«Omandagi o‘ta maxfiy muzokara!»: AQSH va husiylar yashirin kelishuvga erishdi

Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyatni va global energetika xaritasini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan mislsiz diplomatik sensatsiya ro‘y berdi. Nufuzli Britaniyaning «Reuters» axborot agentligi muzokaralar jarayonidan xabardor beshta ishonchli manbasiga tayangan holda, o‘tgan dam olish kunlari Ummon poytaxti Maskatda AQSH rasmiylari hamda Yamandagi husiylar («Ansorulloh») harakati vakillari o‘rtasida o‘ta maxfiy uchrashuv bo‘lib o‘tganini fosh etdi. Ummon hukumatining bevosita vositachiligi va ko‘magida, AQSHning Maskatdagi elchixonasida kechgan muloqotda husiylar tomonidan Muhammad Abdelsalom hamda Abdelmalik al-Ajriy ishtirok etgan.

Muzokaralarda husiylar kutilmagan va hayratlanarli bayonot bilan chiqdi: ular Vashington bilan 2025 yilda tuzilgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga qat’iy amal qilishini, Amerika kemalariga mutlaqo hujum qilmasligini, hatto Isroil va boshqa xalqaro tijorat kemalariga zarba berishni to‘xtatishga tayyorligini bildirgan. Biroq manbalarning ta’kidlashicha, husiylar bitta yagona istisnoni ochiq qoldirdi: ularning yagona va so‘nggi nishoni faqatgina Saudiya Arabistoniga tegishli kemalar va infratuzilmalar bo‘lib qoladi. Bu siyosiy kelishuv fonida husiylarning Saudiyaning «Sharq — G‘arb» bosh strategik neft quvuriga bergan zarbasi oqibatida Yevropa neft bozori larzaga kelib, narxlar bir barrel uchun naq 130–150 dollargacha sakrab ketdi.

Xo‘sh, Vashington nega husiylar bilan yashirin bitim tuzdi, Saudiya Arabistoni global o‘yinda qurbon qilindimi va Yevropani kutayotgan energetik bo‘hronni qanday to‘xtatish mumkin?

«AQSH elchixonasidagi yashirin kelishuv»: Maskatdagi uchrashuv detallari

Reuters taqdim etgan maxfiy uchrashuvning asosiy tafsilotlari:

• Maxfiy lokatsiya va vositachi: Uchrashuv Ummon poytaxti Maskat shahridagi AQSH elchixonasida, Ummon sultonligi rasmiylarining faol diplomatik daldasi ostida tashkil etilgan;

• Muzokarachilar tarkibi: Husiylar tomonidan yuqori martabali vakillar — Muhammad Abdelsalom va Abdelmalik al-Ajriy muzokaralar stoliga o‘tirgan;

• Davlat departamentining sukuti: AQSH Davlat departamenti ushbu shov-shuvli muzokaralar haqiqatan bo‘lib o‘tganini rasman tasdiqlashdan bosh tortmoqda, biroq diplomatik doiralar uchrashuvni inkor etmadi;

• Vashington bilan sulhni saqlash: Husiylar 2025 yilda erishilgan kelishuvga sodiq ekanliklarini va Amerika harbiy-dengiz floti hamda savdo kemalariga hujum uyushtirish niyatida emasliklarini ochiq-oydin ma’lum qilgan.

«Faqat Saudiyaga zarba beramiz»: Husiylarning yangi strategik rejasi

Yamandagi vaziyatdan xabardor manbalar ochiqlagan siyosiy pozitsiya:

• Isroil va G‘arb kemalariga tegilmasligi va’dasi: Husiylar o‘zlarining xalqaro savdo va Isroil kemalariga qarshi blokadasini yumshatishga va ularga hujum qilishdan tiyilishga tayyor ekanliklarini bildirgan;

• Saudiya Arabistoni — yagona nishon: «Ansorulloh» vakillarining yagona va qat’iy maqsadi faqat Saudiya Arabistoni qirolligiga tegishli tankerlar, infratuzilma obyektlari va kemalarga zarba berish ekani ta’kidlandi;

• Diplomatik ayirmachilik: Husiylar AQSH va xalqaro hamjamiyatni mojarodan chetlashtirib, o‘z kuchlarini faqat Ar-Riyodga qarshi to‘plash va mintaqaviy raqibini yolg‘iz qoldirish taktikasini tanlagan ko‘rinadi.

150 dollarlik neft va Yevropa inqirozi: «Sharq — G‘arb» quvurining portlatilishi

Husiylar zarbasi ortidan dunyo bozorida yuzaga kelgan iqtisodiy zarba:

• Strategik neft quvurining to‘xtashi: Husiylarning Saudiya hududidagi «Sharq — G‘arb» neft quvuriga uyushtirgan muvaffaqiyatli hujumi sababli xomashyo oqimi butunlay to‘xtab qoldi va qirollik eksportiga keskin zarba bo‘ldi;

• Hurmuz bo‘g‘ozidan tashqaridagi yo‘l kesildi: Saudiya Arabistoni neftni Hurmuz bo‘g‘ozini chetlab o‘tib Qizil dengiz orqali eksport qilishga mo‘ljallangan yagona muqobil quvuridan mahrum bo‘ldi;

• Fransiya va Polshadagi ta’minot uzilishi: Quvurning ishdan chiqishi sababli Yevropa Ittifoqining yirik davlatlari, jumladan Fransiya va Polsha sanoatida xomashyo tanqisligi darhol sezildi;

• Barreli 130–150 dollar: Fizik xomashyo ta’minotining cheklanishi ortidan Yevropa spot bozorlarida neft narxi barreli uchun aqlbovar qilmas 130–150 dollargacha qimmatlashib, global inflyatsiyani yana avj oldirdi.

Maskatda imzolangan parda orti bitimlari va neft bozoridagi ushbu keskin narx portlashi Yaqin Sharqdagi katta o‘yin endi faqat harbiy emas, balki dunyo iqtisodiyotini tiz cho‘ktiruvchi energetik urushga aylanganini isbotlamoqda.

Sizningcha, AQSHning o‘z ittifoqchisi Saudiya Arabistonini chetlab o‘tib, husiylar bilan alohida yashirin til biriktirishi Ar-Riyodga nisbatan xiyonat emasmi? Neft narxining 150 dollarga chiqib ketishi jahon iqtisodiyotini yangi moliyaviy bo‘hronga boshlaydimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta geosiyosat sahnasida yuz berayotgan ushbu maxfiy diplomatik o‘yin tahlilini barcha hamkasblaringiz hamda siyosat ixlosmandlariga ulashing!