Tabassum ortidagi qopqon: Rossiyada migrantlarni pora bilan qo‘lga olishning yangi tuzog‘i

«Tabassum ortidagi qopqon va 5-8 yillik qamoq xavfi!»: Qamoqxonadan frontga olib boruvchi xavfli sxemadan qanday saqlanish kerak?

Rossiya Federatsiyasida mehnat qilayotgan millionlab markaziy osiyolik, jumladan, o‘zbekistonlik musofirlar uchun navbatdagi jiddiy va hayotiy xavf tug‘diruvchi ogohlantirish e’lon qilindi. Ijtimoiy tarmoqlar va migrantlar jamoalarida tarqalayotgan so‘nggi video hamda dalillarga ko‘ra, yo‘l harakati xavfsizligi (GAI) va politsiya xodimlari xorijiy fuqarolarni to‘xtatib, ularni sun’iy ravishda pora berishga undash orqali jinoiy javobgarlikka tortish holatlari keskin ko‘paygan. Sxemaga ko‘ra, xodimlar arzimas qoidabuzarlik yoki hujjat tekshiruvi bahonasida haydovchi yoki yo‘lovchini to‘xtatib, o‘ta xushmuomalalik bilan, kulib suhbat boshlaydi.

So‘ngra qo‘liga kitob, hujjat jildi yoki boshqa buyum berib, go‘yoki «masalani shu yerning o‘zida hal qilish mumkin»dek soxta taassurot uyg‘otadi. Migrant vaziyatdan qutulish maqsadida pul qistirishi bilan kameralar ishga tushadi va shaxs Rossiya Jinoyat kodeksining 291-moddasi (Pora berish) bilan qo‘lga olinadi. Eng achinarlisi, bunday modda bilan ayblangan xorijliklarga kamida 5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanmoqda va qamoqxonaga tushganlarning aksariyatiga keyinchalik frontga shartnoma imzolash bosimi o‘tkazilmoqda.

Xo‘sh, bunday psixologik qopqonlar qanday ishlaydi, politsiya xodimi bilan muloqotda qanday qoidalarga qat’iy amal qilish shart va musofirlarimiz o‘z erkinliklarini qanday himoya qilishlari kerak?

«Kitob orasiga qistirilgan pul va tezkor qo‘lga olish»: Tuzoqning daqiqalik sxemasi

Musofirlarni qamoqxona yoqasiga olib kelayotgan makkorona sxema quyidagicha ishlaydi:

• Ishonch uyg‘otuvchi muomala: Xodimlar agressiya qilmaydi, aksincha, o‘ta do‘stona va iliq gaplashib, muammoni «tinchgina hal qilish» mumkinligiga sha’ma qiladi;

• Qo‘lga beriladigan buyum: Haydovchi yoki fuqaroga PDD kitobchasi, avtosug‘urta jildi yoki yozish daftari uzatilib, «nima qilishingni o‘zing bilasan» qabilida ko‘rsatma beriladi;

• Yashirin tasvirga olish: Pul buyum orasiga qo‘yilgan zahoti barchasi maxsus audio va videokameralarga qayd etiladi hamda operativ guruh chaqiriladi;

• Og‘ir jinoiy modda: Holat rasmiy ravishda «xizmat vazifasini bajarayotgan mansabdor shaxsga pora berish» (st. 291 UK RF) sifatida rasmiylashtiriladi.

«Qamoqxonadan to‘g‘ri okopga»: Moddaning haqiqiy dahshati

Pora bilan qo‘lga tushishning mudhish oqibatlari:

• 5 yildan boshlanuvchi jazo: Rossiya qonunchiligiga ko‘ra, mansabdor shaxsga pora berish og‘ir jinoyat hisoblanib, 5-8 yilgacha ozodlikdan mahrum etish va ulkan jarimalar bilan jazolanadi;

• Harbiy shartnoma bosimi: Bugungi kunda Rossiya jazoni ijro etish muassasalarida (koloniyalarda) o‘tirgan xorijliklar, ayniqsa migrantlar urushga shartnoma imzolash uchun eng asosiy maqsadli guruhga aylangan;

• Aldanish va ortga yo‘lning yo‘qligi: Arzimagan ma’muriy jarimadan qochishga uringan fuqaro bir lahzada erkinligini, sog‘lig‘ini va hatto hayotini xavf ostiga qo‘ymoqda.

Huquqiy qalqon: Har bir migrant bilishi shart bo‘lgan 5 oltin qoida

Rossiyada politsiya yoki GAI xodimlari to‘xtatganda o‘zingizni himoya qilish yo‘llari:

• Hech qachon pul taklif qilmang: Qanday qoidabuzarlik sodir bo‘lgan bo‘lmasin, faqat va faqat rasmiy bayonnoma (protokol) tuzishni talab qiling;

• Qo‘lga hech qanday begona buyum olmang: Sizga uzatilgan kitob, papka yoki qog‘ozlarni olishdan bosh torting va qo‘lingizdagi hujjatlar orasiga pul qo‘ymang;

• Muloqotni telefonga yozib oling: Rossiya qonunchiligiga binoan, fuqaro xizmat burchini bajarayotgan politsiya xodimi bilan suhbatini video yoki audioga yozib olish huquqiga ega;

• Ishonch telefonlaridan foydalaning: Agar sizdan ochiq yoki yashirin ravishda pora talab qilinsa, IIVning 102 yoki 112 raqamlariga qo‘ng‘iroq qilib, o‘zingizni to‘xtatgan ekipaj raqamini xabar qiling;

• Qonuniy jarimani davlat ilovasi orqali to‘lang: Rasmiy jarimalarni «Gosuslugi» yoki bank ilovalari orqali 50 foizlik chegirma bilan qonuniy to‘lash har qanday norasmiy kelishuvdan ming marta xavfsizroqdir.

Bir lahzalik xato va yengil yo‘lni tanlash yillar davomida panjara ortida o‘tirishga yoki urush domiga tortilishga sabab bo‘lishi mumkin — qonuniylik har qanday musofirning eng ishonchli himoyachisidir.

Sizningcha, Rossiyada mehnat qilayotgan yurtdoshlarimizning bunday tuzoqlarga tushib qolishiga ko‘proq huquqiy savodxonlikning kamligi sababmi yoki u yerdagi tizimning bir tomonlama bosimimi? Bunday xavfli vaziyatlarda migrantlar huquqini himoya qiluvchi konsullik va jamoat tashkilotlari yana qanday yordam ko‘rsatishi kerak? O‘z shaxsiy tajribangiz va muhim fikrlaringizni izohlarda qoldiring hamda Rossiyadagi barcha yaqinlaringiz, do‘stlaringiz va tanishlaringizga ushbu muhim ogohlantirishni zudlik bilan ulashib, ularni xavfdan ogoh eting!