АҚШда ҳарбий база остида кўзсиз сирли «иблис ғор балиғи» топилди

АҚШнинг Алабама штатидаги ҳарбий база остида жойлашган ғорда олимлар мутлақо янги балиқ турини аниқлади. Кўзлари ва танасидаги пигментлари йўқ, ҳаёти давомида эса хира электр-кўк тусда кўринадиган ушбу жонзотга ғайриоддий кўриниши сабабли «иблис ғор балиғи» лақаби берилди.

Янги тур Алабама университетининг Хантсвиллдаги тадқиқотчилари томонидан АҚШ армиясининг Redstone Arsenal базаси остидаги Bobcat Cave ғорида топилган. Унинг илмий номи Demogorgonichthys arcanus бўлиб, «Demogorgon» номи «Dungeons & Dragons» ўйини ва «Stranger Things» сериалидаги машҳур мифологик қаҳрамонга ишора қилади. «Arcanus» эса «яширин» ёки «сирли» маъносини англатади.

Тадқиқот раҳбари доктор Мэттью Л. Нимиллернинг таъкидлашича, олимлар Шарқий Шимолий Америкада ҳозирги даврда мутлақо янги чучуксув балиқлари авлодини топишни кутмаган. У бундай кашфиётни янги йирик мушуксимон ҳайвон турини аниқлашдек ҳайратланарли воқеага қиёслаган.

Бир ғорда икки хил балиқ яшайди

Кашфиётнинг яна бир қизиқ жиҳати — янги балиқ топилган ҳавзада Southern Cavefish ҳам яшайди. Аммо икки тур яқин қариндош эмас.

Олимларнинг фикрича, улар миллионлаб йиллар фарқи билан ерости муҳитига мустақил равишда мослашган. Шу жараёнда иккаласи ҳам кўриш қобилияти ва тана пигментларини мустақил равишда йўқотган. Бу ҳолат конвергент эволюциянинг яққол намунаси ҳисобланади.

Қизиғи, Bobcat Cave ғор тизими камида 30 йилдан бери мунтазам равишда кузатиб келинган. Шунга қарамай, янги балиқнинг айнан шу ердан топилиши тадқиқотчилар учун катта сюрприз бўлган.

Ноёб балиққа ифлосланиш хавф солмоқда

«Иблис ғор балиғи» ҳозирча фақат битта ғор ва унга туташ ерости сув қатламида аниқланган. Шу сабабли у сув сифати ва гидрологик ўзгаришларга жуда таъсирчан.

Ҳарбий база ғорни тўғридан-тўғри инсон таъсиридан ҳимоя қилса-да, ер устидаги ифлосланиш, чўкмалар ва сув шароитининг ўзгариши янги тур учун хавф туғдириши мумкин.

Тадқиқотчилар сўнгги икки ўн йилликда Bobcat Cave сув намуналарида кадмий, хром ва қўрғошин каби оғир металлар миқдори юқори даражада аниқланганини билдирган. Бу ифлосланиш ҳарбий база фаолиятидан қолган кимёвий моддалар билан боғлиқ бўлиши эҳтимол қилинмоқда.

Шунга қарамай, олимларнинг тадқиқоти ҳали давом этади. Улар янги балиқнинг келиб чиқиши, яшаш тарзи ва ноёб ерости муҳитига қандай мослашганини янада чуқур ўрганмоқчи.