Си Жинпинг КХДРга тарихий икки кунлик давлат ташрифини якунлади

Осиё қитъаси ва глобал геосиёсат оламида улкан акс-садо берган тарихий ва шов-шувли воқелик якунига етди. Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Жинпинг Корея Халқ Демократик Республикасига (КХДР) узоқ кутилган икки кунлик расмий давлат ташрифини муваффақиятли якунлади. Бу Хитой раҳбарининг Шимолий Корея тупроғига (2019 йилнинг июнь ойидаги ташрифидан кейин) амалга оширган иккинчи олий даражадаги сафари бўлди. Энг муҳими, мазкур миссия Си Жинпингнинг 2026 йилдаги илк хорижий ташрифи сифатида тарих саҳифаларидан жой олди. Ушбу олий учрашув икки қудратли давлат ўртасида 1961 йилда имзоланган «Дўстлик, ҳамкорлик ва ўзаро ёрдам тўғрисида»ги тарихий шартноманинг қутлуғ 65 йиллик юбилейига бағишланди.

Океан орти ва Ғарб ОАВнинг диққат марказида бўлган ушбу сафар Шимолий Кореянинг ўзига хос дипломатик протоколига хос тарзда, мисли кўрилмаган максимал тантанаворлик, дабдаба ва чуқур рамзийлик муҳитида ўтди. Икки давлат етакчилари глобал майдондаги энг муҳим ва долзарб халқаро масалалар бўйича бир хил ва якдил қарашларга эга эканликларини бутун дунёга намойиш этиб, икки томонлама шериклик алоқаларини янада чуқурлаштиришнинг стратегик режаларини белгилаб олдилар.

Пхеньяндаги учрашувларнинг батафсил хронологияси

2026 йил 8 июнь:

• Илк учрашув: Раис Си Жинпингнинг шахсий самолёти Пхеньян халқаро аэропортига муваффақиятли қўнди. Юксак мартабали меҳмон ва унинг рафиқаси Пэн Лиюань хонимни аэропорт чиқишида КХДР етакчиси Ким Чен Ин ва унинг рафиқаси Ли Сол Чжу катта эҳтиром билан кутиб олишди.

• Минглар намойиши: Мамлакатнинг бош майдони — Ким Ир Сен номидаги майдонда улуғвор кутиб олиш маросими ташкил этилди. Унда махсус фахрий қоровул, ҳарбий оркестр, қўшинларнинг тантанали паради ҳамда қўлларида икки давлат байроқлари, гўзал гуллар ва йўлбошчиларнинг улкан портретларини тутиб турган минглаб пхеньянликлар иштирок этди. Бутун шаҳар кўчалари байрам либосига бурканди.

• Музокаралар ва зиёфат: Икки мамлакат етакчилари дастлаб «яккама-якка» ёпиқ форматда, сўнгра кенг қамровли делегациялар иштирокида расмий маслаҳатлашувлар ўтказдилар. Кечқурун эса «Мокран» ҳашаматли қароргоҳида олий даражадаги давлат зиёфати уюштирилиб, унда абадий дўстлик, минтақавий барқарорлик ва социалистик ғоялар учун қадаҳлар кўтарилди. Кун дастури КХДРнинг энг сара бадиий ва мусиқий жамоаларининг мафтункор концерт дастури билан якунланди.

2026 йил 9 июнь:

• Дўстлик хотираси: Ташрифнинг иккинчи кунида Си Жинпинг Япония босқинчилигига қарши елкама-елка туриб курашиш хотираси ва урушда ҳалок бўлган хитойлик жасур кўнгилли аскарлар шарафига қад кўтарган Хитой-Корея дўстлик минорасини зиёрат қилиб, гулчамбарлар қўйди.

• Нутқ ва якун: Хитой раҳбари Корея Меҳнат партияси Кадрлар тайёрлаш марказий олий мактабининг тингловчилари қаршисида маъруза қилди. Шундан сўнг, якуний музокаралар бўлиб ўтди ва икки давлат ўртасида амалий ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган кўплаб муҳим ҳужжатлар имзоланди. Кечқурун Хитой делегацияси расмий кузатиш маросимидан сўнг Пхеньянни тарк этди.

Икки етакчидан муҳим баёнотлар ва имзоланган келишувлар

Олий даражадаги мулоқот давомида Си Жинпинг Хитой ва КХДР алоқалари вақт ва тарих синовларидан мардонавор ўтган «енгилмас дўстлик» эканини тизимли равишда қайд этди. У ташқи гегемонизм ва империалистик босимларга қарши биргаликда курашиш, давлатлар суверенитети ҳамда ҳудудий яхлитликни қатъий ҳимоя қилиш зарурлигини, шунингдек, алоқаларни «янги чўққилар»га олиб чиқиш вақти келганини билдирди.

