Koinotga yuk yetkazish narxi keskin arzonlashmoqda: 2040-yilga borib 300 dollarga tushadi
Insoniyatning koinotni oʻzlashtirish borasidagi imkoniyatlari yangi bosqichga koʻtarilmoqda. Turin politexnika universiteti va Kembrij universiteti tadqiqotchilari tomonidan oʻtkazilgan yangi tahlillar shuni koʻrsatadiki, orbitaga yuk olib chiqish xarajatlari soʻnggi 65 yil ichida 96 foizga qisqargan. Agar ushbu tendensiya davom etsa, 2040-yilga kelib bir kilogramm yukni fazoga joʻnatish narxi atigi 300 dollarni tashkil etishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Tadqiqot doirasida 1960-yildan 2025-yilgacha boʻlgan davrda amalga oshirilgan 4405 ta raketa parvozi tahlil qilindi. Unda AQSH, Rossiya, Xitoy, Yevropa Ittifoqi, Hindiston, Yaponiya va boshqa qator davlatlar tomonidan ishlab chiqilgan 330 dan ortiq turdagi raketalar maʼlumotlari jamlangan. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, 1960-yilda bir kilogramm yukni orbitaga chiqarish bugungi pul qiymatida 87 023 dollarga tushgan boʻlsa, 2025-yilga kelib bu koʻrsatkich 3 868 dollargacha pasaygan.
Olimlarning taʼkidlashicha, avvalgi hisob-kitoblarda faqat raketalarning narxi inobatga olingan boʻlsa, yangi yondashuvda har bir raketaning butun xizmat muddati davomida qancha foydali yuk tashigani hisoblab chiqildi. Bu esa koinot sanoatidagi iqtisodiy samaradorlikni yanada aniqroq baholash imkonini berdi. Koinot sohasi xarajatlarni kamaytirish boʻyicha hatto quyosh panellari texnologiyasidan ham tezroq rivojlanayotgani maʼlum boʻldi.
New Space davri va texnologik inqilob
Narxlarning bunday keskin pasayishiga asosiy sabab sifatida sohaning davlatlararo poygadan tijoriy modelga, yaʼni New Space davriga oʻtgani koʻrsatilmoqda. Ayniqsa, Elon Musk asos solgan SpaceX kompaniyasining Falcon 9 raketalari bu borada burilish yasadi. Birinchi bosqichli raketalarning koʻp marotaba ishlatilishi xarajatlarni bir necha barobar qisqartirishga xizmat qildi.Tadqiqotchilarning prognozlariga koʻra, 2030-yilga borib bir kilogramm yukni orbitaga yetkazish oʻrtacha 1600 dollarga, 2040-yilga kelib esa 300 dollargacha arzonlashishi mumkin. Bu esa koinotda xususiy laboratoriyalar tashkil etish, sunʼiy yoʻldoshlar tarmogʻini kengaytirish va hatto sayyoralararo logistikani yoʻlga qoʻyish uchun yangi eshiklarni ochadi.
Taraqqiyot yoʻlidagi toʻsiqlar
Biroq, mutaxassislar bunday shiddatli arzonlashish kafolatlanmaganidan ogohlantirmoqda. Kelajakdagi narx-navoga bir qator salbiy omillar taʼsir koʻrsatishi mumkin:- Koinotdagi chiqindilar miqdorining ortishi va parvozlar xavfsizligiga tahdid;
- SpaceX kompaniyasining bozordagi monopoliyasi (hozirda jahon boʻyicha umumiy yukning 75 foizi aynan ushbu kompaniya hissasiga toʻgʻri keladi);
- Geosiyosiy taranglik tufayli davlatlarning arzon tijoriy yechimlardan voz kechib, qimmatroq milliy loyihalarga eʼtibor qaratishi.
Izohlar 0
…