«Trampdan yangi shov-shuvli sensatsiya!»: U Eron bilan urush tugayotganini e’lon qildi

Yaqin Sharqdagi keskin qurolli qarama-qarshilik va global xavotirlar fonida Vashingtondan butun dunyoni larzaga solgan bayonot yangradi. AQSH Prezidenti Donald Tramp Oq uyda jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida Eron bilan kechayotgan nizo yakuniga yaqinlashayotganini va Tehron rasmiylari Vashington bilan katta bitim tuzishga qattiq intilayotganini ochiqladi. Tramp o‘z chiqishida: «Umid qilamanki, biz urushning yakuniga qarab harakatlanmoqdamiz. Ular kelishuvga erishishni istashmoqda, ko‘ramiz, bundan nima chiqadi. Eron bitim tuzishni juda ham xohlayapti», deya qat’iy ta’kidladi.

Eng katta sensatsiya esa matbuot vakillarining aniqlashtiruvchi savoliga berilgan javob bo‘ldi: jurnalistlar ushbu signallar haqiqatan to‘g‘ridan to‘g‘ri Tehrondan olingan-olinmaganini so‘raganida, Tramp ikkilanmasdan ijobiy javob qaytardi. Parda ortidagi ushbu yashirin diplomatik aloqalar mintaqada yangi katta geosiyosiy davr boshlanayotganidan darak bermoqda. Xo‘sh, Vashington va Tehron o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri yashirin muloqotni kim ta’minladi, Tramp taklif qilayotgan yangi kelishuv shartlari qanday va ushbu bitim Yaqin Sharqdagi kuchlar muvozanatini qanday o‘zgartiradi?

«Urush yakuniga yaqinlashmoqda»: Trampning shov-shuvli bayonoti tafsilotlari

Oq uy rahbarining xalqaro matbuotga bergan izohlari:

• «Eron kelishuvni juda xohlamoqda»: Donald Tramp Eron hukumati iqtisodiy va harbiy bosimlar ostida murosaga kelishga majbur bo‘layotganini va bitimga tayyorligini bildirdi;

• To‘g‘ridan to‘g‘ri signallar: Prezident ushbu pozitsiya uchinchi shaxslar taxmini emas, balki Tehron rasmiylari tomonidan to‘g‘ridan to‘g‘ri bildirilganini tasdiqladi;

• «Urush tugayapti» optimizmi: Oq uy ma’muriyati Yaqin Sharqdagi keng ko‘lamli harbiy to‘qnashuvlarni to‘xtatish va diplomatik yechim topish bosqichiga o‘tilganiga ishora qilmoqda;

• Natijani kutish: Tramp holatni to‘liq oldindan kafolatlamagan bo‘lsa-da, «ko‘ramiz, bundan nima chiqadi» deya jarayon faol diplomatik rivojlanish bosqichida ekanini ko‘rsatdi.

Parda orti diplomatiyasi: Vashington va Tehron qanday bog‘landi?

Xalqaro ekspertlarning ushbu kutilmagan yaqinlashuv bo‘yicha tahlili:

• Yashirin kanallarning ochilishi: Trampning bayonoti AQSH va Eron o‘rtasida Shveysariya yoki Ummon kabi an’anaviy vositachilar orqali faol yopiq maslahatlashuvlar olib borilayotganini tasdiqlaydi;

• Harbiy bosim ortidagi muzokaralar: So‘nggi haftalarda har ikki tomon bir-birining harbiy obyektlariga bergan zarbalari ortidan tomonlar to‘liq miqyosli halokatli urushdan qochish uchun muzokaralar stoliga qaytishga qaror qilgan ko‘rinadi;

• Energetika va neft bozoriga ta’sir: Ushbu xabarning tarqalishi jahon neft bozorlaridagi vahimani jilovlash va narxlarning keskin ko‘tarilib ketishining oldini olishga xizmat qiladi.

Yangi bitim shartlari: Tomonlar nimalarni talab qilmoqda?

Bo‘lajak kelishuv atrofidagi ehtimoliy ssenariylar:

• Yadro va raketa dasturlari: Vashington Erondan uranni boyitish sur’atini cheklash hamda mintaqadagi proksi kuchlarni moliyalashtirishni to‘xtatishni talab qilishi muqarrar;

• Sanksiyalarni yumshatish: Tehronning bosh maqsadi esa milliy iqtisodiyotni bo‘g‘ib qo‘ygan xalqaro bank va neft embargolarini bekor qilishga erishishdir;

• Mintaqaviy xavfsizlik: Ko‘rfaz davlatlari va xalqaro kema qatnovi xavfsizligi bo‘yicha mustahkam kafolatlar olinishi rejalashtirilmoqda.

Donald Trampning ushbu bayonoti Yaqin Sharqda uzoq kutilgan tinchlik va barqarorlik o‘rnatilishi uchun so‘nggi yillardagi eng katta diplomatik umid eshigini ochdi.

Sizningcha, Eron va AQSH o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri bitim tuzilishi haqiqatga qanchalik yaqin va Tehron haqiqatan urushni to‘xtatishga tayyormi? Donald Tramp Yaqin Sharqdagi ushbu katta nizoni yakunlab, o‘z tarixiy muvaffaqiyatiga erisha oladimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta geosiyosat sahnasidagi ushbu shov-shuvli burilish tahlilini barcha siyosat ixlosmandlari hamda do‘stlaringizga ulashing!