Mudofaa vazirlarining "qora qismati": Gruziyaning sobiq vaziri korrupsiyada ayblanib qamaldi

Gruziya siyosiy elitasi va mudofaa tizimi navbatdagi yirik korrupsion zarbani qabul qilib oldi. Mamlakatning sobiq mudofaa vaziri Juansher Burchuladze prokuratura bilan protsessual kelishuvga erishganidan so‘ng sud hukmi bilan 3 yillik real qamoq jazosiga hukm qilindi. Avvalroq boshqa bir jinoyat ishi bo‘yicha allaqachon sudlangan sobiq vazir va uning qarindoshi Vasil Mxeidze bu gal yangi pora olish ishi bo‘yicha tergov bilan murosaga borishga majbur bo‘lgan. Eng hayratlanarlisi, ushbu hukm orqali Gruziya zamonaviy tarixida qamoqqa tashlangan sobiq mudofaa vazirlari soni naq besh nafarga yetdi — ulardan uch nafari Mixail Saakashvili davrida, ikki nafari esa amaldagi «Gruziya orzusi» hokimiyati davrida armiyani boshqargan edi. Xo‘sh, Juansher Burchuladze qancha pora olishda ayblandi, uning qarindoshini qanday jazo kutmoqda va nima sababdan Gruziyada mudofaa vaziri lavozimi to‘g‘ridan to‘g‘ri qamoqqa olib boruvchi «la’natlangan kreslo»ga aylanib ulgurdi?

Prokuratura bilan bitim: 5 yillik jazo, 3 yil qamoq va 1 million lari jarima

Sud tomonidan sobiq yuqori martabali amaldorga nisbatan qonuniy jazo tayinlandi:

• Protsessual kelishuv tuzildi: Juansher Burchuladze va uning qarindoshi Vasil Mxeidze pora olish bo‘yicha yangi ochilgan jinoyat ishi doirasida o‘z aybini tan olib, prokuratura bilan tergov bitimi imzoladi;

• Burchuladzega 5 yillik hukm: Sobiq vazirga jami 5 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlandi — uning 3 yilini u haqiqiy qamoqda o‘taydi, qolgan 2 yili esa shartli jazo deb hisoblanadi;

• 1 million larilik ulkan jarima: Qamoq muddatidan tashqari, Burchuladze davlat g‘aznasiga 1 million lari (qariyb 383,1 ming dollar) miqdorida katta jarima to‘lashi shart;

• Qarindoshga ham jazo muqarrar: Vasil Mxeidze 4 yil-u 2 oy muddatga ozodlikdan mahrum etildi (shundan 1 yil-u 2 oyi haqiqiy qamoq, 3 yili shartli) hamda 100 ming lari (38,3 ming dollar) jarimaga tortildi.

Gruziya mudofaa vazirlarini quvgan «qora qismat»: Panjara ortidagi 5 nafar generalissimus

Gruziyada mudofaa vazirligi posti mamlakat siyosatidagi eng xavfli lavozimlardan biri bo‘lib qolmoqda. Hozirga qadar qo‘lga olingan besh sobiq vazir xronologiyasi quyidagicha:

• Irakliy Okruashvili (2004–2006): Saakashvili davrining eng mashhur va bahsli vazirlaridan biri, keyinchalik muxolifatga o‘tib, bir necha bor hibsga olingan va sudlangan;

• Georgiy Baramidze (2004 yilda qariyb 6 oy): Mudofaa idorasini qisqa vaqt boshqargan, turli siyosiy va harbiy mojarolar markazida bo‘lgan;

• Bacho Axalaya (2009–2012): Qattiqqo‘l boshqaruv, mahbuslarni qiynoqqa solish va mansab vakolatini suiiste’mol qilish bo‘yicha ko‘plab jinoiy ishlarning bosh qahramoniga aylangan;

• Irakliy Garibashvili (2019–2021): «Gruziya orzusi» davrida vazir va keyinchalik Bosh vazir bo‘lgan, turli korrupsion surishtiruvlar va da’volar ostida qolgan;

• Juansher Burchuladze (2021–2024): Armiyani uch yil boshqargan, iste’foga chiqqanidan ko‘p o‘tmay yirik korrupsiya va pora ishi bo‘yicha sud zalidan to‘g‘ri panjara ortiga yo‘l oldi.

Harbiy budjet va korrupsiya: Armiya nima uchun nishonda?

Siyosiy ekspertlarning fikricha, mudofaa vazirlarining ketma-ket jinoiy javobgarlikka tortilishi tizimdagi bir nechta omil bilan bog‘liq:

• Ulkan moliyaviy oqimlar: Mudofaa sohasi mamlakat budjetining eng katta qismini oladigan va xaridlari ko‘pincha davlat siri ostida yashiriladigan eng yopiq tuzilma hisoblanadi;

• Hokimiyat almashgandagi qasos va tozalashlar: Har bir yangi siyosiy to‘lqin avvalgi rahbarlarning harbiy shartnomalari va davlat xaridlarini sinchkovlik bilan kovlab chiqishni odatga aylantirgan;

• Ichki siyosiy intizom signali: Burchuladzening qamalishi amaldagi hukumat hatto o‘z jamoasidan chiqqan sobiq rahbarlarni ham moliyaviy jinoyatlar fosh bo‘lganda himoya qilmasligi haqidagi qat’iy jamoatchilik messeji bo‘lishi mumkin.

Juansher Burchuladzening 3 yillik qamoq hukmi va millionli jarimasi Gruziyada qonun oldida hech kimning daxlsiz emasligini ko‘rsatish barobarida, harbiy lavozimlarning yuqori korrupsion xavfini yana bir bor isbotladi.

Sizningcha, Gruziyada besh nafar mudofaa vazirining ketma-ket qamalishi haqiqiy korrupsiyaga qarshi kurash natijasimi yoki navbatdagi siyosiy tozalash va qasos amaliyoti? Harbiy xaridlar va mudofaa budjeti ustidan jamoatchilik nazoratini o‘rnatish mumkinmi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Gruziyadagi ushbu shov-shuvli sud hukmi tahlilini barcha tahlil ixlosmandlariga ulashing!