Italiya Zelenskiydan tinchlik muzokaralari stolidan joy talab qildi...

Yevropada Ukraina mojarosi atrofidagi tinchlik tashabbuslari va bo‘lajak muzokaralar formati keskin o‘zgarishlar pallasiga kirdi. Italiya tashqi ishlar vaziri Antonio Tayani Kiyev rasmiylariga to‘g‘ridan to‘g‘ri ochiq murojaat yo‘llab, Rossiya bilan tinchlik muzokaralarida faqat Fransiya va Germaniya bilan cheklanib qolmaslikni qat’iy talab qildi. Rim diplomatiyasi rahbari Vladimir Zelenskiyga «do‘stona maslahat» berar ekan, kichik guruhlar davri tugaganini, endilikda Italiya va Polsha kabi hal qiluvchi davlatlar ham bevosita muzokaralar stoliga o‘tirishi shartligini bildirdi. Xo‘sh, Rim nima uchun aynan hozir bu masalani ko‘tarib chiqdi, Yevropa Ittifoqining boshqa yirik davlatlari kelajakdagi xavfsizlik shartnomasidan chetda qolmaslik uchun qanday qadamlarni qo‘ymoqda va Italiyaning qo‘shin yubormasdan yordam berish pozitsiyasi nimani anglatadi?

«Zelenskiyga do‘stona maslahat»: Rim muzokaralar monopoliyasini sindirmoqchi

Italiya tashqi siyosat mahkamasi rahbari Antonio Tayanining bergan shov-shuvli bayonoti bir nechta muhim jihatlarni qamrab oladi:

• «Kichik guruhlar tashabbusi kerak emas»: Tayani alohida tanlab olingan 2–3 ta davlatning Yevropa nomidan qaror qabul qilish amaliyoti noto‘g‘ri ekanini ochiq ta’kidladi;

• Italiya va Polshaning jalb etilishi: Vazir Zelenskiyga faqat Parij va Berlin bilan emas, balki mintaqada og‘ir harbiy hamda siyosiy yukni ko‘tarayotgan Italiya va Polshani ham tinchlik jarayoniga to‘laqonli tortishni tavsiya qildi;

• Butun Yevropa manfaati: Tayanining fikricha, Vladimir Zelenskiy ayrim alohida davlatlargagina emas, balki butun Yevropa Ittifoqiga birdek nazar tashlashi lozim;

• Qit’a xavfsizligining bevosita bog‘liqligi: Ukraina bo‘yicha qabul qilinadigan har qanday qaror butun Yevropa qit’asining kelajak xavfsizligiga to‘g‘ridan to‘g‘ri va uzoq muddatli ta’sir ko‘rsatadi.

Kelajakdagi kelishuv shartlari: Nega barcha yirik davlatlar stolga intilmoqda?

Italiya diplomatiyasining ushbu talabi ortida Yevropa xavfsizlik arxitekturasidagi katta manfaatlar kurashi yotibdi:

• Shartlar va ijroni nazorat qilish: Yevropa Ittifoqi davlatlari bo‘lajak tinchlik bitimining shartlari va uning amalda bajarilishi jarayoniga bevosita o‘z so‘zini o‘tkazishni istaydi;

• Adolatli tinchlik zarurligi: Tayani Ukraina uchun barqaror va adolatli tinchlikka erishish shart ekanini alohida qayd etdi;

• Qo‘shinsiz yordam modeli: Italiya Ukrainani himoya qilishda bundan keyin ham yordam berishni davom ettiradi, ammo urush hududiga o‘z harbiylarini aslo yubormasligini yana bir bor tasdiqladi;

• Rimning o‘sib borayotgan ambitsiyalari: Italiya tomonidan so‘nggi paytlarda muzokaralarni boshlash bo‘yicha chaqiriqlar tobora ko‘proq va qat’iyroq yangramoqda.

Bu bayonot tinchlik jarayoni uchun nimani anglatadi?

Italiya TIV rahbarining bu keskin talabi Yevropa ichida hokimiyat va ta’sir doiralari bo‘linishini yaqqol ko‘rsatib berdi. «Normand formati» (Fransiya va Germaniya) singari eski muzokaralar modeli endilikda butun qit’ani qoniqtirmayapti. Rim va Varshava mojaroning iqtisodiy, harbiy va migratsiya oqibatlarini to‘g‘ridan to‘g‘ri his qilayotgan bir pallada, bo‘lajak kelishuvlar taqdirini faqat Makron va Sholsga topshirib qo‘yishni istamayapti. Italiyaning stolga o‘tish istagi — yaqin kelajakda kutilayotgan katta siyosiy savdolarda o‘z milliy manfaatlarini himoya qilish yo‘lidagi jiddiy demarshdir.

Sizningcha, Ukraina bo‘yicha tinchlik muzokaralariga Italiya va Polshaning qo‘shilishi jarayonni tezlashtiradimi yoki aksincha, tomonlarning kelishuvini yanada murakkablashtiradimi? Zelenskiy faqat Parij va Berlin bilan cheklanmay, Rim taklifiga ko‘nishi kerakmi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Yevropa siyosiy sahnasidagi muhim diplomatik burilish tahlilini barcha qiziquvchilarga ulashing!