Ўз навбатида, Ким Чен Ин ҳам Пекинни Пхеньяннинг «энг муҳим стратегик ҳамкори» ва мамлакат ташқи сиёсатидаги энг устувор йўналиш деб эълон қилди. Ушбу самимий ташриф учун миннатдорлик билдирган Шимолий Корея раҳбари, халқаро майдондаги барча муҳим ва баҳсли масалаларда Пхеньян ҳамиша Пекинни сўзсиз қўллаб-қувватлашига ваъда берди.

НАТИЖАДА ТОМОНЛАР ҚУЙИДАГИ ЭНГ ИСТИҚБОЛЛИ СОҲАЛАРДА ҲАМКОРЛИКНИ КЕНГАЙТИРИШГА КЕЛИШИБ ОЛДИЛАР:

• Иқтисодиёт ва савдо: Ўзаро товар айирбошлаш ҳажмини ошириш, инвестициялар оқими ва иқтисодий интеграцияни кучайтириш.

• Аграр соҳа: Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш ва халқаро санкциялар оқибатларини биргаликда енгиш.

• Инфратузилма: Йирик йўллар қурилиши, энергетика тизимларини янгилаш ва денгиз портлари имкониятларини кенгайтириш.

• Тиббиёт ва илм-фан: Соғлиқни сақлаш, замонавий фармацевтика ва инновацион тиббий технологиялар алмашинуви. Юқори технологиялар, таълим тизими ва малакали кадрлар тайёрлаш.

• Гуманитар соҳа: Маданият, туризм, спорт лойиҳалари ва икки эл ёшлари ўртасидаги доимий алмашинувлар.

Иқтисодий ва геосиёсий контекст таҳлили

Иқтисодий жиҳатдан олиб қараганда, Хитой Шимолий Корея иқтисодиётида мутлақ устувор мавқега эга бўлиб, КХДР ташқи савдо айланмасининг қарийб 90 фоизини бир ўзи таъминлаб келмоқда. Глобал пандемия ва халқаро санкциялар туфайли юзага келган қисқа муддатли пасайишлардан сўнг, бугунги кунда таъминот занжири тўлиқ қайта тикланди. Икки ўртада темир йўл ва авиақатновлар фаол ишга тушди. Мутахассисларнинг фикрича, ушбу ташриф якунлари бўйича иш бошлайдиган қўшма лойиҳалар Шимолий Корея иқтисодиётини узил-кесил барқарорлаштиришга хизмат қилувчи муҳим «қутқарув ҳалқаси» ва пойдевор бўлади.

Геосиёсий нуқтаи назардан эса, ушбу ташриф КХДР ва Россия алоқалари ҳарбий-сиёсий соҳада жуда кучли даражада мустаҳкамланиб бораётган бир даврга тўғри келди. Кўплаб халқаро сиёсий таҳлилчилар Си Жинпингнинг ушбу юришини Пекиннинг Корея ярим оролидаги ўз анъанавий кучли таъсирини сақлаб қолиш ҳамда Пхеньяннинг Москва томон ҳаддан ташқари оғиб кетишининг олдини олишга қаратилган жуда донишманд ва стратегик юриши сифатида баҳолашмоқда. Гарчи КХДРнинг баҳсли ядро ва ракета дастурлари расман очиқ муҳокама қилинмаган бўлса-да, экспертлар бу мавзу ёпиқ эшиклар ортида атрофлича кўриб чиқилганига шубҳа қилишмаяпти.

Икки давлат ўртасидаги дўстлик ришталари 70 йилдан ортиқ бой тарихга эга бўлиб, Хитой 1950–1953 йиллардаги Корея уруши даврида шимолликларга ҳал қилувчи ҳарбий ёрдам берган эди. Бугунги кунда ҳам ушбу иттифоқ минтақада тинчликни сақлашнинг бош омили бўлиб хизмат қилмоқда. КХДР давлат ОАВлари ушбу ташрифни «буюк халқларнинг тарихий бирлиги» дея эътироф этди.

Халқаро сиёсатдаги энг сўнгги драматик ўзгаришлар, глобал раҳбарларнинг учрашувлари ва минтақамиздаги энг қайноқ эксклюзив янгиликларни ҳамиша Замин саҳифаларида биз билан биргаликда кузатиб боринг!