AQSHda dunyodagi ilk 3D-printerda bosilgan yadro reaktori moduli taqdim etildi

AQSHning Ampera startapi energetika sohasida inqilobiy qadam tashlab, 3D-printer yordamida tayyorlangan dunyodagi birinchi toʻliq oʻlchamli yadro reaktori modulini namoyish etdi. Ushbu texnologiya kelajakda sunʼiy intellekt (AI) maʼlumotlar markazlarini uzluksiz va arzon energiya bilan taʼminlashda asosiy yechimga aylanishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ampera tomonidan ishlab chiqilgan ushbu qurilma zavod sharoitida yigʻiladigan dunyodagi birinchi qattiq jismli subkritik toriy reaktori sifatida tavsiflanmoqda. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, loyihaning oʻziga xosligi shundaki, u anʼanaviy uran oʻrniga tabiatda ancha keng tarqalgan toriy elementidan foydalanadi. Bu esa yadro energetikasini xavfsizroq va barqarorroq qilish imkonini beradi.

Xavfsizlik va innovatsion konstruksiya

Reaktor subkritik sxema asosida qurilgan boʻlib, u mustaqil ravishda zanjirli reaksiyani ushlab tura olmaydi. Jarayonni davom ettirish uchun tashqi neytron manbai talab etiladi. Bunday yondashuv tizim xavfsizligini keskin oshiradi, chunki reaksiyaning nazoratdan chiqib ketish va portlash xavfi deyarli nolga tenglashtirilgan.

Qurilmaning yana bir muhim jihati uning qattiq jismli konstruksiyasidir. Unda hech qanday harakatlanuvchi qismlar mavjud emas, bu esa texnik xizmat koʻrsatishni soddalashtiradi va ekspluatatsiya muddatini uzaytiradi. 3D-bosma texnologiyasi (additiv ishlab chiqarish) esa murakkab detallarni yaxlit holda chiqarish va ishlab chiqarish xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirish imkonini bergan.

Sunʼiy intellekt va sanoat uchun quvvat manbai

Hozirda namoyish etilgan namuna muhandislik moduli boʻlib, u hali elektr energiyasi ishlab chiqarmaydi. Biroq kelajakda u 30 MW quvvatga ega boʻlgan yirik energetik qurilmaning bir qismiga aylanishi rejalashtirilgan. Tizim issiqlikni qayta ishlash (rekuperatsiya) texnologiyasi bilan ham jihozlanadi.

Ishlab chiqaruvchilar ushbu reaktorlarni quyidagi sohalarda qoʻllashni maqsad qilgan:

• Sunʼiy intellekt (AI) bilan ishlovchi yirik maʼlumotlar markazlari;
• Sanoat korxonalari va ishlab chiqarish majmualari;
• Mudofaa tizimlari va harbiy obʼyektlar;
• Dengiz kemalari va uzoq masofali transport vositalari.

Ampera kompaniyasi hozircha tijoriy foydalanish muddatlarini ochiqlamagan boʻlsa-da, zavodda seriyali ishlab chiqariladigan modulli yadro qurilmalarini bozorga birinchilardan boʻlib olib chiqishni rejalashtirmoqda. Bu kabi ixcham va xavfsiz reaktorlar kelajakda Oʻzbekiston kabi energiya tanqisligi sezilayotgan hududlarda sanoatni rivojlantirish uchun muqobil yechim boʻlishi mumkin.