Kaliforniyada Ramazon va Qurbon hayitlari rasmiy dam olish kunlari deb e’lon qilindi

AQSHning aholi soni va iqtisodiy qudrati bo‘yicha eng yirik hududi sanalmish Kaliforniya shtatida tarixiy voqea yuz berdi. Shtat gubernatori, Demokratik partiya vakili Gevin Nyusom Iyd al-Fitr (Ramazon hayiti) va Iyd al-Adha (Qurbon hayiti) bayramlarini shtat miqyosida rasmiy bayramlar qatoriga kiritish to‘g‘risidagi qonunni imzoladi.

The New York Post nashri bergan ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu qaror kuchga kirishi bilan musulmonlar muqaddas hayit kunlarida rasman mehnat ta’tili olish hamda maktab va oliygohlarda darslarni qoldirish huquqiga ega bo‘ldi.

Tarixiy qaror ortidagi katta siyosat: Saylovchilar ovozi uchun kurash

Xalqaro siyosatshunoslar, xususan, amerikashunos tahlilchi Malek Dudakovning qayd etishicha, ushbu qadam tasodifan qabul qilinmagan bo‘lib, u yaqinlashib kelayotgan muhim saylovlar oldidan musulmon diasporasi xayrixohligini qozonishga qaratilgan jiddiy siyosiy manyovrdir:

• 2024 yilgi saboqlar: O‘sha saylovlarda Demokratik partiya musulmon davlatlardan kelgan muhojirlarning salmoqli qismini qo‘ldan chiqargan edi. O‘shanda saylovchilarning qariyb 40 foizi Yaqin Sharqda tezkorlik bilan tinchlik o‘rnatishga va’da bergan Donald Trampni qo‘llab-ovoz bergandi;

• Umidsizlik va kayfiyat o‘zgarishi: Ammo G‘azo va mintaqadagi vaziyat yumshash o‘rniga yanada keskinlashib ketgani sababli, hozirda amerikalik musulmonlarning taxminan 90 foizi Tramp siyosatidan norozi ekani kuzatilmoqda;

• Hal qiluvchi shtatlar: Butun mamlakat miqyosida musulmonlar ulushi Yevropa davlatlaridagi kabi yuqori bo‘lmasa-da, Michigan kabi ikkilanuvchi (swing states) shtatlarda ularning ovozi prezidentlik yoki Kongress saylovlari natijasini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin. (Misol uchun, Michigandagi Dirborn shahri AQSHda musulmonlar ko‘pchilikni tashkil qiluvchi ilk yirik aholi punktiga aylangan).

Respublikachilar g‘azabi va madaniy qarama-qarshilik

Nyusomning ushbu tashabbusi siyosiy raqiblar — Respublikachilar partiyasi tomonidan keskin norozilik bilan kutib olindi:

• «Islomlashtirish» ayblovi: Konservativ siyosatchilar demokratlarni siyosiy dividend olish ilinjida Amerikani sun’iy ravishda «islomlashtirish»ga urinishda ochiq ayblamoqda;

• Koalitsiyaning parchalanishi: Mutaxassislarning fikricha, Tramp atrofida birlashgan turli millat va din vakillaridan iborat koalitsiya amalda parchalanib ketdi. Ayni paytda AQSHdagi yahudiy aholisining uchdan ikki qismi ham Eron bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy nizoga qarshi chiqmoqda.

Madaniy kurashlardan diniy ixtiloflargacha

Demokratlar ayni damda o‘zlarini keskinlikni pasaytira oladigan yagona kuch sifatida ko‘rsatishga intilib, hatto Isroilga qurol yetkazib berishni cheklash va sanksiyalar qo‘llash kabi bayonotlar bilan auditoriyani jalb qilmoqda.

Biroq ekspertlar ushbu siyosiy o‘yinlar natijasida Qo‘shma Shtatlar ichki siyosati nafaqat mafkuraviy-madaniy bahslar, balki tobora chuqurlashib borayotgan murakkab diniy munozaralar va yangi ixtiloflar girdobiga totilayotganini ta’kidlamoqda. Shunga qaramay, Kaliforniyadagi qaror AQSHda istiqomat qiluvchi millionlab musulmonlar uchun o‘z huquqlarini davlat miqyosida himoya qilishda tarixiy pretsedent bo‘lib qoladi.