Sunʼiy intellekt bugungi kunda har bir inson hayotining ajralmas qismiga aylangan: mijozlarni qoʻllab-quvvatlash xizmatlaridagi chat-botlardan tortib, ijtimoiy tarmoqlardagi tavsiya algoritmlarigacha boʻlgan barcha jarayonlar ortida aynan shu texnologiya turibdi. Biroq, koʻpchilik foydalanuvchilar ushbu «koʻrinmas mexanika»ni har kuni oʻnlab marta ishlatsa-da, uning mavjudligini anglab yetmaydi. Pew Research Center tomonidan oʻtkazilgan keng koʻlamli tadqiqot shuni koʻrsatdiki, sunʼiy intellektni tanib olish qobiliyati aholining ijtimoiy-iqtisodiy holatiga qarab keskin farq qiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Gonkong Baptist universiteti tadqiqotchilari 10 mingdan ortiq respondent ishtirokida oʻtkazilgan soʻrovnomani tahlil qilib, taʼlim darajasi va daromad yuqori boʻlgan shaxslar sunʼiy intellekt ishini aniqlashda ancha ustun ekanligini aniqlashdi. Tadqiqotda taʼlim darajasi bilim darajasini belgilovchi eng kuchli omil sifatida qayd etildi. Bu holat internetdan foydalanishdagi «raqamli tafovut» muammosiga oʻxshash boʻlib, texnologik savodxonlikdagi tengsizlikni yaqqol namoyon etadi.
Mutaxassislarning taʼkidlashicha, sunʼiy intellektni tanib olish — bu AI-savodxonlikning poydevoridir. Texnologiyaning taʼsirini anglamaydigan foydalanuvchilar oʻz shaxsiy maʼlumotlarini himoya qilish yoki algoritmlar tomonidan qabul qilingan qarorlarning adolatliligini baholashda jiddiy qiyinchiliklarga duch kelishadi. Ayniqsa, ishga qabul qilish yoki kredit berish kabi muhim jarayonlarda sunʼiy intellektning roli tushunilmasligi ijtimoiy himoyasizlikni kuchaytirishi mumkin.
Tadqiqot mualliflari jamiyatda «texnologik koʻr zona» mavjudligidan xavotirda. Agar fuqarolar algoritmlar qanday ishlashini tushunmasa, ular tizimning xatolariga qarshi kurasha olmaydi yoki shaffoflikni talab qila olmaydi. Shu sababli, sunʼiy intellekt boʻyicha taʼlimni ommalashtirish va aholining barcha qatlamlari uchun raqamli savodxonlikni oshirish kelajakdagi ijtimoiy tengsizlikni kamaytirishning yagona yoʻli hisoblanadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
