Xoqon Fidan Ukrainadagi urush butunlay qirib yuborish bosqichiga o‘tganidan ogohlantirdi

Sharqiy Yevropada yillardan buyon davom etayotgan qonli qurolli to‘qnashuv atrofida jahon diplomatiyasining eng tajribali vakillari tomonidan dahshatli baholar berilmoqda. Ozarbayjonga rasmiy tashrif bilan kelgan Turkiya Tashqi ishlar vaziri Xoqon Fidan Ukrainadagi harbiy harakatlarning hozirgi xarakteri bo‘yicha kutilmagan va keskin bayonot bilan chiqdi. Turkiya bosh diplomatining ta’kidlashicha, frontdagi vaziyat endi shunchaki tomonlarning resurslarini tugatishga qaratilgan «toliqtiruvchi urush» (voyna na istosheniye) emas, balki ommaviy qirib yuborish va yo‘q qilish urushiga (voyna na unichtojeniye) aylanib bo‘ldi. Eskalatsiya ko‘lami kundan-kunga kengayib borayotganini ta’kidlagan Fidan global halokatlar va urushning boshqa mintaqalarga yoyilishi oldini olish uchun janglarni zudlik bilan to‘xtatishga chaqirdi.

Shu bilan birga, Kiyev diplomatiyasi rahbari Andrey Sibiga Ukraina tomoni Turkiya maydonida Vladimir Zelenskiy hamda Vladimir Putin o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri uchrashuv o‘tkazishga shay ekani va bu muzokaralar urushni to‘xtatishga xizmat qilishi mumkinligini ochiqlagan edi. Xo‘sh, Anqara bosh diplomati nega urushning yangi halokatli bosqichidan bong urmoqda, Turkiya yana tinchlik muzokaralarining markaziga aylana oladimi va Putin bilan Zelenskiyning tarixiy uchrashuvi qachon amalga oshishi mumkin?

«Qirib yuborish urushiga aylandi»: Xoqon Fidanning dahshatli bahosi

Turkiya tashqi siyosat idorasi rahbarining Bokudan turib yo‘llagan shoshilinch ogohlantirishi:

• «Toliqtirish» bosqichi tugadi: «Ukrainadagi toliqtiruvchi urush endi to‘liq yo‘q qilish va qirib yuborish urushiga aylanib ketdi», — deya ta’kidladi Xoqon Fidan;

• Nishonsiz hudud qolmadi: Vazir bugungi kunga kelib harbiy zarbalar nishoniga aylanmagan birorta ham xavfsiz hudud qolmaganini va tinch aholi orasida qurbonlar soni muttasil ravishda ortib borayotganini qayd etdi;

• Global falokat xavfi: Fidanning fikricha, harbiy harakatlar to‘xtatilmasa, to‘qnashuv ko‘lami vaqt o‘tishi bilan yanada geometrik progressiyada o‘sib, boshqa qo‘shni davlatlar va mintaqalarga ham yoyilishi mumkin.

Turkiya maydoni va Ankaraning bosh vositachilik missiyasi

Erdog‘an jamoasining tinchlik formulasi va xalqaro tashabbuslari:

• Zudlik bilan o‘t ochishni to‘xtatish chaqirig‘i: Turkiya yangi halokatlarning oldini olish maqsadida barcha tomonlarni zudlik bilan qurollarni tashlash va muzokara stoliga qaytishga undamoqda;

• Ikki tomon bilan teng muloqot: Anqara ham Moskva, ham Kiyev bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqani saqlab turgan yagona NATO davlati sifatida o‘z vositachilik salohiyatini faol ishga solmoqda;

• Qora dengiz xavfsizligi: Turkiya mintaqaviy xavfsizlikni saqlash va gumanitar yo‘laklarni qayta tiklashda bosh rolni o‘z zimmasiga olishga tayyorligini bildirmoqda.

Zelenskiy va Putin uchrashuvi: Ukraina rozilik berdi

Kiyevning pozitsiyasi va ehtimoliy muzokaralar shartlari:

• Turkiyada yuzma-yuz muloqot: Ukraina Tashqi ishlar vaziri Andrey Sibiga iyul oyida Xoqon Fidan bilan o‘tkazgan muzokaralaridan so‘ng Kiyev Zelenskiy va Putinning Turkiyada uchrashishiga to‘liq tayyorligini bildirgan;

• Kutilayotgan asosiy natija: Ukraina diplomatiyasi rahbarining ta’kidlashicha, ikki davlat rahbarlarining yuzma-yuz to‘qnashuvi ortidan urushda rasman o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishilishi mumkin;

• Diplomatik muzlikning erishi: Agar Turkiya tomonlarni bir stol atrofiga yig‘a olsa, bu Istanbuldagi 2022 yilgi muzokaralardan so‘ng urushni diplomatik yo‘l bilan tugatish bo‘yicha eng katta muvaffaqiyat bo‘ladi.

Xoqon Fidanning Bokudan turib bergan ushbu qat’iy va og‘ir bayonoti dunyo hamjamiyatiga bu urush nafaqat ikki davlatni, balki butun qit’ani falokat sari yetaklayotganini eslatgan jiddiy signal bo‘ldi.

Sizningcha, Xoqon Fidanning «urush qirib yuborish bosqichiga o‘tdi» degan so‘zlari frontdagi haqiqiy ahvolni qanchalik aniq aks ettiradi? Turkiyaning vositachiligida Vladimir Zelenskiy va Vladimir Putinning to‘g‘ridan to‘g‘ri uchrashuvi yaqin orada amalga oshishi va urushning to‘xtashiga olib kelishi mumkinmi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda yozib qoldiring va global xavfsizlikka daxldor ushbu muhim diplomatik tahlilni barcha do‘stlaringiz hamda yaqinlaringizga ulashing!