Elektr va gazdan keyin navbat suvgami? Suv narxlari bozor mexanizmlariga o‘tkaziladimi?

O‘zbekistonda davlat tomonidan tartibga solinadigan tariflar va xizmatlarni bosqichma-bosqich erkinlashtirish (liberalizatsiya) siyosati davom ettiriladi. Energiya resurslari — tabiiy gaz va elektr energiyasi narxlari oshirilganidan so‘ng, endilikda suv ta’minoti xizmati ham bozor mexanizmlariga o‘tkazilishi rejalashtirilmoqda. Bu haqda O‘zbekiston Markaziy banki raisi Timur Ishmetov Britaniyaning nufuzli Financial Times nashriga bergan intervyusida ma’lum qildi.

«Financial Times»ga bayonot: Suv tariflarini qanday o‘zgarishlar kutmoqda?

Markaziy bank rahbarining ta’kidlashicha, hukumat narxlarni bozor mexanizmlari asosida erkin shakllantirish bo‘yicha boshlangan strategik yo‘nalishni izchil davom ettiradi:

• Sun’iy ushlab turishga chek qo‘yiladi: Ayni paytda hukumat aholining ijtimoiy holatini hisobga olib, ayrim muhim xizmatlar, jumladan, suv narxini muayyan chegarada ushlab turibdi;

• Bozor mexanizmiga bosqichma-bosqich o‘tish: Sohaning moliyaviy barqarorligini ta’minlash va tizimga investitsiyalarni jalb etish uchun suv ta’minoti narxlari ham bosqichma-bosqich erkinlashtiriladi;

• Reformalarning uzviyligi: Narxlarni liberalizatsiya qilish orqali sohadagi yo‘qotishlarni kamaytirish va resurslardan samarali foydalanishni rag‘batlantirish ko‘zda tutilgan.

Energetika islohoti samarasi va regulyator xavotirda bo‘lgan yangi xavflar

Timur Ishmetov moliyaviy barqarorlik va inflyatsiya ko‘rsatkichlari haqida to‘xtalar ekan, quyidagi muhim jihatlarni qayd etdi:

• Ichki inflyatsiya jilovlandi: Energiya resurslari bozorida amalga oshirilgan tarif islohotlari mamlakat ichidagi inflyatsiyaning asosiy omillarini bartaraf etishga jiddiy turtki berdi;

• Asosiy tahdid — tashqi bozorda: Ayni vaqtda Markaziy bank uchun asosiy xavflar tashqi geosiyosiy va iqtisodiy omillar bilan bog‘liq bo‘lib qolmoqda;

• Xalqaro narxlar va logistika bosimi: Dunyo bozorida neft va oziq-ovqat mahsulotlari narxining ko‘tarilishi, shuningdek, global mojarolar ortidan xalqaro tashish (logistika) xarajatlarining qimmatlashishi ichki narx-navoga bosim o‘tkazishi mumkin. Regulyator kelgusi qarorlarida mana shu xatarlarni sinchkovlik bilan hisobga oladi.

Jamoatchilik skepsisi: Suv narxi keskin qimmatlashadimi?

Avvalroq energoresurslar tariflarining oshirilishi aholi va biznes xarajatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan edi. Shu sababli suv narxlarining bozor mexanizmlariga o‘tkazilishi haqidagi xabarlar tarmoq foydalanuvchilari orasida keskin muhokamalarga sabab bo‘lmoqda:

• Ijtimoiy tarmoqlarda fuqarolar ushbu qaror ortidan suv to‘lovlari sezilarli darajada qimmatlashishi mumkinligidan xavotir bildirmoqda;

• Iqtisodchilar esa tariflarni bozorga moslashtirish bilan bir qatorda, kam ta’minlangan va ehtiyojmand qatlam uchun manzilli ijtimoiy kompensatsiya mexanizmlarini puxta ishlab chiqish zarurligini ta’kidlamoqda.

Sizningcha, ichimlik suvi tariflarining bozor mexanizmlariga o‘tkazilishi sohadagi xizmat sifatini yaxshilaydimi yoki aholi budjetiga yangi og‘ir yuk bo‘lib tushadimi? Suv isrofini kamaytirish uchun narxlarni erkinlashtirish qanchalik to‘g‘ri qaror? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!