Tunash ham, ovqat ham mutlaqo tekin: Tojikistonning bir tumanida bepul mehmon qilinadi

Moddiyat va tijorat birinchi o‘ringa chiqqan bugungi shiddatli dunyoda insonni hayratga soluvchi, tasavvur qilish mushkul bo‘lgan haqiqiy saxovat maskanlari hali ham borligiga ishonish qiyin. Qo‘shni Tojikistonning baland tog‘lar qo‘ynida joylashgan so‘lim «Ko‘histoni Mastchoh» tumanida sayyohlar va yo‘lovchilar uchun tunash, issiq ovqat va dam olish xizmatlari mutlaqo bepul tashkil etilgan. Ushbu hududga qadam ranjida qilgan har qanday musofir hech qachon ko‘chada qolmaydi — mahalliy aholi bilan ko‘rishib, hol-ahvol so‘rashganingizdan so‘ng ularning eng birinchi beradigan savoli: «Yotishga joyingiz bormi?» bo‘ladi.

Butun boshli bir tumanda birorta ham rasmiy mehmonxona yoki pullik xostel mavjud emas, chunki bu yerda ularga zarracha ehtiyoj ham sezilmaydi. Hududdagi qariyb to‘rt ming xonadonning har biri ixtiyoriy ravishda eshiklarini lang ochib qo‘ygan mehmon uylariga aylangan. Musofirlarga beg‘araz xizmat ko‘rsatish shunchaki vaqtinchalik saxovat emas, balki ota-bobolardan avlodlarga meros bo‘lib kelayotgan muqaddas aqida va qat’iy hayot tarzidir. Xo‘sh, mastchohliklar bir kechada 100 nafargacha mehmonni qanday sig‘diradi, darvoza peshtoqidagi qadimiy bayt qanday ma’noni anglatadi va bepul dasturxon siri nimada?

«Birorta mehmonxona yo‘q»: 4000 xonadon — 4000 ta bepul qo‘nalg‘a

Tog‘li tumandagi hayratlanarli tartib va mehmondo‘stlik manzarasi:

• Mehmonxonaga ehtiyoj yo‘q: «Ko‘histoni Mastchoh» tumaniga tashrif buyurgan har qanday sayohatchi birorta ham pullik mehmonxona topolmaydi, sababi barcha eshiklar musofirlar uchun ochiq;

• Qariyb 4 ming bepul uy: Tumanda yashovchi 4000 ga yaqin oilaning har biri begona yo‘lovchini o‘z yaqinidek qabul qiladi va ularga tunab qolish uchun beg‘araz joy taklif etadi;

• Istagancha ovqat va yotoq: Sayyohlar xohlagancha tunab, mahalliy dasturxon ne’matlaridan bahramand bo‘lishi mumkin — buning uchun hech qanday haq talab qilinmaydi.

«1987 yildan beri yig‘ilmagan dasturxon»: Xonadon sohibining hayratlanarli iqrori

Avlodlardan avlodlarga o‘tib kelayotgan ota vasiyati va meros:

• 39 yillik uzluksiz dasturxon: «1987 yildan beri dasturxonimiz mana shunday yozig‘liq turadi. Kim kelishidan qat’i nazar, hatto oilaviy kelishsa ham milliy urf-odatlarimiz bo‘yicha izzat-ikrom bilan kutib olib, kuzatamiz», — deydi mahalliy xonadon egalaridan biri;

• Dunyoning turli burchaklaridan mehmonlar: Uy egasining ta’kidlashicha, Rossiya, Pokiston, Hindiston, Qirg‘iziston hamda O‘zbekistonning Toshkent va Qarshi shaharlaridan kelgan yuzlab musofirlar ushbu bepul dargohda mehmon bo‘lishgan;

• Bir kechada 60–100 nafar mehmon: «Uyimizda bir vaqtning o‘zida 100 nafargacha inson bemalol yotib qolishi uchun joy bor. Ikki yil avval bir vaqtda 60 nafar odam keldi, hammasini bajonidil qabul qildik. Ovqatini, choyini o‘zim pishirib, joyini solaman, farzandlarim va kelinlarim qarashadi», — deya faxrlanadi xonadon oqsoqoli.

Darvoza peshtoqidagi hikmat: «Nasiba olmasdan o‘tib ketma!»

Ota-bobolar vasiyati va mastchohliklarning ichki dunyosi:

• Darvozadagi tarixiy bayt: Xonadon peshtoqiga otasidan yodgor bo‘lib qolgan she’r bitilgan: «Barodaroni rahguzar. Nasibi giru badguzar. Pushaymoni xub nest. Niyat hamin bud az azal»;

• Muqaddas ma’no: Ushbu baytning mazmuni — «Ey yo‘lovchi birodar, bu xonadondan nasibangni olmasdan o‘tib ketma. Azaldan niyatimiz shunday bo‘lgan, benasib o‘tib pushaymon bo‘lmagin», degan ezgu chaqiriqni anglatadi;

• Oqibat va qardoshlik namunasi: Tijoratlashgan dunyoda begona insonlarga o‘z uyini, taomini va yuragini beg‘araz tuta oladigan bunday qadriyatlar Markaziy Osiyo xalqlari orasidagi asl qardoshlik va mehr-oqibatning eng yorqin cho‘qqisidir.

«Ko‘histoni Mastchoh» ahlining ushbu bebaho an’anasi bugungi kunda insoniylik, mehmondo‘stlik va beg‘araz yordam har qanday boylik hamda puldan yuqori turishini butun dunyoga yana bir bor isbotlamoqda.

Sizningcha, XXI asrda butun bir tuman aholisining hech bir tijoriy manfaatsiz begona musofirlarga bepul xizmat ko‘rsatishi qanday fazilat — bunday qadriyatlarni zamonaviy shaharlarda ham saqlab qolish mumkinmi? Yuzlab kilometr yo‘l bosib kelgan yo‘lovchiga eshigini ochib, 100 nafargacha odamga dasturxon yoza oladigan oilalarning fe’l-atvoriga qanday baho berasiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda yozib qoldiring va insoniylikning ushbu go‘zal, hayratlanarli namunasi haqidagi maqolani barcha do‘stlaringiz hamda sayohat ixlosmandlariga ulashing!