So‘m nega kutilmaganda ko‘tarildi va bozordagi o‘zgarishlarga qanday ta’sir qildi?

O‘zbekiston Markaziy banki inflyatsion targetlash sharoitida suzuvchi valyuta kursining ahamiyatiga bag‘ishlangan xalqaro muhokama o‘tkazdi. Tadbirda milliy valyutaga ishonchni kuchaytirish, pul bozorining shaffofligi va barqarorligini ta’minlash bo‘yicha xorij tajribalari ko‘rib chiqildi.

Markaziy bank raisi o‘rinbosari Nodirbek Ochilovning aytishicha, valyuta kursi bozor qonuniyatlari asosida shakllanadi va regulyator ma’lum bir kursni target qilmaydi. Markaziy bankning ichki bozordagi ishtiroki “neytrallik” tamoyiliga asoslanib, intervensiyalar faqat monetar oltin hajmi doirasida amalga oshiriladi.

Mutaxassisga ko‘ra, so‘m kursidagi tebranishlar beqarorlik belgisi emas, balki yanada moslashuvchan bozor shakllanayotganidan dalolat beradi. 2025 yil boshidan so‘m dollar kursiga nisbatan 7 foizdan ortiq mustahkamlandi. Bu yuqori eksport tushumlari, import o‘sishining sekinlashuvi, xorijiy investitsiyalar va pul o‘tkazmalari bilan izohlandi.

Ochilovning ta’kidlashicha, so‘mning mustahkamlanishi import narxlarining pasayishiga xizmat qilib, inflyatsion bosimni kamaytirdi. Oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari inflyatsiyasi 5,8 foizgacha tushdi. Milliy valyutaga ishonch ortib, kredit va depozitlarda dollarlashuv kamaymoqda.

So‘m kursining ko‘tarilishi tashqi qarz yukini yengillashtirdi. Davlat va xususiy sektor uchun qarzga xizmat ko‘rsatish xarajatlari qisqarib, iqtisodiyot uchun qo‘shimcha yengillik yaratdi.