Dunyo tarixida ilk bor: Mini-PK toʻgʻridan-toʻgʻri yadro reaktori orqali ishga tushirildi

Energetika va yuqori texnologiyalar chorrahasida inqilobiy voqea yuz berdi: Valar Atomics startapi dunyoda birinchi boʻlib ixcham yadro reaktori yordamida shaxsiy kompyuterni elektr energiyasi bilan taʼminlashga muvaffaq boʻldi. Ushbu tajriba sunʼiy intellekt tizimlari uchun zarur boʻlgan ulkan energiya ehtiyojlarini qondirishda atom energetikasining oʻrni qanchalik muhim ekanini koʻrsatib berdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Namoyish davomida Nvidia Blackwell grafik protsessori bilan jihozlangan Nvidia RTX Spark mini-PK qurilmasidan foydalanildi. Valar Atomics mutaxassislari kompyuterni Ward 250 deb nomlangan mikroriaktorga ulashdi. Qurilma quvvati nominal koʻrsatkichning 37 foiziga yetkazilganda, tizim muvaffaqiyatli yuklandi va barqaror ishlay boshladi. Bu haqda ixbt.com nashri kompaniya taqdimotiga tayanib xabar bermoqda.

Texnologik jarayon va xavfsizlik masalalari

Valar Atomics bosh direktori Isaiya Teylorning soʻzlariga koʻra, reaktorning imkoniyatlari faqat bitta kompyuter bilan cheklanib qolmaydi. Hozirda kompaniyaning rasmiy sayti ham aynan Ward 250 qurilmasidan quvvat oluvchi serverda joylashtirilgan. Bu texnologiya atom boʻlinishi natijasida hosil boʻladigan issiqlik energiyasini bevosita elektr tokiga aylantirishga asoslangan.

Reaktorning ishlash prinsipi quyidagicha: qurilma oʻzagida har soniyada uran atomlari boʻlinadi va natijada qariyb 100 kW issiqlik quvvati ajralib chiqadi. Geliy asosidagi sovutish tizimi ushbu issiqlikni tashqariga chiqaradi, soʻngra termoelektrik generator yordamida u hisoblash uskunalari uchun zarur boʻlgan elektr energiyasiga aylantiriladi.

Sunʼiy intellekt va yadro energetikasi kelajagi

Bugungi kunda sunʼiy intellekt (AI) klasterlari va maʼlumotlar markazlari (data-centers) isteʼmol qilayotgan energiya miqdori geometrik progressiya bilan oʻsib bormoqda. Shu sababli, jahon texnologiya gigantlari anʼanaviy energiya manbalaridan voz kechib, yanada barqaror va avtonom yechimlarni izlamoqda. Valar Atomics va Nvidia oʻrtasidagi hamkorlik ham aynan shu maqsadda yoʻlga qoʻyilgan.

Hozirda Amazon, Google, Microsoft va Oracle kabi yirik korporatsiyalar kichik modulli reaktorlarga (SMR) faol sarmoya kiritmoqda. Mutaxassislarning fikricha, kelajakda AI infratuzilmasi butunlay shunday mikroriaktorlar tarmogʻiga oʻtishi mumkin. Bu nafaqat energiya mustaqilligini taʼminlaydi, balki atrof-muhitga chiqariladigan zararli gazlar miqdorini ham sezilarli darajada kamaytiradi.

Garchi Valar Atomics oʻzini amaliy natijaga erishgan birinchi startap deb atayotgan boʻlsa-da, AQSH Energetika vazirligi maʼlumotlariga koʻra, Deployable Energy va Antares Nuclear kabi kompaniyalar ham ushbu yoʻnalishda jiddiy yutuqlarga erishgan. Biroq, aynan isteʼmolchi darajasidagi texnikani yadro energiyasi bilan oziqlantirish namoyishi sohada yangi davrni boshlab berdi.