O‘ziga ishongan insonlar har kuni bajaradigan 5 ta odat: ularni siz ham sinab ko‘ring

Ba’zi insonlar xonaga kirishi bilanoq e’tiborni tortadi. Ular baland ovozda gapirmaydi, o‘zini ko‘rsatishga urinmaydi, ammo harakatlari, nigohlari va so‘zlarida qandaydir qat’iyat seziladi. Bu tug‘ma iste’dodmi yoki o‘rganish mumkin bo‘lgan ko‘nikmami? Psixologik jihatdan qaraganda, o‘ziga ishonch ko‘pincha aynan kundalik odatlar orqali shakllanadi.

O‘ziga ishonchli inson bo‘lish uchun boylik, yuqori lavozim yoki tashqi ko‘rinishning mukammal bo‘lishi shart emas. Eng muhimi — inson o‘z fikrini hurmat qilishi, qarorlariga mas’uliyat bilan yondashishi va boshqalarning munosabatiga qarab o‘z qadrini belgilamasligidir.

Qizig‘i shundaki, o‘zimizga bo‘lgan munosabatimiz kundalik hayotdagi kichik harakatlarimizda ham namoyon bo‘ladi. Qanday yurishimiz, suhbatdoshni qanday tinglashimiz, nimalarga rozi bo‘lishimiz va qaysi ishlarni ortga surayotganimiz — bularning barchasi ichki holatimizga ta’sir qilishi mumkin.

Quyida o‘ziga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashga yordam beradigan beshta oddiy odatni ko‘rib chiqamiz.

1. Belingizni tik tuting: gavdangiz harakati kayfiyatingizga ham ta’sir qilishi mumkin

Insonning tashqi holati uning ichki kechinmalari bilan bog‘liq. Masalan, boshni egib, yelkalarni tushirib yurish ba’zan charchoq, tushkunlik yoki ishonchsizlik taassurotini uyg‘otadi. Aksincha, gavdani tik tutish, yelkalarni tabiiy holatda ushlash va xotirjam harakatlanish o‘zingizni erkinroq his qilishga yordam berishi mumkin.

Bu yerda gap sun’iy ravishda ko‘krak kerib, o‘zini boshqalardan ustun ko‘rsatish haqida emas. Muhimi — tanangizni erkin va muvozanatli tutish.

Tik qomat nafaqat tashqi ko‘rinishni yaxshilaydi, balki suhbat paytida ham o‘zingizni ishonchliroq tutishingizga yordam berishi mumkin.

Kichik mashq: har safar eshikdan kirishdan oldin yelkalaringizni bo‘sh qo‘ying, boshingizni tik tuting va shoshilmasdan yuring. Buni kun davomida bir necha marta takrorlang.

2. Suhbatdoshning ko‘ziga qarang, ammo tikilib qolmang

Ishonchli muloqotning muhim belgilaridan biri — ko‘z orqali aloqa o‘rnatish. Suhbatdoshingiz gapirayotganda unga e’tibor qaratish, vaqti-vaqti bilan ko‘ziga qarash va uni tinglayotganingizni harakatlaringiz bilan ko‘rsatish muloqotni samarali qiladi.

Doim yerga qarash yoki nigohni tez-tez olib qochish ba’zan hayajon yoki noqulaylik sifatida qabul qilinishi mumkin. Biroq ko‘zga qaramaslik har doim yolg‘on yoki ishonchsizlik belgisi emas. Ayrim insonlar uyalchanlik, madaniy odatlar yoki shaxsiy xususiyatlar sababli ko‘z bilan aloqani kamroq saqlaydi.

Shuning uchun suhbatdoshga tikilib qolish ham to‘g‘ri emas. Tabiiy ravishda qarash, bosh irg‘ash va uning fikrini diqqat bilan tinglashning o‘zi yetarli.

Kichik mashq: keyingi suhbatda telefonga chalg‘imang. Suhbatdoshingizning gapini bo‘lmasdan tinglang va javob berishdan oldin bir necha soniya o‘ylaning.

3. Aniq gapiring: keraksiz so‘zlar fikringizni xiralashtirmasin

O‘ziga ishongan inson har doim baland ovozda gapiradi, degan tushuncha noto‘g‘ri. Aksincha, u o‘z fikrini xotirjam, tushunarli va aniq ifoda eta oladi.

«E-e-e», «xo‘sh», «ya’ni», «nima desam ekan» kabi to‘ldiruvchi so‘zlar ba’zan nutqda ko‘p takrorlanadi. Bu holat insonni yomon notiqqa aylantirmaydi, ammo ular haddan tashqari ko‘paysa, asosiy fikrni anglashni qiyinlashtirishi mumkin.

Bunday vaziyatda shoshib gapirish o‘rniga qisqa sukut saqlashni o‘rganing. Fikringizni tartibga solib, keyin davom ettiring.

