IQM kompaniyasi birjaga chiqdi: Kvant kompyuterlari kelajagi hali ham soʻroq ostida

Finlyandiyaning kvant texnologiyalari sohasidagi yetakchi startapi hisoblangan IQM kompaniyasi Nasdaq birjasida oʻz aksiyalarini joylashtirib, Yevropaning ushbu yoʻnalishdagi ilk ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylandi. Biroq, 1,9 milliard dollarga baholangan kompaniyaning debyuti kutilganidek shov-shuvli kechmadi. Aksiyalar narxi savdolarning ilk kunidayoq IPO qiymatidan pastga tushib ketgani investorlarning ushbu murakkab texnologiya istiqboliga boʻlgan ehtiyotkorona munosabatini koʻrsatmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

IQM kompaniyasining birjaga chiqish arafasida eʼlon qilgan prospektidagi iqrori koʻpchilikni hayratda qoldirdi. Kompaniya rahbariyati kvant hisoblash texnologiyalarining keng koʻlamli tijoriy muvaffaqiyati hech qachon amalga oshmasligi mumkinligini ochiq tan oldi. Bu kabi ogohlantirish barcha kvant kompaniyalari uchun xos boʻlsa-da, aynan ochiq savdolar oldidan aytilishi bozor ishtirokchilarining ishonchiga taʼsir qilmay qolmadi. TechCrunch nashri xabariga koʻra, mazkur holat sohadagi noaniqlik darajasi naqadar yuqori ekanligidan dalolat beradi.

Kvant ustunligi va real mijozlar

Shunga qaramay, IQM allaqachon real mahsulotlar va xizmatlarni taklif qilmoqda. Kompaniya nafaqat jismoniy kvant kompyuterlarini sotadi, balki bulutli hisoblash xizmatlarini ham koʻrsatadi. Hozirda uning mijozlari safida Finlyandiyaning VTT texnik tadqiqot markazi va Germaniyadagi Leybnits superkompyuter markazi kabi nufuzli tashkilotlar bor. Kompaniya bosh direktori Jan Goetzning soʻzlariga koʻra, mijozlar soni 2024-yildagi 8 tadan 2025-yilda 22 tagacha koʻpaygan, bu esa texnologiyaga boʻlgan talab ortib borayotganini koʻrsatadi.

Sohadagi asosiy toʻsiq hali ham "kvant ustunligi" deb ataluvchi nuqtaga erishilmaganidir. Bu — kvant chiplari anʼanaviy kompyuterlar bajara olmaydigan murakkab vazifalarni tezroq va samaraliroq bajara boshlaydigan bosqichdir. Hozircha ushbu texnologiya faqat simulyatsiya va optimallashtirish kabi tor doiradagi ilmiy vazifalar uchun qoʻllanilmoqda. Kvant hisoblashlari biotexnologiya, fintex va kiberxavfsizlik sohalarini tubdan oʻzgartirishi kutilsa-da, bu aniq qachon yuz berishini hech kim bashorat qila olmaydi.

AQSH va Yevropa oʻrtasidagi raqobat

Qiziqarli jihati shundaki, AQSH prezidenti Donald Trump tomonidan kvant texnologiyalarini rivojlantirishni jadallashtirish boʻyicha imzolangan farmonlar IQM kabi Yevropa kompaniyalari uchun ham yangi imkoniyatlar ochmoqda. AQSH Energetika vazirligi (DOE) 2028-yilgacha dunyodagi ilk xatolarga chidamli kvant kompyuterini yaratishni maqsad qilgan. IQM allaqachon AQSHning Merilend shtatida oʻz markazini ochgan va Oak Ridge milliy laboratoriyasiga oʻz qurilmalarini yetkazib bergan.

Biroq, boshqa koʻplab Yevropa texnologik gigantlaridan farqli oʻlaroq, IQM oʻz markazini toʻliq okean ortiga koʻchirib oʻtish niyatida emas. Kompaniya Nasdaq Helsinki birjasida ham roʻyxatdan oʻtishni rejalashtirgan va Finlyandiyaning Tesi davlat jamgʻarmasi kabi investorlar koʻmagiga tayanmoqda. Hozirda kompaniyaning 420 nafar xodimining katta qismi Espoo va Myunxen shaharlarida faoliyat yuritib, global miqyosda kengayish strategiyasini amalga oshirmoqda.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, IQMning birjaga chiqishi kvant texnologiyalari laboratoriya devorlaridan chiqib, real iqtisodiyotga kirib kelayotganining ramzidir. Ammo investorlar uchun bu hali ham yuqori tavakkalchilikka ega boʻlgan soha boʻlib qolmoqda. Texnologiyaning kelajagi olimlarning kvant chiplarini barqarorlashtirish va ularni ommaviy ishlab chiqarishga moslashtirish qobiliyatiga bogʻliq boʻladi.