470 ming oilaga gaz va elektr uchun davlat kompensatsiyasi uzaytiriladi

O‘zbekistonda ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi choralar ko‘rib chiqilmoqda. Eng katta yangiliklardan biri — elektr energiyasi va gaz bo‘yicha bazaviy me’yordan ortiq iste’mol xarajatlarining bir qismini qoplash muddatini 2028 yil 1 aprelgacha uzaytirish taklifi. Bu orqali bir yilda 470 ming oilani davlat ko‘magi bilan qamrab olish rejalashtirilmoqda.

Biroq o‘zgarishlar faqat energiya to‘lovlari bilan cheklanmaydi. Ijtimoiy reyestrga kirmagan, ammo ehtiyojmand deb baholanadigan oilalar uchun ham yordam olish imkoniyatini kengaytirish rejalashtirilmoqda.

166 ming oila uchun qo‘llab-quvvatlash doirasi kengayadi

Yangi taklifga ko‘ra, ijtimoiy reyestrga kirmagan ehtiyojmand oilalarning elektr energiyasi, gaz, ko‘mir va kommunal xizmatlar xarajatlarini qoplashda qo‘llaniladigan daromad mezoni o‘zgartiriladi.

Hozirgi taklifda oilaning har bir a’zosiga to‘g‘ri keladigan daromad mezonini 1 million 430 ming so‘mgacha oshirish ko‘zda tutilgan.

Bu nima beradi?

Mazkur mezonning oshirilishi natijasida davlat yordami doirasiga avvalgi mezon sabab kirolmagan yana 166 mingta oilani qamrab olish imkoni paydo bo‘ladi.

Shu tariqa davlat ko‘magining asosiy yo‘nalishlaridan biri nafaqat ijtimoiy reyestrda turgan oilalarga, balki reyestrga kirmagan bo‘lsa-da, daromadi nisbatan past bo‘lgan ehtiyojmand xonadonlarga ham yetib borishi ko‘zda tutilmoqda.

470 ming oila uchun kompensatsiya muddati uzaytiriladi

Qish mavsumida xonadonlarning elektr energiyasi va gazga bo‘lgan ehtiyoji odatdagidan keskin ortadi. Ayniqsa, sovuq kunlarda bazaviy me’yordan yuqori iste’mol qilishga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Shu sababli bazaviy me’yordan ortiq iste’mol uchun kompensatsiya berish muddatini 2028 yil 1 aprelgacha uzaytirish taklif qilindi.

Rejaga ko‘ra, bu mexanizm bir yilda 470 ming oilani qamrab oladi.

Amaldagi tizimda ham ehtiyojmand oilalar uchun bazaviy me’yordan ortiq elektr energiyasi va gaz iste’moli bo‘yicha kompensatsiya mexanizmi mavjud. Masalan, 2026 yilda elektr energiyasi uchun bazaviy me’yordan keyingi 150 kVt·soatgacha bo‘lgan iste’mol qismi, gaz uchun esa mavsumga qarab belgilangan qo‘shimcha hajm bo‘yicha kompensatsiya to‘lanishi belgilangan.

Demak, yangi taklifning asosiy ahamiyati — ushbu qo‘llab-quvvatlash mexanizmidan foydalanish muddatini uzoqroq davrga cho‘zish.

Muhim jihat: bu barcha oilalar uchun avtomatik to‘lov emas

Yangi xabarni «davlat barcha oilalarning gaz va elektr to‘lovini to‘lab beradi» deb tushunish to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Gap ehtiyojmand oilalarga belgilangan mezonlar asosida kompensatsiya berish haqida ketmoqda. Kompensatsiya bazaviy me’yordan ortiq iste’molning ma’lum qismi bo‘yicha amal qiladi.

Amaldagi tartibda bunday kompensatsiya uchun Davlat xizmatlari markazi, «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazi, mahalladagi ijtimoiy xodim yoki elektron tizimlar orqali murojaat qilish imkoniyati mavjud.

Shuning uchun yangi choralar kuchga kirganidan keyin ham yordam olish shartlari va kimlar kompensatsiyaga ega bo‘lishi alohida mezonlar asosida belgilanadi.

Og‘ir sharoitdagi 3 ming xonadonga yana bir yordam

Davlat ko‘magi faqat kommunal to‘lovlarni qisman qoplash bilan cheklanmaydi.

Sharoiti og‘ir mahallalardagi 3 mingta xonadonni issiqlik jihatidan himoyalash va energiya tejovchi uskunalar bilan ta’minlash ishlarini davom ettirish ham rejalashtirilmoqda.

Bu choraning e’tiborli tomoni shundaki, oilaga faqat to‘lovni kompensatsiya qilish orqali emas, balki energiyadan samarali foydalanish imkoniyatini yaxshilash orqali ham yordam berish ko‘zda tutilmoqda.

Ya’ni uyning issiqlikni saqlash imkoniyatini oshirish va energiya tejovchi texnologiyalardan foydalanish kelgusida kommunal xarajatlarni kamaytirishga xizmat qilishi mumkin.

Hukumatga muhim vazifalar yuklatildi

Taqdim etilgan takliflar doirasida yordam mablag‘larini o‘z vaqtida yo‘naltirish, haqiqatan ehtiyojmand oilalarni aniqlashda manzillilikni ta’minlash va ajratilgan yordamning har bir xonadonga yetib borishi ustidan nazoratni kuchaytirish vazifasi belgilangan.

Bu yerda asosiy maqsad — kompensatsiya tizimini kengaytirish bilan birga, davlat mablag‘larining aynan yordamga muhtoj oilalarga yetib borishini ta’minlash.

Shuningdek, energiya ishlab chiqaruvchi va yetkazib beruvchi korxonalarni transformatsiya qilish, boshqaruv samaradorligini oshirish, ortiqcha xarajatlar va tarmoqlardagi yo‘qotishlarni qisqartirish bo‘yicha ham ko‘rsatmalar berilgan.

Bu o‘zgarishlar oilalar uchun nimani anglatadi?

Qisqacha aytganda, ko‘rib chiqilgan takliflar bir vaqtning o‘zida bir nechta yo‘nalishni qamrab oladi:

• ijtimoiy reyestrga kirmagan ehtiyojmand oilalar uchun daromad mezoni 1,43 million so‘mgacha oshirilishi mumkin;

• natijada qo‘llab-quvvatlash qamrovi yana 166 ming oilaga kengayishi rejalashtirilmoqda;

• elektr va gazning bazaviy me’yordan ortiq iste’moli uchun kompensatsiya muddati 2028 yil 1 aprelgacha uzaytirilishi taklif qilindi;

• ushbu mexanizm bir yilda 470 ming oilani qamrab olishi kutilmoqda;

• og‘ir sharoitdagi mahallalarda 3 ming xonadon issiqlik himoyasi va energiya tejovchi uskunalar bilan ta’minlanadi.

Eng muhimi, bu raqamlar faqat kommunal to‘lovlarni yengillashtirish bilan bog‘liq emas. Ularning ortida davlatning ehtiyojmand oilalarni aniqlash, ularga manzilli yordam ko‘rsatish va energiya sarfini kamaytirishga qaratilgan kompleks yondashuvi turibdi.

Shuning uchun 470 ming oila uchun kompensatsiya muddatining 2028 yilgacha uzaytirilishi va yana 166 ming oilaning qo‘llab-quvvatlash doirasiga kiritilishi aholi uchun muhim ijtimoiy chora sifatida qaralmoqda.