Eng muhimi, o‘zingizni oqlash uchun ortiqcha gapirmang. Agar savolga qisqa va aniq javob berish mumkin bo‘lsa, uni keraksiz izohlar bilan cho‘zmang.

Kichik mashq: har kuni biror mavzu haqida bir daqiqa davomida fikringizni bayon qiling. Gaplaringizni qisqa, mazmunli va tushunarli qilishga harakat qiling.

4. «Yo‘q» deyishni o‘rganing: hammaga yoqishga urinish ishonchni susaytirishi mumkin

Ko‘pchilik boshqalarning ko‘nglini qoldirmaslik uchun o‘z xohishlaridan voz kechadi. Kimdir iltimos qilsa, vaqti bo‘lmasa ham rozi bo‘ladi. Kimdir o‘zini noqulay his qilsa-da, rad javobini berishdan qo‘rqadi.

Natijada inson boshqalarning talablariga moslashish bilan band bo‘lib, o‘z ehtiyojlarini unuta boshlaydi.

«Yo‘q» deyish esa qo‘pollik yoki hurmatsizlik emas. Bu shaxsiy chegaralarni belgilash va o‘z vaqtingizni qadrlashdir.

Masalan, siz istamagan desertni buyurtma qilmaslik, imkoniyatingiz bo‘lmagan iltimosni rad etish yoki ortiqcha vazifani zimmangizga olmaslik ham o‘z qaroringizni hurmat qilishning bir ko‘rinishidir.

Bunda uzundan-uzoq bahona keltirish shart emas. «Afsuski, bugun imkonim yo‘q» yoki «Bu safar yordam bera olmayman» deyishning o‘zi kifoya.

Kichik mashq: bugun o‘zingiz istamagan, ammo boshqalarni xafa qilmaslik uchun rozi bo‘layotgan bitta ishingizni aniqlang. Agar zarur bo‘lsa, odob bilan rad javobini bering.

5. Keyinga surayotgan bitta ishingizni bugun bajaring

O‘ziga ishonchni shakllantirishda eng muhim omillardan biri — o‘zingizga bergan va’dalaringizga amal qilish.

Masalan, qo‘ng‘iroq qilishni, xona yig‘ishtirishni, kitob o‘qishni yoki sport bilan shug‘ullanishni bir necha kundan beri orqaga surayotgan bo‘lishingiz mumkin. Har safar «ertaga qilaman» deyish esa ishni yanada qiyinlashtiradi.

Aksincha, kichik vazifani bajarish ham insonda o‘zini boshqara olish hissini kuchaytiradi. Siz o‘zingizga va’da berdingiz va uni bajardingiz. Ana shu kichik natija keyingi qadam uchun rag‘bat bo‘lishi mumkin.

Katta maqsadlarga erishish ham ko‘pincha aynan shunday kichik g‘alabalardan boshlanadi.

Kichik mashq: bugun kechiktirib yurgan bitta ishingizni tanlang. Unga 10–15 daqiqa ajrating va boshlashga harakat qiling. Muhimi, uni mukammal bajarish emas, balki harakatni boshlash.

O‘ziga ishonchni mustahkamlash uchun yana bir muhim qoida

O‘ziga ishonchli bo‘lish — hech qachon qo‘rqmaslik, xato qilmaslik yoki hamma narsani bilish degani emas.

Haqiqiy ishonchli inson ham hayajonlanadi, ba’zan ikkilanadi, xato qiladi va tanqidni eshitadi. Ammo u bu holatlarni o‘z qadriga berilgan baho sifatida qabul qilmaydi. Xatosidan xulosa chiqaradi, kerak bo‘lsa yordam so‘raydi va harakatni davom ettiradi.

O‘zingizni boshqalar bilan solishtirishni kamaytirish, kichik yutuqlaringizni qadrlash va o‘zingizga nisbatan adolatli bo‘lish ham bu jarayonda muhim ahamiyatga ega.

Xulosa: ishonch bir kunda paydo bo‘lmaydi

O‘ziga ishonch — tug‘ma iste’dod yoki faqat ayrim insonlarga berilgan xususiyat emas. U tajriba, o‘zini anglash va muntazam harakat orqali mustahkamlanadigan ko‘nikmadir.

Bugun qomatingizni tik tuting. Suhbatdoshingizni diqqat bilan tinglang. Fikringizni aniq ifoda eting. Kerak bo‘lganda «yo‘q» deyishdan qo‘rqmang. Eng muhimi, o‘zingizga bergan bitta kichik va’dangizni bajaring.

Chunki ishonch o‘zingiz haqingizda yaxshi gaplar aytishdan emas, o‘zingizga tayanish mumkinligini har kuni kichik harakatlar bilan isbotlashdan boshlanadi.