziri o‘rinbosari Aleksandr Novak komissiya yig‘ilishida hamkorlikning istiqbollarini bayon qilar ekan, yangi yo‘nalishlar bo‘yicha muloqot davom etayotganini bildirdi:

«Uzoq Sharq yo‘nalishini ishga tushirishga faol tayyorgarlik ko‘rmoqdamiz va Rossiya gazini Xitoyga yetkazib berishning boshqa istiqbolli yo‘nalishlari, jumladan, “Baykal kuchi” loyihasi bo‘yicha muloqotni davom ettirmoqdamiz», — dedi Aleksandr Novak.

Ikki davlat o‘rtasidagi boshqa yirik energetika loyihalarida ham faollashuv kuzatilmoqda:

• «Sibir qudrati — 1» (amaldagi yo‘nalish): Mazkur tarmoq orqali yetkazib berish ko‘rsatkichi izchil oshirilib, yiliga 38 milliarddan 44 milliard kub metrga yetkazilmoqda;

• «Sibir boyqali» (sobiq «Sibir qudrati — 2»): Mo‘g‘uliston hududi orqali yiliga 50 milliard kub metr gaz haydash quvvatiga ega bo‘lgan ulkan loyiha bo‘yicha tomonlar yakuniy tijoriy shartnomalarni imzolashni tezlashtirdi. Mazkur yo‘nalish bo‘yicha yuridik kuchga ega memorandum 2025 yilda imzolangan edi.

2026 yil yakunlari va 100 milliard kub metrlik tarixiy marra

Rossiyaning sharqiy yo‘nalishdagi gaz siyosati global bozor xaritasini qayta shakllantirmoqda:

• 2026 yil ko‘rsatkichi: Yil yakuniga qadar Rossiyaning amaldagi «Sibir qudrati — 1» quvuri va Qozog‘iston tranzit tizimi orqali Xitoyga yetkazib beradigan jami gaz hajmi taxminan 50 milliard kub metrni tashkil etadi;

• Kelajak salohiyati: Barcha yangi sharqiy yo‘nalishlar («Uzoq Sharq» va «Sibir boyqali») to‘liq loyiha quvvatida ishga tushganidan so‘ng, Rossiyaning Xitoyga yillik gaz eksporti jami 100 milliard kub metrgacha yetishi kutilmoqda.

Yevropa bozoridagi yo‘qotishlardan so‘ng Osiyo bozoriga to‘liq yuzlangan Moskva uchun ushbu infratuzilmalar uzoq muddatli iqtisodiy xavfsizlikning asosiy tayanchi bo‘lib xizmat qiladi.

Sizningcha, Rossiyaning gaz oqimini to‘liq Xitoy bozoriga burishi uzoq istiqbolda Pekinga iqtisodiy qaramlikni oshiradimi yoki bu teng manfaatli geosiyosiy ittifoqmi? Ushbu loyihalar Markaziy Osiyo davlatlarining tranzit salohiyati va gaz siyosatiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!