«To‘xtatib qolish rejasi»: Makron BMT sammitida Trampga Ukraina bo‘yicha bosim o‘tkazmoqchi

Nyu-Yorkda bo‘lib o‘tayotgan BMT Bosh Assambleyasi sessiyasi doirasida G‘arb koalitsiyasining ichki siyosiy birligini sinovdan o‘tkazuvchi hal qiluvchi diplomatik to‘qnashuv kutilmoqda. Fransiyaning nufuzli Le Figaro va BFM TV nashrlari tarqatgan shoshilinch xabarlarga ko‘ra, Fransiya Prezidenti Emmanuel Makron AQSH yetakchisi Donald Tramp bilan alohida uchrashuv o‘tkazib, uning Ukrainani qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qarorlariga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatishga qaror qilgan. Yelisey saroyidagi insayderlarning ochiqlashicha, Makron Tramp bilan suhbatni «mutlaq ochiqko‘ngillik va shafqatsiz samimiyat» bilan olib bormoqchi.

Parijning bosh strategik maqsadi — Vashingtonni «to‘g‘ri qarorlar» qabul qilishga ko‘ndirish, ya’ni AQSHning Ukrainaga harbiy-moliyaviy yordamini to‘xtatib qo‘yishining oldini olish hamda Rossiyaga nisbatan siyosiy-iqtisodiy bosimni susaytirmaslikdir. Bu diplomatik harakat Trampning 14 sentyabr kuni Rossiya va Ukraina o‘rtasida energetika obyektlariga zarba berishni o‘zaro to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishilgani haqidagi shov-shuvli bayonoti fonida yuz bermoqda. Garchi Moskva va Kiyev bunday rasmiy kelishuvni tasdiqlamagan bo‘lsa-da, Kreml vositachilikni «yaxshi g‘oya» deb atadi, ammo Ukraina tomoni ushbu bayonotdan keyin ham Rossiya energetika tizimiga zarba berishga uringanini bildirdi. Rossiya Prezidenti Vladimir Putin esa energetikaga hujumlar ma’lum muammolar tug‘dirsa-da, ular harbiy harakatlar frontiga jiddiy ta’sir qilolmasligini qayd etgan edi.

Xo‘sh, Makron Trampni Kiyevga yordamni to‘xtatmaslikka ko‘ndira oladimi, «energetik sulh» rejasi haqiqatmi yoki piar va G‘arb yetakchilari o‘rtasidagi kelishmovchilik urush taqdirini qanday o‘zgartiradi?

«Yelisey saroyining ochiq muloqoti, energetik sulh va Kreml reaksiyasi»: Voqeaning 5 ta asosiy nuqtasi

BMT maydonidagi diplomatik intriganing eng muhim tafsilotlari:

• Makronning Nyu-Yorkdagi missiyasi: Fransiya rahbari Trampni Ukrainaga harbiy yordamni davom ettirishga va Moskvaga bosimni kuchaytirishga ko‘ndirish uchun bosim o‘tkazadi;

• Trampning 14 sentyabrdagi bayonoti: AQSH yetakchisi ikki davlat energetikaga hujumlarni to‘xtatishga rozi bo‘lganini aytgan, biroq tomonlar buni rasman tasdiqlamagan;

• Kremlning ehtiyotkor pozitsiyasi: Dmitriy Peskov taklifni «yaxshi g‘oya» deb baholagan bo‘lsa-da, Kiyev vaqtinchalik to‘xtatish orqali «axilles tovoni»ni qutqarmoqchi ekanini, Rossiya esa faqat uzoq muddatli hal etishni istashini ta’kidladi;

• Putinning energetika haqidagi fikri: Rossiya rahbariyati hujumlar muayyan qiyinchiliklar tug‘dirsa-da, jangovar zonadagi umumiy vaziyatni o‘zgartirmasligini va yoqilg‘i taqchilligi kritik emasligini bildirdi;

• Qurol yetkazib berish qarshiligi: Moskva G‘arbning Ukrainaga qurol yetkazib berishi mojaroni yanada chuqurlashtirib, to‘qnashuvlarni cho‘zishga olib kelishini qayta va qayta eslatmoqda.

G‘arb diplomatiyasidagi bo‘linish: Makron va Tramp pozitsiyalarining to‘qnashuvi

Ukraina bo‘yicha AQSH va Fransiya yetakchilarining strategik yondashuvlari taqqosi:

Xalqaro geosiyosat va xavfsizlik ekspertizasi: Nega Tramp va Makron bahsi tarixiy ahamiyatga ega?

Xalqaro siyosatshunoslar va harbiy tahlilchilarning xulosalari:

• «Okean orti va Yevropa» tarqoqligi: Yevropa Ittifoqi Vashingtonsiz Ukrainani to‘liq qurol-yarog‘ va moliyaviy resurslar bilan ta’minlashga qurbi yetmasligini yaxshi tushunadi; agar Tramp yordamni to‘xtatsa, bu front chizig‘ining butunlay qulashiga olib kelishi mumkin;

• Energetik sulhning nozikligi: Trampning infratuzilmaga hujumlarni to‘xtatish tashabbusi har ikki tomon uchun vaqtinchalik nafas rostlash imkonini beradi, ammo hujumlar to‘xtatilgan taqdirda ham frontdagi shiddatli qarama-qarshilik davom etaveradi;

• Kremlning strategiyasi: Moskva vaziyatga pragmatik qaramoqda — Peskov qayd etganidek, energetik to‘xtatish ichki bozorni barqarorlashtirishga yordam beradi, biroq Rossiya o‘z talablari to‘liq qondirilmaguncha uzoq muddatli sulh tuzishga shoshilmaydi;

• Makronning liderlik ambitsiyasi: Germaniyadagi siyosiy noaniqliklar fonida Makron o‘zini Yevropaning asosiy va yagona himoyachisi sifatida ko‘rsatishga va Trampni ko‘ndirish orqali kontinental nufuzini oshirishga urinmoqda.

BMT kuluarlaridagi ushbu ochiq va keskin muloqot yaqin oylarda global xavfsizlik arxitekturasi qaysi yo‘nalishda rivojlanishini aniqlab beradi.

Sizningcha, Fransiya Prezidenti Emmanuel Makron Trampni Ukrainani moliyalashtirish va qo‘llab-quvvatlashda davom etishga ko‘ndira oladimi? Donald Tramp taklif etgan «energetik sulh» g‘oyasi mojaroga barham berishning boshlanishi bo‘lishi mumkinmi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta siyosat sahnasidagi ushbu muhim tahliliy maqolani barcha do‘stlaringiz hamda xalqaro yangiliklar ixlosmandlariga ulashing!