Marsda ilk bor granat minerali topildi: Qizil sayyora oʻtmishi haqida yangi maʼlumotlar

Xalqaro olimlar guruhi Marsdan kelib chiqqan meteorit namunasida ilk bor granat mineralini aniqlashga muvaffaq boʻldi. Ontario qirollik muzeyi kolleksiyasida saqlanayotgan NWA 8171 meteorit boʻlagini tahlil qilish jarayonida amalga oshirilgan ushbu kashfiyot Geochemical Perspectives Letters jurnalida eʼlon qilindi. Ushbu topilma Qizil sayyoraning geologik xilma-xilligi haqidagi tasavvurlarni tubdan oʻzgartirishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Granat — Yerda yaxshi maʼlum boʻlgan mineral boʻlib, u odatda yuqori harorat va bosim ostida, masalan, togʻ jinslarining chuqur geologik kuchlar taʼsirida oʻzgarishi (metamorfizm) natijasida hosil boʻladi. Yerda bunday sharoitlar tektonik plitalarning harakati, magmatik jarayonlar yoki yirik osmon jismlarining urilishi bilan bogʻliq. Shuning uchun Marsda granatning topilishi sayyora oʻtmishida ekstremal bosim yoki kuchli qizish zonalari mavjud boʻlganidan dalolat beradi.

Kashfiyot tafsilotlari va tadqiqot usullari

Kanadadagi Brok universiteti va Portsmut universiteti tadqiqotchilari boshchiligidagi xalqaro jamoa ushbu noyob namunani sinchiklab oʻrgandi. Dastlab olimlar ushbu mineralni Marsda keng tarqalgan piroksen deb oʻylashgan edi. Biroq, elektron mikroskopiya va lazer spektroskopiyasi yordamida oʻtkazilgan takroriy tahlillar uning haqiqiy tuzilishi granat ekanligini fosh qildi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu Mars geologiyasida ilgari uchramagan yangi turdagi jinsning aniqlanishiga ham sabab boʻlgan.

Olimlar granatning hosil boʻlishi boʻyicha bir nechta ssenariylarni koʻrib chiqmoqdalar. U asteroid urilishi natijasida yuzaga kelgan metamorfizm, magmaning yuqoriga koʻtarilishi yoki ushbu jarayonlarning kombinatsiyasi natijasida paydo boʻlgan boʻlishi mumkin. Shuningdek, muqobil gipoteza ham mavjud: mineral Marsdan tashqarida shakllanib, boshqa bir meteorit orqali sayyoraga olib kelingan boʻlishi ham ehtimoldan xoli emas.

Kelajakdagi tadqiqotlar va muammolar

Mineralning aniq kelib chiqishini aniqlash uchun uning tarkibidagi kislorod izotoplarini tahlil qilish talab etiladi. Biroq, bu usul namunaning qisman parchalanishi bilan bogʻliq boʻlib, olimlar uchun katta muammo tugʻdirmoqda. Gap shundaki, ushbu material hozircha Marsdan kelgan va tarkibida granat boʻlgan yagona maʼlum namuna boʻlishi mumkin, shuning uchun uni saqlab qolish muhim ahamiyatga ega.

Maʼlumotlar cheklangan boʻlishiga qaramay, tadqiqotchilar ushbu topilmani Marsning geologik tarixini qayta tiklashda muhim qadam deb hisoblamoqdalar. Bu sayyoradagi maʼlum minerallar roʻyxatini kengaytiribgina qolmay, balki uning ichki evolyutsiyasi biz oʻylagandan koʻra ancha murakkab boʻlganini va yuqori energiyali geologik jarayonlarni boshdan kechirganini koʻrsatmoqda. 4,5 milliard yillik tarixga ega boʻlgan ushbu namunalar kelajakda Marsning qanday shakllangani haqidagi eng muhim sirlarni ochib berishi mumkin.