Yerning “hayotiy koʻrsatkichlari” yomonlashmoqda: Olimlar iqlimiy falokatdan ogohlantirdi

2 daqiqa o'qish166
Yerning “hayotiy koʻrsatkichlari” yomonlashmoqda: Olimlar iqlimiy falokatdan ogohlantirdi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
  • Oregon shtati universiteti olimlarining ta'kidlashicha, dunyo miqyosida issiqxona gazlari emissiyasini kamaytirish choralari yetarli emasligi sababli Yer sayyorasining hayotiy ko'rsatkichlari xavfli darajada yomonlashmoqda.
  • Ixbt.com xabariga ko'ra, 2019-yildan buyon suv toshqinlari, o'rmon yong'inlari, anomal issiqlik to'lqinlari va kuchli shtormlar kabi tabiiy ofatlar sezilarli darajada ko'paygan.

Oregon shtati universiteti olimlari tomonidan oʻtkazilgan yangi tadqiqot Yer sayyorasining “hayotiy koʻrsatkichlari” xavfli darajada yomonlashayotganini koʻrsatdi. Dunyo miqyosida issiqxona gazlari emissiyasini kamaytirish boʻyicha koʻrilayotgan choralar yetarli emasligi sababli, iqlim barqarorligi izdan chiqmoqda. Mutaxassislarning fikricha, joriy iqtisodiy modelning oʻzgarmasdan qolishi ekstremal tabiiy hodisalar sonining yanada ortishiga olib keladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqot mualliflari insoniyat tomonidan keltirib chiqarilgan iqlim oʻzgarishi Yer tarixida qisqa davrni tashkil etsa-da, uning oqibatlari jamiyat tasavvur qilganidan koʻra ancha uzoq muddatli va tizimli ekanini taʼkidlamoqda. Garchi “parnik effekti” tushunchasi XIX asr boshlaridayoq shakllangan boʻlsa-da, faqat 1980-yillarga kelibgina global haroratning rekord darajada koʻtarilishi va muzliklarning erishi iqlim muammosini kun tartibiga chiqardi.

Ekstremal hodisalar va rekord darajadagi issiqlik

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, 2019-yildan buyon dunyo miqyosida tabiiy ofatlar va iqlimiy anomaliyalar sezilarli darajada koʻpaygan. Bunga keng koʻlamli suv toshqinlari, oʻrmon yongʻinlari, anomal issiqlik toʻlqinlari va kuchli shtormlar misol boʻla oladi. Soʻnggi ikki yil ichida atmosferadagi issiqxona gazlari miqdori kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori koʻrsatkichga yetgan.

Olimlar sayyora salomatligining asosiy indikatorlari sifatida Amazoniya tropik oʻrmonlari va marjon riflarining holatiga alohida eʼtibor qaratmoqda. Hozirda Amazoniya hududida oʻrmonlarning keskin qisqarishi davom etmoqda, okean suvining kislotalashishi esa marjon ekotizimlarining tanazzuliga sabab boʻlmoqda. Bu jarayonlar nafaqat mintaqaviy, balki global ekologik muvozanatga zarba bermoqda.

Strukturaviy oʻzgarishlar zaruriyati

Tadqiqot hammuallifi Filip Daffining soʻzlariga koʻra, iqtisodiyotni dekarbonizatsiya qilish va iqlimiy yechimlarga keng koʻlamli investitsiyalar kiritish tezlashtirilmasa, bir qator ekotizimlar uchun “ortga qaytmas nuqta” yaqinlashadi. Hatto COVID-19 pandemiyasi davridagi global cheklovlar ham issiqxona gazlari konsentratsiyasini barqaror pasaytira olmagani muammoning naqadar chuqur va tizimli ekanini isbotladi.

Vaziyatni oʻnglash uchun olimlar quyidagi choralarni amalga oshirishni taklif qilmoqda:

  • Qazib olinadigan yoqilgʻi turlaridan tezkorlik bilan voz kechish;
  • Uglerod emissiyasini tartibga soluvchi qatʼiy choralarni joriy etish;
  • Tabiiy ekotizimlarni tiklashga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish;
  • Energetika va sanoat infratuzilmasini tubdan yangilash.
Maqolada qayd etilishicha, ushbu xulosalardan maqsad vahima uygʻotish emas, balki uzoq muddatli tendensiyalarni qayd etishdir. Tarixan iqlim boʻyicha ogohlantirishlar oʻn yillar davomida yangrab kelayotgan boʻlsa-da, real tizimli oʻzgarishlar iqlimiy xatarlarning toʻplanish tezligidan ancha orqada qolmoqda. Agar hozirgi “odatiy faoliyat” trayektoriyasi oʻzgarmasa, Yerning hayotiy tizimlari insoniyat yashashi uchun yanada ogʻirroq sharoitlarni yuzaga keltiradi.

Maqola sizga yoqdimi?

Obuna bilan reklama bo'lmaydi

Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm

Izohlar0

…

  1. Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
  2. Toshkentdan Amerikaga: Nurmuxammad Ismoilov Akinda orqali halol investitsiyani global miqyosga olib chiqmoqda
  3. Avtoservisingizni raqamlashtiring: Bip Business bilan mijozlarni yo‘qotmang
  4. Mashina oynasiga raqam yozish xavflimi? Bip haydovchilar uchun yangi yechim topdi!
  5. 8 ta keng tarqalgan moliyaviy xato: nimalardan saqlanish kerak?
  6. Playmatch: maydon egalari ishini ancha yengillashtiradi
  7. Playmatch: futbol o‘ynash uchun kerakli barcha xizmatlar bitta ilovada
  8. Kundalik xarajatlar uchun kartani qanday tanlash mumkin?
  9. Eldor Shomurodov futbol akademiyasi va TBC Bank: bolalik orzularidan katta futbolgacha
  10. ANORBANK Boʻstonliqdagi 168-son maktab-internat tarbiyalanuvchilarini tabrikladi
  11. Haydovchilar va tashuvchilar uchun OSGOP sug‘urtasining afzalliklari...
  12. Pure Milky’dan navbatdagi kreativ: Har qadam — aziz insonlarga mehr bilan!
  13. Kredit olish imkoniyatini oshirish uchun qayerda ishlash kerak?
  14. Biznes imkoniyatingizni kengaytiring
  15. Fanning rivojlanishiga barchamiz mas’ulmiz!
  16. XIV Toshkent xalqaro kinofestivali qanday o‘tkazilmoqda?